Red e Toby nemiciamici

Da Wikipedia.
Jump to navigation Jump to search

C'l artìcol chè 'l è scrit in Carpśàn Emiliàn

Video-x-generic.svg The Fox and the Hound
Red e Toby - Nemiciamici
Red e Toby nemiciamici.png
Red e Toby in na figùra dal film
La vólp e 'l càṅ da casa
1981
Scritōr: Daniel P. Mannix
Regìa: Ted Berman
Richard Rich
Art Stevens
Senegiadùra: Larry Clemmons
Ted Berman
David Michener
Peter Young
Burny Mattinson
Steve Hulett
Earl Kress
Vance Gerry
Personâǵ: Red
Tobìa
Naśuplòun
La sgnóra Tweed
Al casadōr Amos
I amîg bésti cichìni dal bosc
Dupiadōr originêl: Mickey Rooney
Kurt Russell
Pearl Bailey
Jack Albertson
Sandy Duncan
Jeanette Nolan
Pat Buttram
John Fiedler
John McIntire
Dick Bakalyan
Paul Winchell
Keith Mitchell
Corey Feldman
Mùśica: Buddy Baker
Durèda dal cartòun: 83 minût
Lengua: Ingléś
Nasiòun/Paēś: Stêt Unî

Red e Toby - Nemiciamici (a dìr "Red e Tobìa - Inimîgamîg", The Fox and the Hound in ingléś) 'l è 'n cartòun animê dal 1981 disgnê e prodòt da l'americàna Walt Disney Productions, vgnû pò fóra col tradusiòun anca in dal rest dal mond.

Sunt edla fóla

In dal bôsc na vólpa mèdra 'd un vulpèin, la vin masèda da di casadōr. Al só cichìn al ne gh'la chevarà brìśa 'd crèser sàinsa la mama e dòunca na vècia sivèta ciamèda Gran Ma la s al tōś a cōr e, jutèda da di èt'r amìg dal bosc, cuma 'n paser e 'n pìć, la 'l cùcia vers la cà ed na vècia reśdóra cuntadèina, cun la sperànsa che la ṿcina la 'l tóga ség in cà.

Difàti la sivèta la nn'ìva mìa ragiunê mèl e la dunlèta, la sgnóra Tweed, la tōś sù la vulpèina e la s la porta dàint'r in cà. Ed lung a 'l tèimp, la vècia reśdóra la tira sù la vulpèina col lat e 'l magnèr damànd ch'la fùs la béstia 'd cà più normèla ch'a gh'sìa e la la ciàma Red, per vìa dal pēl ròs. In cal màinter, al śvèin ed cà dla ṿcìna, al casadōr Amos, al pòrta a cà, dàint'r ind un sâc, un càṅ da casa cichìn, Tobìa, per fèrel crèser insèm col càṅ da casa vêć ch'al steva bele lè 'd cà sēg, Naśuplòun.

El du bésti cichìni, Tobìa e Red, i s tàch'n a vèder e a śughèr e crès'r insèm, anc se però cl èter càṅ vêć Naśuplòun, al ne pōl mìa vèder al vulpèin e al gh'siga sàimpr adrē, rabî sēg. Pasèda na stagiòun, al vêć Amos al gh'à da 'ndèr a casa luntàṅ, che lè śvèin a cà a gh'è sōl dal risèrvi protèti e dòunca a n's pōl minga masèr el besti lè darèint. Al s porta drē sēg i du càṅ, che 'l vêć Naśuplòun al gh'à da insgnér al mistēr dla casa a Tobìa, màinter che invéci in dla cà edla cuntadèina, Red al cuntìnva a fèr la vìta da béstia 'd cumpagnìa.

A vìn la primavéra e 'l casadōr Amos al torna a cà da 'l só impréśi in dal bôsc coi só du càṅ, adèsa tùt dū grand espèrt a catèr el bésti e a stanèri, rispetōś di cmànd dal padròun e dal reghli per stèr dala só pèrt. Red, pasê 'l invèren, 'l è dvintê grand anca lò, mo 'l n'à briśa śminghê l'amicìsia col cagnulèin Tobìa, cunpàgn ed śōg edl an prìma. Acsè, quand al s adà che Tobìa 'l è turnê indrē a cà, al la và a catèr in dal só curtîl, mo a gh'tòca anc vèder che 'l amîg ed na volta al n'è mìa più acsè calurōś sēg. I dū i gh'la chèv'n apèina 'd cuntères i só perchè, che 'l vêć càṅ Naśuplòun al taca a baièr adôs a Red, che nisùna vólpa la pōl stèr dàintr in dal só curtîl sàinsa paghèr dasi. Al casadōr staradî, da stèr a la fnestra, anca lò al la vèd in dla pēś manéra e dòunca al spèra adôs ala vólpa, ch'la gh'à da scapèr 'd filê, s la n'vōl mìa armètregh el pèni.

