Curnacia
Artéccol in dialètt mudnés ![]()
La curnacia (Corvus corone, cornacchia in italiàn) 'l è 'n uśel ad la famija di córvid.
La curnacia l'è dimondi inteligènta e la pól anc èsar dumesticada.
La curnacia la gh'à du sótaspèci:
- Corvus corone corone
- Corvus corone cornix
Indice |
[modifica] Murfologia
La curnacia griśa (Corvus corone cornix) la diferis da la spèce numinala (Corvus corone corone) par la culurasiòṅ griśa-ciara dal sò plumi. I èṅ inveci negri gl'ali, al timunèri e la testa.
La curnacia negra l'è inveci cumpletament negra e luśenta. La curnacia negra la diferis dal còruv parchè l'è un pò più picula e parchè a gh manca la placa bianca a 'l inisi dal bèc. I śovan dal du spèci i èṅ però praticament indistinguibii.
Al curnaci nègri e quéli griśi (o biśi) i miśuran 50 cm a 'l incirca e i s pólan cupiàr anc fra lór.
Cuma la gaśa e la tàcula, la curnacia l'è na ladra anche lèe.
[modifica] Distribusiòṅ e Habitat
'L è pusibil uservar la curnacia in Europa, Aśia, e Africa dal nord. In Itaglia 'l è 'n uśel dimondi cumuṅ e la fa al gnal ad sóta di 2000 mètar, in di bosc ma anc in du a gh'è 'l óm.
[modifica] Vóś
I sò sig i èṅ di fòrt e róc craaak craaak craaak. La gracchia frequentement: al sò vèrs (cra) 'l è più cùut ad quel dal còruv imperial (cro-cro). Dal vòlti al curnaci, specialment quand i èṅ tgnudi in catività, i gh la càvan a far di vèrs simii a quei umaṅ e a ripétar dal paròli.
[modifica] Alimentasiòṅ
Al curnaci i mangan da tut, i n èṅ minga di rapaś, i magnan dal caroggni, fruta, pulśèṅ e óṿ. 'L è par cal mutìv chè ch'al curnaci i rapreśentan un perìcul par la nàsita d' àtar spèci 'd uśèl. I n diśdegnan minga pò ad magnar anc di uśèi più picui (cuma al mèrel).
In di cèntar abitàa, al curnaci i pólan anc andar a ranàr in dal rusc o vèrar dal spòrti par catàr di scart dal magnar ad 'l óm.
[modifica] Riprodusiòṅ
Al curnaci i faṅ 4-6 óṿ fra Mars e Maǵ. I èṅ uvali, lisi e un poc lucidi. Al gnal 'l è a copa, vuluminóś e cumpost da ram, spròc, stéi e erba. I gnai vèć i èṅ druàa da spés da di àtar uśèi gròs. Al curnaci śóvni i làsan al gnal quand i gh'aṅ quàtar o sinc stmani ad vita.
anatra | barbagianni | bue | pidocchio | bigattino | biscia / serpe | baco da seta / bombice | rospo | cane | cappone | cavallo | capra | cuculo | coniglio | cornacchia | asino | ape | formica | gallo | gallina | gatto | gazza | grillo | lupo | ramarro | lepre | chiocciola / lumaca | lucertola | maiale | mosca | merlo | mulo | talpa | porcellino | oca | pipistrello | topo / sorcio / ratto | farfalla | passero | pettirosso | pecora | piccione / colombo | pulce | ragno | rana / ranocchio | riccio | rondine | scarafaggio | tignola / tarma | tarlo | tafano | tacchino | vacca | volpe | cicala | zanzara | civetta