Red e Toby nemiciamici

Da Wikipedia.
Jump to navigation Jump to search

C'l artìcol chè 'l è scrit in Carpśàn Emiliàn

Video-x-generic.svg The Fox and the Hound
Red e Toby nemiciamici
Red e Toby nemiciamici.png
Red e Toby in na figùra dal film
La vólp e 'l càṅ da casa
1981
Scritōr: Daniel P. Mannix
Regìa: Ted Berman
Richard Rich
Art Stevens
Senegiadùra: Larry Clemmons
Ted Berman
David Michener
Peter Young
Burny Mattinson
Steve Hulett
Earl Kress
Vance Gerry
Personâǵ: Al Red
Al Tobìa
Al Naśuplòun
La sgnóra Tweed
Al casadōr Amos
I amîg bésti cichìni dal bosc
Dupiadōr originêl: Mickey Rooney
Kurt Russell
Pearl Bailey
Jack Albertson
Sandy Duncan
Jeanette Nolan
Pat Buttram
John Fiedler
John McIntire
Dick Bakalyan
Paul Winchell
Keith Mitchell
Corey Feldman
Mùśica: Buddy Baker
Durèda dal cartòun: 83 minût
Lengua: Ingléś
Nasiòun/Paēś: Stêt Unî


Red e Toby nemiciamici (a dìr "Red e Tobìa inimîgamîg", The Fox and the Hound in ingléś) 'l è 'n cartòun animê dal 1981 disgnê e prodòt da l'americàna Walt Disney Productions, vgnû pò fóra col tradusiòun anca in dal rest dal mond.

Sunt dla fóla

In dal bôsc na vólpa mèdra 'd un vulpèin, la vin masèda da di casadōr. Al só cichìn al ne gh'la cavarà brìśa 'd crèser sàinsa la mama e dòunca na vècia sivèta ciamèda Gran Ma la s al tōś a cōr e, jutèda da di èt'r amîg dal bôsc, c'ma 'n paser e 'n pìć, la 'l cùcia vers la cà 'd na vècia reśdóra cuntadèina, cun la sperànsa che la ṿcina la 'l tóga in cà.

Difàti la sivèta la nn'ìva mìa ragiunê mêl e la dunlèta, la sgnóra Tweed, la tōś sù la vulpèina e la s la porta dàint'r in cà. 'D lung a 'l tèimp, la vècia reśdóra la tira sù la vulpèina col lât e 'l magnèr c'ma ch'la fùs la béstia 'd cà più normèla ch'a gh'sìa e la la ciàma Red, per vìa dal pēl ròs. In cal màinter, al śvèin ed cà dla ṿcìna, al casadōr Amos, al pòrta a cà, dàint'r ind un sâc, un càṅ da casa cichìn, al Tobìa, per fèr-el crèser insèm col càṅ da casa più vêć ch'al steva bele lè 'd cà sēg, al Naśuplòun.

El du bésti cichìni, al Tobìa e 'l Red, i s tàch'n a vèder e a śughèr e crès'r insèm, anca se però 'l èter càṅ vêć Naśuplòun, al n'pōl mìa vèder al vulpèin e 'l gh'siga sàimp'r adrē, rabî sēg. Pasèda na stagiòun, al vêć Amos al gh'à da 'ndèr a casa luntàṅ, che lè śvèin a cà a gh'è sōl dal risèrvi protèti e dòunca a n's pōl minga masèr el besti. Al s porta drē sēg i du càṅ, che 'l vêć Naśuplòun al gh'à da insgnér al mistēr dla casa a 'l Tobìa, màinter che invéci in dla cà dla cuntadèina, al Red al cuntìnva a fèr la vìta da béstia 'd cumpagnìa.

A vìn la primavéra e 'l casadōr Amos al torna a cà da 'l só impréśi in dal bôsc coi só du càṅ, adèsa tùt dū grand espêrt a catèr el bésti e a stanèr-i, rispetōś di cmànd dal padròun e dal reghli per stèr dala só pêrt. Al Red, pasê 'l invèren, 'l è dvintê grand anca lò, mo 'l n'à briśa śminghê l'amicìsia col cagnulèin Tobìa, cunpàgn ed śōg edl an prìma. Acsè, quand al s adà che 'l Tobìa 'l è turnê indrē a cà, 'l al và a catèr in dal só curtîl, mo a gh'tòca anc vèder che 'l amîg ed na volta al n'è mìa più acsè calurōś sēg. I dū i gh'la chèv'n apèina 'd cuntèr-es i só perchè, che 'l vêć càṅ Naśuplòun al taca a baièr adôs a 'l Red, che nisùna vólpa la pōl stèr dàint'r in dal só curtîl sàinsa paghèr dasi. Al casadōr staradî, da stèr a la fnestra, anca lò al la vèd in dla pēś manéra e dòunca al spèra adôs ala vólpa, ch'la gh'à da scapèr 'd filê s la n'vōl mìa armèt'r-egh el pèni.

