Cûl

Da Wikipedia.
C'l artìcul chè 'l è scrit in Miranduléś Emiliàn
Cûl dna dóna c'n un nàst'r in dla sfésa


«
S'at vō vìvar giucónd spas't al cûl c'n un giaròṅ tónd parchè s'ta t al spas cun dl'èrba ta t sćiànc i pēi e a gh'armàgn la mèrda.»


Al cûl (paròla ch'la daśvîṅ da 'l Latìn cūlus), cgnusû anc cuma da-drē, 'l è 'n mùscul gras di primâ ch'a s cata sóta la schina e ad sōvar dal gambi in dua 'l còsi i sa śgrandìsan par furmàr al dū culàti divìśi da na sfésa ch'la quàcia 'l buś dal cûl.[1] La regiòṅ dal cûl la tira dènt'r anc i òs di galòṅ.

In dal gèn'r umàṅ e in dal simi al cûl 'l è dimóndi impurtànt parchè al gh parmét ad pugiàr-as par punsàr sénsa dar fastìdi a i art cum a sucéd p'r i àtar mamìfar. Al cûl, ch'in dal dóni 'l è più tónd e in di óm più squadrâ, 'l è anc 'n impurtànt arciàm sesuàl.

Mùscui dal cûl piturâ 'd rós
Èrcule in na statṿa ad Bandinelli
La Miss Bum Bum dal 2011

In dla léngua emigliàna par cûl a s inténd anc la part ch'la finìs 'd un quèl, al sò fónd p'r inténdar-'s, cuma 'l cûl dal salàm, al cûl dal bicér o 'l cûl dla butìglia (al pôc bévar ch'a gh'armàgn in fónd).

Pruvèrbi e môd ad dir

  • avér-ag dal cûl: avér furtùna
  • avér più cûl che anma: èsar più furtunâ ad qvél ch'a s mèrita
  • mnar al cûl: giràr śbalutànd al cûl cum i fànan cal chéchi o sèrti fémni
  • avér al cûl in dal butēr: star còmad dimóndi
  • andàr a cûl indrē: giràr a 'l indrē, specialmènt quànd a s mét la rétro in màchina
  • métar-'l in dal cûl: fargàr qualchidòṅ
  • far i bèsi c'n al cûl: far i bèsi sénsa fadìga
  • tōr p'r al cûl: tōr in gir
  • far-'s al cûl: fadigàr dimóndi
  • andàr a cûl: fargàr-'s-an
  • alcàr al cûl: èsar tròp da la banda ad qualchidòṅ anc in na manéra minga sćèta dal tut sōl p'r avér-ag un quàlc vantàś
  • mustràr al cûl in piàsa: far véd'r i sò fat in pùblic
  • ’l è più fàcil métar-'g-'l in dal cûl ch'in dla tèsta: quànd a s próa a far cambiàr idéa a 'n bric o a far capìr quèl a na tèsta buga
  • avér al cûl mèrd: ès'r in cólpa
  • ma và a dar via 'l cûl: (it. Vaffanculo) mandàr qualchidòṅ a qvél paéś
  • èsar cuma cûl e patàja: èsar dū part dal stés quèl
  • quànd òṅ al gh'à da ciapàr-'l in dal cûl la patàja la s léva śò da par lē: quànd òṅ al gh'à 'd armàgnar fargâ a và ad travèrs incòsa
  • tiràr indrē al cûl: a n far minga un quèl ch'a s gh'iva da far
  • avér sèmp'r al cûl a cô: èsar sèmpar malâ o débul
  • fiâp cum'al cûl / la pansa dna vècia:[2] visî cum'a gh'pōl avér-ag al dedrē / la pansa, na ṿcìna
  • ròt in cûl: un servidōr rufiàṅ o 'n nadar
  • al bûś dal cûl al n'à mai fat fiō:[3] sês sicûr in dal dedrē
  • al cûl ch'a n'à mai tgnû la camìśa, la prìma volta ch'al la ved al s maravìa:[4] al stupōr 'd chi è dvintâ ric
  • avér-'gh al peppacùl:[5] avér-ag al bûś dal cûl ch'al se strìca (cun na pavùra ciapàda)
  • cuànd al cùl al s'impasìsa, l'alma la s'insantìsa: quand che 'l cûl al dvàinta vèć, a s edvàinta di sant
  • (BLG) Fèr la różżen al bûś dal cûl: patìr la faṁ

Referènsi

  1. (MUD) e (IT) Secònd al "Vocabolario etimologico del dialetto modenese" ad Sìlvio Cevolani adl Istituto Settecani, Mòdna, 2011, la paròla cul la s sarèv catàda 'd lung a 'l tèimp a significàr vō-'t al buś ch'a servìs par cagàr, vō-'t tùt al bòfice ch'a servìs per séd'r-as.
  2. (CARPŚ) e (IT) "La Ruscaróola èd Chèerp" dal Màvro D'Oràsi, Mòdna 2012, paǵ. 281
  3. (MUD) e (IT) "Vin chè, va là!", dal Giuseppe di Genova, Ed. Il Fiorino, Mòdna, 2009, paǵ. 40
  4. Ibidem.
  5. (MUD) e (IT) "A Modena si dice(va) così", edl Umbèrt Borêl, Frara, 2016, paǵ 33