Siveta
Artéccol in dialètt mudnés ![]()
La siveta (Athene noctua) (civetta in italiàn), l'è 'n uśel rapaś nuturaṅ dla famija di Strigidae.
Indice |
Sistematica [modifica]
A s in cgnos 19 sotaspeci:
Aspet murfologic [modifica]
La siveta l'è na bèstia lunga 21-23 cm a l'incirca, la gh'à n'avèrta alara ad 53-59 cm e un peś ch'al varia da sent a duśent gram. La gh'à fórma tracagnóta, testa larga e piata sensa i ciuf tipic dal gufo, oć śai e śampi lunghi e rvastidi parsialment ad setuli. La part superiora l'è griśa-scura maciada ad bianc mentar ad sóta l'è bianca prevalentement cun dal maci bruni.
Distribusioṅ e habitat [modifica]
La s cata in tut l'Emisfer nord, in Europa, Asia e Africa dal nord. In Itaglia l'è un uśel dimóndi cumuṅ e difuś praticament in tuta la peniśula ad ecesioṅ ad gl'Alpi. I sò post preferìi i eṅ quei dateś a in du a viv 'l óm, in dal śoni ad culina. La sta a la larga dal śoni piò elti ad 1000 metar parchè la név la limita furtement al sò fonti alimentari.
Biologia [modifica]
Uśel nuturaṅ da purtar ad eśempi, la siveta la s pól però met'r-as in muviment anc al dopmeśdè in sal tard o anc ad prima matina.
Voś [modifica]
Al siveti i gh'anaṅ un reperori vucal dimondi vast. Al masć al fa un malincònic "hu-u-ou" ogni 3-4 second. Dal volti però, al siveti i fanaṅ di sig stridui fastidioś par difend'r-as.
Magnar e alimentasioṅ [modifica]
La siveta l'é carnìvura. Cuma tut i Strigiformi, l'è in grad ad mandar śò al predi interi e dopa butar-i fóra cun la bòra, dal bòci ad material da scart che 'l animal a n gh la cava minga a digerir (pei, plum, dent, os e gus cheratiniśàa 'd inset).
Riprudusiòṅ [modifica]
La fa al gnal tra mars e śugn. La fémna la fa 2-5 óv bianc in meś a di sbrag in dal roci, in di albar, in di mur 'd edifici već o in dal tani bandunadi di mamifar ad taja meddia e pò a i cova par 4 stmani a l'incirca. In chi mument lè a gh'è al masć ch'al gh dà na maṅ a casar. Dopa circa un meś i picui i lasan al gnal ma i eṅ cumpletament indipendent sol quand i gh'anaṅ 2 o 3 meś ad vita.
Curiosità [modifica]
- La siveta, cum anc chi àtar uśei nuturaṅ, l'è cunsiderada dal popul par tradisioṅ na bèstia ch'la porta mal, e dimóndi gint la s augura che la n s meta minga a cantar insima al sò teǵ. P'r i Grec, inveci, la siveta l'era cunsiderada saccra par la dea Atena.
- Al dè 'd incòo, cun al termin siveta, a s intend na dóna vanitośa, alśera, ch'la gh piaś far-as curtegiar traend gl'amiradór cun di veso lesioś e poc naturai. C'l uśansa chè la gh'è parchè la siveta, quand la vniva druada dai casadór cuma arciam p'r inganar i paserot, la i tirava vers ad le cuṅ i sò batiment 'd ali particular, i sò micament e atar ategiament cumpagn e gl'uśleṅ i n gh la cavavan minga a reśistar a chi spetacui lè.
anatra | barbagianni | bue | pidocchio | bigattino | biscia / serpe | baco da seta / bombice | rospo | cane | cappone | cavallo | capra | cuculo | coniglio | cornacchia | asino | ape | formica | gallo | gallina | gatto | gazza | grillo | lupo | ramarro | lepre | chiocciola / lumaca | lucertola | maiale | mosca | merlo | mulo | talpa | porcellino | oca | pipistrello | topo / sorcio / ratto | farfalla | passero | pettirosso | pecora | piccione / colombo | pulce | ragno | rana / ranocchio | riccio | rondine | scarafaggio | tignola / tarma | tarlo | tafano | tacchino | vacca | volpe | cicala | zanzara | civetta