Pàser
Artéccol in dialètt mudnés 
Al pàser dumèstic (Passer domesticus) o paseròt o pasra o pasarìna (passero domestico in italiàn) 'l è prubabilmènt 'l uśèl ch'a s cata più da spés in Europa, sia in campàgna ch'in sità. Al viṿ anc in di paéś dal Mediteraneo e in Mèdi Uriènt. In Itaglia al sa stablìs in dal śòni ad cunfìṅ dal regiòṅ dal nòrd.
[modifica] Aspèt murfulògic
Al plumi di masć adùlt i eṅ difarénti da quéli dal fémni e di pulśèṅ. Al masć al s pól cunfóndar cun gl'altri spèci dal génar pàser s'a n fus par 'l àngul griś in sal pèt. La taja l'è a l'incirca ad 15 cm par 32 gram ad péś.
-
Pasarina femna
-
Paseròt masć
Quand al vóla, al pàser 'l è pròpria bèl a ved'r-as e dimóndi śvélt però, quand 'l è a tèra, al sò śampeti acsè śmunti i n èṅ minga tant adàti a giràr, difàti i pasri i vaṅ avànti cun di saltèi pìcui ch'i faṅ rìdar un pòc.
.jpg)
[modifica] Cumpurtamènt
L'è na bèstia dimóndi suciévula e la pól met'r-as insém a di grup bèla fat ad dèś eśemplar a la vòlta. A n è minga difìcil ch'al pàser al s davśìni datéś a 'l óm par catàr dal magnàr. I paseròt, par libràr-as da i paràsita, i faṅ di bagn ad tèra. Quànd invéci a gh'è dimóndi cald, i faṅ al bagn in dl'aqua, puci o pisìna, a dipénd da quél ch'i càtan!
Al pàser a n è minga 'n uśèl ch'al vaga via quànd a taca al fréd, ansi 'l è na bèstia ch'la stà in di stés pòst tut 'l an. Da spés al và dateś a l'cà par bcar dal briśi o par punsàr 'n àtim prima ad vulàr via. Nunustànt al sia 'n uśèl piutòst dilicâ, al pól èsar tirâ sù listés par 'l óm e a n gh'è minga biśógn ad druàr la gàbia parchè al n scapa minga via quand 'l inténdar-'s cun al padròṅ 'l è élt.
[modifica] Riprudusiòṅ
Al masć al fà dimóndi gnal, in di pòst più disparâ ma sèmpar còmad, sóta i cóp, in di anfràt di edifìsi e, dal vòlti, in sima a i àlbar. La paja l'è al materiàl druâ da piò in di sò gnai ma dòp al paseròt al i 'mbutìs cun dal plumi di àtar uśèi. 'L ingrès dal gnal 'l è sèmpar da na banda. Quand na fémna la gh và dèntar, a vul dir ch'la 'l à sarnî cuma cumpàgn. La pasarìna la fà da 4 a 8 oṿ in primavéra. I pulśèṅ i eṅ tirâ sù da tut i du i genitór.
.jpg)
.jpg)
anatra | barbagianni | bue | pidocchio | bigattino | biscia / serpe | baco da seta / bombice | rospo | cane | cappone | cavallo | capra | cuculo | coniglio | cornacchia | asino | ape | formica | gallo | gallina | gatto | gazza | grillo | lupo | ramarro | lepre | chiocciola / lumaca | lucertola | maiale | mosca | merlo | mulo | talpa | porcellino | oca | pipistrello | topo / sorcio / ratto | farfalla | passero | pettirosso | pecora | piccione / colombo | pulce | ragno | rana / ranocchio | riccio | rondine | scarafaggio | tignola / tarma | tarlo | tafano | tacchino | vacca | volpe | cicala | zanzara | civetta
