Rugór

Da Wikipedia.

Provincia di Modena-Stemma.png Artéccol in dialètt mudnés Modena-Stemma.png

Un rugór

Al rugór (nòm latèin Lacerta bilineata) l'è na luśértla ed la famìja di Lacertidi, dimòndi śvélt, ed culór vérd (tant ch'a s dìs t'è vérd cum un rugór).

Cóm l'è fat[modifica | mudéfica la surzéia]

Al só corp 'l è stréch e lóngh, cumpàgn ai luśértli, cun la còvva lónga e puntùda.
Quand i én grand i én lóngh circa 30 cm e i pésen intóren ai 35 grâm. A gh'n è 'd quī ch'i én pió gròs ed 40 cm ed lunghèssa e 'd 40 grammi ed pēś.

Comportamèint[modifica | mudéfica la surzéia]

I rugór i én bésti cun un fort sèins dal teritòri: i mas'c' i fan la lòta in dla stagiòun di amór. A diferèinsa di luśértli, i rugór i preferéssen stèr lughê in di prê e in dl'érba piotòst che 'rampichèr-es. I pàsen 'l invéren a durmìr nascòst in di bùś in dla tèra o in di vec' mur.

Magnèr[modifica | mudéfica la surzéia]

I màgnen sovertót di insêt, dal lumèghi, di ragn, di lumbrìgh, dal moschi, dal parpài e via a discòrer.

Riproduzione[modifica | mudéfica la surzéia]

I rugór i én pròunt ad acupièr-es intór'n a i dū an. II mas'c', ch'ed sòlit i én bòun e tranquéll, in dal tèimp dl acopiamèint dop la durmìda d'invéren, i dvèinten catìv da mat e se un èter mas'c' al vin atàch a la só fèmna igh cùren adrê finchè al n'và via.
Al rît par fèr l'amór l'è bèin bóss, e al tàca quand al mas'c' al dà un murzgòt a la còvva dla fèmna. I fan tra i 6 e i 25 óv, in di pòst mói e chèld, ad eśèimp i èlber mèrz.

In dóv al s càta[modifica | mudéfica la surzéia]

██ Rugór nostràn

██ Rugór estéren

Al rugór al s'pò catèr in Spagna, Frància, Andòra, Austria, Croàsia, Germània, Monaco, Slovènia, Svézzra, Règno Unî e Itàlia.
In Italia al gh'è dapertót, méno ch'in Sardègna. La só zòna ed difusiòun l'è cumpàgna a quèla ed la Lacerta viridis, un rugór estéren (ch'a s càta in dl'Euròpa da l'est) in dal nord-est Itàlia.

Èter progèt[modifica | mudéfica la surzéia]