Tavàṅ

Da Wikipedia.

Provincia di Modena-Stemma.png Artéccol in dialètt mudnés Modena-Stemma.png

Articul in Miranduleś

Al tavàṅ (Tabanus bovinus, tafano in italiàn) 'l è 'n insèt dìter dla famija di Tabanid.

un tavàṅ in sna préda

Descrisiòṅ[modifica | mudéfica la surzéia]

Al sumiglia a na mósca ma 'l è più tracagnòt e grand (fiṅ a 2,5 cm) ad culór griś śalògnul e cun di òć dimondi grand.

un masć ad tavàṅ

Biulugia[modifica | mudéfica la surzéia]

Al fémni i ciucian al sangṿ dal bèsti (e anc ad 'l óm purtròp) a difarensa di masć ch'i èṅ fitòfag (i màgnan la linfa e i suc vegetai di fiór). Quand la punś la fa dimondi mal e la pèla la s gònfia tuta e la fa spiura parchè 'l aparàa 'l è piutost grand e la danegia anc i nèruv.

La fémna la pól punśar anc atravers i vistìi par ciuciar fiṅ a 0,2 ml ad sangṿ.

C'l insèt chè al n fa minga dal rumór méntar al vóla, cosa ch'al fa escluśivament ad dè quand a gh'è la luś.

Habitat[modifica | mudéfica la surzéia]

Al tavàṅ al viv a l'òra: in di pascui, pràa, bòsc e stali, in du al pól catàr al bèsti pini ad sangṿ (cavai, vachi, tòr). La fémna dal tavàṅ la i culpis da Maǵ a Agóst, specialment in di dè afóś e dimondi umid.

Lota contra i tavàṅ[modifica | mudéfica la surzéia]

al grugn 'd un tavàṅ

La lota contra i tavàṅ ematofag l'è impusibila p'r i mutiv seguent:

  • l'habitat e l'etulugìa dal larvi i n parmètan minga 'd intervenir preventivament cuma a s pól far invèci cun i Nematocèr;
  • la dispersiòṅ di adult in di ambiènt avèrt a rénd inutil druar d'insèticida, sensa cuntar 'l impat ambièntàl ad ch'intervent chè;
  • la preśensa in spasi avèrt a rénd impusibil druar dal barèri mecanichi.
na puntura 'd un tavàṅ in na gamba

'L unic sistéma par fruntegiar in na qualc manèra i atàc di tavàṅ 'l è quél ad druar di prudót repelènt, dispunibii in comèrs.

Purtrop cal metód chè al s pól druar sol par 'l óm ma minga p'r al bèsti par di evident mutìṿ ecunòmic.

Dal punt ad vista dla prevensiòṅ, a s cunsiglia ad druar di àbit ciar parchè i tavàṅ i èṅ atràt da i culór scur.

In caś ad punturi a s ricór a di prudót specific p'r al tratamènt dal punturi 'd insèt quai gl'antistaminic e, s'a gh'è di infiamasiòṅ gravi e prulungadi, a s drova di prudót curticusteroid in abinamènt cun di atibuòtic.


Animali della campagna emiliana (tradurre)Bèsti ed la campâgna emiliânaBisti d'la canpâgna emigliènaBèsti dla campagna emiglianaBesti d'la campâgna emiliana

anatranâderanàdranàdranàdör | barbagiannibarbagiânbarbazànbarbagiàṅ | bue | pidocchiopiōcbdòcpiôc'bdòc | bigattinobigatèinbègatèṅ | biscia / serpebésabessabéssabîssa | baco da seta / bombicebèigh da sèidabigàtbigâtbigàt | rosporôspbòtrospbòt | canecâncancâncan | capponecapòuncapåncapòuncapôn | cavallocavâlcavàlcavâlcavàl | caprachêvrachèvrachèvracrèva | cuculocóchcócchcócchcócch | conigliocunîn-cunéjcunéicunéj o cunèṅcunî | cornacchiacurnâciacurnacia | asinoêṣenèsenèsenèsen | apevrèspaevbêgaev | formicafurmîgafurmìgafurmìgaformìga | gallogâlgàlgalgàl | gallinagalèinagalénagaleinagalén'na | gattogâtgàtgatgàt | gazzagâzagaśa | grillogrélgrélgrilgrél | lupolòuvlauvluvlöv | ramarroingòrligùrramarligùr | leprelēvralivralevralëvra | chiocciola / lumacalumêgalumègalumagalumèga | lucertolaarzintèlalusértaluśertalusértla | maialenimêlporcgosèn | moscamòscamåscamoscamōsca | merlomêrelmèrelmerulmèrel | mulomólmóllmulmóll | talpatêlpamusåntalpamusön | porcellinonimalèinninénninetninén | ocaôcaócaocaóca | pipistrelloparpastrèlpalpastrèlpapastrèlpalpastrèl | topo / sorcio / rattopòundgapåndgasoragpôngö | farfallaparpâjaparpàiaparpajaparpàia | passeropâsrapàserpàserpàser | pettirossopetròspetros | pecorapēgrapigrapegurapigra | piccione / colombopisòunpizônclombpizôn | pulcepólgapólsapulsapólsa | ragnorâgnràgnragnràgn | rana / ranocchioranôcranòcranaranòc | ricciorésris | rondinerundanèinarundanénarundaninaröndanén'a | scarafaggiopanarâsascarafaś | tignola / tarmatêrmlatarmatarmatarma | tarlotarōltaroltaroltarol | tafanotavântavàṅ | tacchinopîttòchtoctòch | vaccavâcavàcavacavàca | volpevòulpavôulpvólpvôlpa | cicalasighêlazigalasicalazigala | zanzarasarabîgasinsàla | civettasfètlazvèttasivetazivètta