Hieronymus Bosch
.jpg)
Al Hieronymus Bosch (in olandéś a s lēś [ɦijeːˈɾoːnimʏs bɔs]), nòm 'd êrt ed Jeroen Anthoniszoon van Aken (a s lēś [jəˈrun ɑnˈtoːnɪsoːn vɑn ˈaːkəⁿ]) ('s-Hertogenbosch, 2 'd utóber 1453 – lè, al 9 agòst 1516) 'l era stê 'n pitōr ulandéś.
Biugrafìa
[modifica | mudéfica la surzéia]A n's sà briśa cun preciśiòun quànd al Śrònim Bosch al sìa nê, mo mìa trôp in là da 'l 1450, a Bois Le Duc, che in ulandéś 'l è s-Hertogenbosch, d'indû a sarèv deśgnû fóra al só nòm 'd êrt ed "Bòsc".
La só famìja la deśgnìva da Aqviśgràna e du generasiòun prìma 'd lò i andèv'n a stèr in dl'Ulànda.
Anca só nôn Jan van Aken, só pèder Anthonis, só fradêl Gossen e trī di só siòun i éren stê di pitōr.
In dal 1478 al Śrònim al tōś mujēr e anc grasi ala só cundisiòun socêl andèda più in élta, al pitōr al vin tolt in dla cunfratèrnita 'd Notre-Dame, in dû al dvèinta subìt al prim pitōr.
Al Śrònim 'l è dimòndi abitudinàri e al n'và mìa tant in gîr fóra da 'l só paēś, mo la só notorietê la gh'la chèva 'l istès 'd andèr anca luntàṅ, e anc dôp ch'l è mort, tant che 'l rè dla Spaggna Filìp II in dal 1570 al còunpra sinc dal só pitùri, cum'al trìtic dal Câr da fèin e la Tolta fóra dla préda dla matarìa.
In cal tèimp lè dimòndi èter pitōr i piturèven di quèder c'm'al i fèva lò e difàti dôp, in dal XIX sèc., a gh'à vlû di stùdi dimòndi acurê fât da soquànt specialìsta ch'i tachìs'n a fèr-egh dal cêr e sernìr el só ōvri da quìli di cupiòun.
Pitùri
[modifica | mudéfica la surzéia]| Ōvri ch'a s pèinsa firmèdi da lò | Post in dû 'l s cata | piturê quand |
|---|---|---|
| * Ecce Homo, òli in sìm'a tèvla, 75 × 61 cm, Francfòrt sul Mèin | Städelsches Kunstinstitut | Fîn dal Quatersèint |
| * Trìtic dal Giardèin dal delìsi, òli in sìm'a tèvla, 220 × 195 cm, Madrid | Muśèo dal Prado | Inìsi dal Sincsèint |
| * Trìtic dal Giudìsi 'd Vièna, òli in sìm'a tèvla, 163,7 × 127 cm, Vièna | Gemäldegalerie der Akademie der bildenden Künste | Inìsi dal Sincsèint |
| * San Śròlem drē a perghèr, òli in sìm'a tèvla, 77 × 59 cm, Gand | Museum voor Schone Kunsten | Fîn dal Quatersèint |
| * Crucifisiòun c'n al dunadōr, òli in sìm'a tèvla, 70,5 × 59 cm, Brusèl | Musées Royaux des Beaux-Arts de Belgique | Fîn dal Quatersèint |
| * Incurunasiòun ed spini, òli in sìm'a tèvla, 73,7 × 58,7 cm, Londra | National Gallery | Inìsi dal Sincsèint |
| * Trìtic edl'Adorasiòun di Magi, òli in sìm'a tèvla, 138 × 72 cm, Madrid, pitùra da lò firmèda | Muśèo dal Prado | Inìsi dal Sincsèint |
| * San Śvan Batìsta in meditasiòun, òli in sìm'a tèvla, 48,5 × 40 cm, Madrid | Muśèo Lázaro Galdiano | Inìsi dal Sincsèint |
