Petnèda

Da Wikipedia.
(Reindirizzamento da Petnêda)
C'l artìcul chè 'l è scrit in Carpśàn Emiliàn
Na cresta punk

La petnêda u anca petnadûra l' è la manéra 'd petnèr e 'd mèter sù i cavî a secònda dal stîl e dla moda ch' la persòuna la vōl tgnìr adrē. A s pōl mèter sù na bòuna petnèda per sô còunt, cun la spasèta e 'l phòun u avér-egh biśògn ch' al la mèta sù al barbēr u la paruchéra.

El petnêdi 'd lung al tèimp

La Vèner 'd Brassempouy dala preistòria
La Vèner ed Willendorf, preistòrica

A s pōl avér n' idéa dal petnêdi 'd lung al tèimp s' a s guèrda i artràt dal persòuni in dal pitùri e in dal scultùri dal pasê.

In dla preistòria

Dala preistòria pòchi testimuniànsi egl' în rivèdi infìn ai nòster dè, mo però a cgnusòm la statuèina 'dla Vèner 'd Brassempouy, datèda ed 22.000 an prìma 'd Crìst, e quèla 'dla Vèner ed Willendorf ed 20 000 an prìma 'd Crìst, ch' i s pólen der na quèlc idéa d soquànti petnêdi ch' i se psìven purtèr in chi tèimp luntàṅ.

In dla Meśopotàmia

I Asîr e i Babilunéś i druèven p'r el clàsi piò sgnóri dal petnêdi élti in sìma a la testa cun furgê a undèini i cavî cun di fer chèld, e i purtèven dal trèsulèini in del bèrbi , mèinter che i òm puvrèt i tgnìven na plêda.

In dl Egìt antîg

Anca i Egisiàṅ antìg i tgnìven diferensièdi el petnadûri a secònda dal funsiòun 'dal persòuni: piò 'laburèdi e presiōśi i ér'n el petnêdi e piò la persòuna l' éra sgnóra, mo a va anc cunsiderê che la gran pert dal petnêdi laburèdi la s cavèva però da del parùchi u dal bèrbi finti, vist che per dal ragiòun 'd netèsa u anca 'd purèsa religióśa 'l éra custùm p'r i òm ed raśères u tgnîr i cavî dimòndi curt.

In dla Grécia antîga

In dla Grécia antîga a s tgnìva abàsta adré al petnadûri. I stîl i cambièven a secònda 'dal perìod e dal diferèinti sitê, mo un quèl ch' a i cumunèva 'l éra la cura ch' i gh' mitìven in dal risèr el petnèdi sia curti che lunghi, sia i òm che 'l dòni, mèinter che i sèr'v i tgnìven la testa plèda e 'l sèrvi la cròchia 'd cavî.

In dal perìod elenìstic (323 – 31 prìma 'd Crìst), i òm i s petnèven cun piò semplicitè mèinter che cal dòni i 'laburèven de piò el lōr petnèdi: infàti Alesànd'r al Grand 'l 'ìva vlû che i sō suldê i raśìsen dimòndi curt sìa i cavî che 'l bèrbi, che acsè, mèinter ch' i a'rèven cumbatû, nisùn nimîg a gh' i avrèv psû strapèr e druèr p'r intraplèri in dal cumbatimèint corp a corp (al scrivìva Plutarc in dal prìm sècul dòp Crìst), e i òm 'dal sitê i a'rèven cupièven vluntéra cla manéra chè.

In dla Ròma antîga

'N bùst ed na sgnōra romàna dal prìm sécul dòp Crìst

In dla Ròma antîga i òm i s petnèven cui cavî curt, ecesiunê i sèr'v ch' i tgnìven la plêda. Cal dòni invéci i tgnìv'n i cavî lung, risè, tresè, e tgnû strìc in 'na crôchia dedré; mo durant al perìod imperiêl, p'r el sgnōri a 'ndèva a la môda 'd tgnîr 'na v'luminōśa fràṅśa risèda a l'élta in sìm' a la fròunt.

Dòp 'dla fin 'dl Impér romàṅ

Un ufisièl 'dl Impér biśantèin sculpî in dl Avòri Barberèin, un dìtic 'dl inìsi dal VI sèc. dòp Crìst


Vóś lighèdi

Varietè 'd petnèdi śvèini ai nòster dè

Manéri 'd dîr

  • (EGL) Der 'na petnêda a 'n quelchidùn, (IT) Rimproverare aspramente qualcuno.

Culegamèint estèren