Masinsâdegh

Artécol in dialèt arzân

Mansinsâdegh (Massenzatico in italiân) l'é óna dal vèci Véli dal circundâri ed Rèz, incō l'é 'na grôsa frasiòun ed 4.000 abitânt ch' la fà pêrt ed la Circoscrisiòun Nord-Est (la vècia Circoscrisiòun N.7)
Masinsâdegh l’é tra mezanôt e matèina e a 7,5 chilômeter dal cèinter ed Rèz.

La cēşa ed Sân Dunèin

Stòria

Al j urègin ed la frasiòun a s’arfân probabilmèint a la coloniṣasiòun rumâna, cme a testimônia la catêda, sucèsa int al 1702, ed ‘na lâpida mèinter a ‘s fêva un schêv int al cantèini dal Palâs dal Vèschev. La divisiòun dal dé d’incō di sît d' atōrna a la frasiòun l’é quêṣi cumpâgn al j antîghi centóri rumâni. L’é stê fèdev sòta a l’avtoritê dal Vèschev ed Rèz da l’època ed la dominasiòun Carolingia fîn a l’Unitê d’Itâlia. Sté ligâm, durê tân sècol, l’à lasê cme testimuniânsa la cêṣa dedichêda a Sân Dunèin, pugêda al Palâs dal Vèschev. Numinê fîn dal IX sècol tra i pusès ed la cêsa, al fabrichêt l’à subî, ind i sècol, dimòndi arnuvamèint, spêci int al XVIII sècol, quând l’à tôt la fiṣionòmia dal dé d’incō, mēno che la pitûra dal parèidi intêrni e ‘d la facêda, ôvra dal XIX sècol.

Cun l’Unitê d’Itâlia al proprietê ed la cêsa în stêdi sequestrêdi e mési a l’incânt, e ânch al tèri ed Masinsâdegh în stêdi tôti via dal contròl dal Vèschev dôp mél ân ed pusès. Ind i prém ân dal Règn d’Itâlia a gh’é stê dimòndi rivôlti, tra còsti còla ed la tâsa insém al maṣnê (1869). Per rispònder a i biṣògn ed la pôvra gînta é nasû a Masinsâdegh int al 1866 ‘na Coperatîva ed cunsóm, sòta la spînta ed soquânt personâg famōṣ dal socialiṣém arzân, inséma a tót Camillo Prampolini. A la préma coperatîva a gh’ é andê a drê dal j êtri socetê, sia socialésti che catôlichi. Int al 1908 è stê tirê só la scōla elementêra, ch ‘la vîn druvêda incòra al dé d’incō.

Al tèimp dal fâsio a s‘ arfân l’invgurasiòun ed la Farmacìa Comunêla (1925), ed la Cantèina Socêla "La Grânda" (1937), butêda zò int al 2003, ed la Cantèina Socêla "Cèinter" (1938) e di fabrichêt atâch al Teâter Artigiân.

Al dé d’incō la cunuméia ed Masinsâdegh l’é in pió pêrta agrécola, ind dal câmp dal vèin (Lambrósch ), di prodòt dal lât (Grâna) e di nimêl. Però la pêrta pió grôsa ed la popolasiòun la lavōra ind i cèinter aṣvèin (Rèz, Curèz e Bagnōl in Piân). Ind i sînch ân dal 2002 al 2007 è chersû la popolasiòun, chersûda cumincêda ind j ân Utânta, grâsia ânch a la costrusiòun ed cà nōvi, adèsa Masinsâdegh l’é óna dal frasiòun cun pió gînta dal teritôri comunêl.

Materiêl pr'andêregh in fònda

(manca)Lésta di léber e documèint impurtântLésta di lébber e documèint impurtantBibliografia ed opere di riferimento:

1. Massenzatico : un millennio, un secolo 1 - 2 - Parrocchia - Storia
2. Aldo Ferretti - Massenzatico nella Reggio rossa (1885-1925) / prefazione di Rolando Cavandoli. - Reggio Emilia : Libreria Rinascita
3. Giuliano Ronzoni - Massenzatico e la sua chiesa nelle visite pastorali : Memorie e brevi note di vita religiosa e civile in una villa dell'agro reggiano. Dattiloscritto
4. Massenzatico : documenti per mille anni di storia / Rossana Maseroli Bertolotti. - Componendo

((manca)Nôta: sta pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun da it:MassenzaticoNota: sta pagina chè l'é steda tradòta da it:MassenzaticoNota: pagina inizialmente tradotta a partire da it:Massenzatico)