Ragn

Articul in Miranduleś

I ragn (Araneae, ragni in italiàn) i èṅ dal bèsti ch'i faṅ part ad 'l órdan di aràcnid ch'al cumprénd 109 famìji e 41.719 spèci.

Un ragn négar bèl pulpóś e dimóndi velenóś

I ragn i gh'ànan òt śampi e un còrp divìś in du pès: cefalotorace e opistosoma. Al sò budèli i èṅ acsè strichi ch'i ragn i n pōlan minga magnàr gnanc un bcòṅ sòlid ma i gh'aṅ biśogn ad far-al dvintàr lìquid par mèś ad particulàr enśìma digestìv. I ragn i n gh'aṅ minga di muscùi estensór e i s móvan cambiànd la presiòṅ dla lōr sistéma idràulic.

La tlaréda di ragn la pól èsar cunsideràda ad livèl superiór ad tut i materiài sintètic in circulasiòṅ: l'è più alśéra e elàstica.

Al parti dal corp dal ragn: (1)=quàtar para ad śampi, (2)=cefalotorace, (3)=opistosoma

Caraterìstichi generàli [modifica]

A gh'è sól na spéce ad ragn ch'la magna i vegetài, tut chi atri i èṅ carnìvuri: i pōlan magnàr di atar ragn o 'd insèt. I ragn grôs i gh la càvan a magnàr anc di uśèi o dal luśèrti.

I ragn śóvan i śòntan a 'l sò magnàr al nètar mèntar quéi più grand i sarnìsan al pòlin.

Dimóndi ragn i dróvan al vlèn par mubiliśàr al sò vitmi e anc 'l óm al gh'à da star-ag atènti.

In di masć i pedipalpi (òrgan ch'i s càtan davśèṅ a la bóca o subìt sóta) i s èṅ mudificâ a sirìnga e i servìsan par fecundàr al fémni. Par far cal lavōr lè, i masć i gh'aṅ da star in alèrta parchè i vànan in a risć 'd èsar magnâ in cal mèntar.

I nòstar ragn [modifica]

I ragn più cumùṅ dal nòstri bandi, a s i cata facilmènt in dal cà, i èṅ i ragn balerèṅ (Pholcus phalangioides). I èṅ di ragn ch'i spètan che 'n insèt al s taca atàc a la sò tlaréda, pò i gh vànan adòs e i gh faṅ un sarcòfag ad fìi 'd intóran. Quànd 'l insèt 'l è mòrt, i al màgnan.

Un ragn balerèṅ

'L àtar ragn ch'a s cata cumunemènt 'l è al ragn dal cantìni o ragn dal dvinèl (Tegenaria domestica).

Un ragn dal dvinèl

.

Al viṿ in dal sò gnal fat a tubo, vèrt in dal du bandi. Quànd na qualc bestiulìna (in gènar, di insèt o di àtar ragn) la casca in dla tlaréda, la Tegenaria la sa gh buta adòs e la morśga a ripetisiòṅ e dòp la la pòrta dèntar par magnàr-la cun còmad. Quànd l'à finî ad far-al, la buta fóra i scart. A 'l ragn dal dvinèl a gh piàś i pòst bèi frésc e ùmid (cum al cantìni e i seminterâ).

Animali della campagna emiliana (tradurre)

Ragn

Caraterìstichi generàli [modifica]

I nòstar ragn [modifica]

Menu di navigazione

Strumenti personali

Namespace

Varianti

Visite

Azioni

Ricerca

Al pâgini pió impurtânt

Cme scréver in:

Strumenti

In altre lingue