In dl inseguimèint, Tobìa al srèv al prìm di du càṅ a ciapèr la vólpa drē a scapèr, mo 'l al lasa 'ndèr per salvèr-el, che na volta i éren pùr amîg. Dòunc a gh'tòca a Naśuplòun, ed currgh adrē e 'l 'l avrèv anc ciapê se 'n tréno al ne fùs pròpia lè drē a 'rivèr in dla ferovìa. A Naśuplòun a gh'tòca 'd butères śò dai binàri, armagnènd sôp a na sanpa, màinter che 'nvéci Red al s la chèva schisèndes d sòt'a 'l tréno drē a pasèr. Al vêć casadōr al n'gh'vèd più da l'arlìa e 'l cùr a cà dala vècia cuntadèina, ch'al vōl masèr a tùt i còst la vólpa ch'la gh'à supê al só fedēl Naśuplòun.

A n's in ciacàra gnanc, brùt ṿciâz prepotèint! Mo la vècia sgnóra Tweed la capìs però ch'l è pròpia 'rivê 'l mumèint ed spedìr indrē Red a na só vìta salvàdga dàint'r in dal bosc d'indû 'l deśgnìva. Al n'srà mìa n'quêl 'd fàcil, che lò 'l è vgnû sù dàint'r in dla bambèśa, e 'l n'è minga 'bituê a vìv'r in dal mònd salvàdeg, ch'a gh'è da lutèr tùt i dè per magnèr e per scampèr. Anc la sivèta e chi èt'r amîg dal bòsc i gh'àn di dùbi che Red al sìa trôp intēr, mo per furtùna présti Red al cata na vulpèta femna, la Vicky, ch'la ghe dvèinta prìma amìga e pò muróśa, e sēg al dvintarà un śōg da gnìnt, turnèr salvàdeg.

In cal màinter, al vêć Amos al n'mòla mìa l'idèa 'd cupèr la vólpa apèina ch'al pōl e, dal mumèint ch'l à capî che adês chilē la s cata in dla risèrva protèta, lò al n'è mìa ch'al guèrda tròp per al sutìl, e dòunc al prepèra la só batùda ed casa per ciapèrla. Al càṅ Tobìa, l'è la vólta ch'l è rabî anca lò con Red, perchè a nn'è mìa stê un bel lavōr 'd avér supê al vêć cunpàgn Naśuplòun. Al casadōr e Tobìa i fan présti a catèr la tana ed Red e dla Vicky, e 'l du besti i rìven anc a muśghèr-es. Al vêć Amos al gh'à l'astùsia 'd impièr dal fōg in dal stròpi da l'intrèda dla tana, mo 'l du vólpi egl'ìn più śgalvìdi ed lò e i gh'la chèvn ed bliśghèr fóra 'l istès e scapèr ed fùria. A 'l casadōr e a 'l só càṅ però la n'gh'và pò mìa più acsè lìsa cum i cherdìven, perchè 'l vêć 'l armàgn strichê col pē in na trapla ch'l ìva stremnê pròpia lò, e adiritùra 'd un cólp a selta fóra 'n ōrs grìśli ch'al i vrèv magnèr.

Red al ne śmèindga minga la sacra 'micìsia ch'al gh'à sàimper per Tobìa, e anc se chilò 'l era stê 'n mumèint catîv sēg, Red al torna indrē e 'l gh'la cheva 'd parèr vìa l'atensiòun dal griśli da lalōr e purtèrel a bliśghèr śò da na caschèda lè atēś. Anc per Red l'è stèda na fadìga mìa cìca cumbàter cun 'l ōrs e cun la caschèda 'd àqua, mo gnint al prà mai desfèr al gran sentimèint che tùt e dū i amìg i gh'àn dàint'r a 'l cōr 'l ùn per cl èter, anca se 'l sō vìti i gh'aràn da cuntinvèr bèin diferèinti.

I protagonìsta

Colegamèint estéren