| * San Śvan a Patmos e stòri dla Pasiòun, òli in sìm'a tèvla, 63 × 43,3 cm, Berlèin, pitùra da lò firmèda | Gemäldegalerie | Inìsi dal Sincsèint |
| * Quàter viśiòun dal Ded Là, òli in sìm'a tèvla, 87 × 40 cm ciascuno, Venèsia | Palâs Grimân | Inìsi dal Sincsèint |
| * Trìtic di eremìta, òli in sìm'a tèvla, 86,5 × 60 cm, Venèsia, pitùra da lò firmèda, | Palâs Duchêl | Fîn dal Quatersèint |
| * Ambulànt, òli in sìm'a tèvla, 71 × 70,6 cm, Rotterdam | Museum Boijmans Van Beuningen | Fîn dal Quatersèint |
| * Alegorìa di piaśēr, òli in sìm'a tèvla, 35,9 × 31,4 cm, New Haven | Yale University Art Gallery | Fîn dal Quatersèint |
| * Nèva di mât, òli in sìm'a tèvla, 57,9 × 32,6 cm, Parì | Louvre | Fîn dal Quatersèint |
| * Mòrt 'd un piōć, òli in sìm'a tèvla, 92,6 × 30,8 cm, Washington | National Gallery of Art | Fîn dal Quatersèint |
| * San Cristòfor, òli in sìm'a tèvla, 113 × 71,5 cm, Rotterdam | Museum Boijmans Van Beuningen | Inìsi dal Sincsèint |
| * Trìtic edla màrtir in crōś, òli in sìm'a tèvla, 105 × 63 cm, Venèsia, pitùra da lò firmèda | Palâs Duchêl | Inìsi dal Sincsèint |
| * Salida a 'l Calvàri, òli in sìm'a tèvla, 150 × 94 cm, Madrid | Munastēr edl Escoriàl | Inìsi dal Sincsèint |
| * Cristo portacrōś e Putèin ch'al śōga, òli in sìm'a tèvla, 57,2 × 32 cm, Vièna | Kunsthistorisches Museum | Fîn dal Quatersèint |
| * I sêt epchê capitêl, òli in sìm'a tèvla, 120 × 150 cm, Madrid, pitùra da lò firmèda | Muśèo dal Prado | Fîn dal Quatersèint |
| * Trìtic dal Tentasiòun ed sant Antòni, òli in sìm'a tèvla, 131 ×119 cm, Lisbòuna, pitùra da lò firmèda | Museu Nacional de Arte Antiga | Inìsi dal Sincsèint |
| * Salìda a 'l Calvàri , òli in sìm'a tèvla, 76,7 × 83,5 cm, Gand | Museum voor Schone Kunsten | Inìsi dal Sincsèint |
| * Tèvli dal Dilùvi, òli in sìm'a tèvla, 69,5 × 39 e 69 × 36 cm, Rotterdam | Museum Boijmans Van Beuningen | Inìsi dal Sincsèint |
| * Trìtic dal Câr da fèin, òli in sìm'a tèvla, 135 × 200 cm, Madrid, pitùra da lò firmèda | Muśèo dal Prado | Inìsi dal Sincsèint |
| Ōvri ch'a n's sà mìa s'i sìen pròpia 'd lò | Post in dû 'l s cata | piturê quand |
|---|---|---|
| * Tolta fóra dla préda dla matarìa, òli in sìm'a tèvla, 48 × 35 cm, Madrid | Muśèo dal Prado | Fîn dal Quatersèint |
| * Prestigiadōr (cun butéga), òli in sìm'a tèvla, 53 × 65 cm, Saint-Germain-en-Laye | Musée Municipal | Fîn dal Quatersèint |
| * Giudìsi universêl, òli in sìm'a tèvla, 60 × 114 cm, Mòneg ed Bavéra | Alte Pinakothek | Inìsi dal Sincsèint |
| * Tentasiòun 'd Sant Antòni, òli in sìm'a tèvla, 70 × 51 cm, Madrid | Muśèo dal Prado | Inìsi dal Sincsèint |