In dl inseguimèint, al Tobìa al srèv al prìm di du càṅ a ciapèr la vólpa drē a scapèr, mo al al lasa 'ndèr per salvèr-el, che na volta i éren pùr amîg. Dòunc a tòca a 'l Naśuplòun, ed cur'r-'g adrē e 'l 'l avrèv anc ciapê se 'n tréno al n'fùs pròpia lè drē a 'rivèr in dla ferovìa. A 'l Naśuplòun a gh'tòca 'd butèr-es śò dai binàri, armagnènd sôp a na sanpa, màinter che 'nvéci al Red al s la chèva schisènd-es 'd sòt'a 'l tréno ch'al pasèva. Al vêć casadōr al n'gh'vèd più da l'arlìa e 'l cùr a cà dala vcìna cuntadèina ch'al vōl masèr a tùt i còst la vólpa ch'la gh'à supê al só fedēl Naśuplòun.

A n's in ciacàra gnanc, brùt ṿciâz prepotèint! Mo la vècia sgnóra Tweed la capìs però ch'l è pròpia 'rivê 'l mumèint ed spedìr indrē al Red a na só vìta salvàdga dàint'r in dal bôsc d'indû 'l deśgnìva. Al n'srà mìa n'quêl 'd fàcil, che lò 'l è vgnû sù dàint'r in dla bambèśa, e 'l n'è minga 'bituê a vìv'r in dal mònd salvàdeg ch'a gh'è da lutèr tùt i dè per magnèr e per scampèr. Anca la sivèta e chi èt'r amîg dal bòsc i gh'àn di dùbi che 'l Red al sìa trôp intēr, mo per furtùna présti al Red al cata na vulpèta femna, la Vicky, ch'la ghe dvèinta prìma amìga e pò muróśa, e sēg al dvintarà un śōg da gnìnt, turnèr salvàdeg.

In cal màinter, al vêć Amos al n'mòla mìa l'idèa 'd cupèr la vólpa apèina ch'al pōl e, 'ènd capî che adês chilē la s cata in dla risèrva protèta, lò al n'è mìa ch'al guèrda tant sutîl, e dòunc al prepèra la só batùda 'd casa per ciapèr-la. Al càṅ Tobìa l'è la vólta ch'l è rabî anca lò col Red, perchè 'l n'è mìa stê 'n bel lavōr 'l avér supê al vêć cunpàgn Naśuplòun. Al casadōr e 'l Tobìa i fan présti a catèr la tana dal Red e dla Vicky, e 'l du besti i rìven anc a muśghèr-es. Al vêć Amos al gh'à l'astùsia 'd impièr el stòpi da l'intrèda dla tana, mo 'l du vólpi egl'ìn più śgalvìdi ed lò e i gh'la chèv'n ed bliśghèr fóra 'l istès e scapèr ed fùria. A 'l casadōr e a 'l só càṅ però la n'gh'và pò mìa più acsè lìsa c'm'i cherdìven, perchè 'l vêć 'l armàgn strichê col pē in na trapla ch'l ìva stremnê pròpia lò, e adiritùra 'd un cólp a selta fóra 'n ōrs grìśli ch'al i vrèv magnèr.

Al Red al ne śmèindga minga la sacra 'micìsia ch'al gh'à sàimper p'r al Tobìa, e anc se chilò 'l era stê 'n mumèint catîv sēg, al Red al torna indrē e 'l gh'la cheva 'd parèr vìa l'atensiòun dal griśli da lalōr e purtèr-el a bliśghèr śò da na caschèda lè atēś. Anc p'r al Red l'è stèda na fadìga mìa cìca cumbàter cun 'l ōrs e cun la caschèda 'd àqua, mo gnint al prà mai desfèr al gran sentimèint che tùt dū i amîg i gh'àn dàint'r a 'l cōr 'l ùn per c'l èter, anca se 'l lōr vìti i gh'aràn da cuntinvèr bèin diferèinti.

I protagonìsta

Colegamèint estéren