Sapere aude

Da Wikipedia.
Jump to navigation Jump to search

C'l artìcol chè 'l è scrit in Carpśàn Emiliàn

La spiegasiòun in sìm'a 'l iluminìśem ch'a iva dê Kant in dal 1784.

Sapere aude! l'è na manéra 'd dìr latèina ch'la vōl significhèr "Cata al curâǵ ed savér!". La freśtèina la s catèva scrìta in dal lettri 'd Oràsi (Lettri I, 2, 40) quand al scritōr al s arcmànda a 'l amìg Masim Lolìus ed léśer, ed studièr e 'd fèr di quèl onèst.

'N èter pinsadōr minga cìc ch'al druèva cla frêś chè, 'l era stê Kant in dal mèinter ch'al spieghéva al significhêt edla paròla "iluminìśem":

«
Aufklärung ist der Ausgang des Menschen aus seiner selbstverschuldeten Unmündigkeit. Unmündigkeit ist das Unvermögen, sich seines Verstandes ohne Leitung eines anderen zu bedienen. Selbstverschuldet ist diese Unmündigkeit, wenn die Ursache derselben nicht am Mangel des Verstandes, sondern der Entschließung und des Muthes liegt, sich seiner ohne Leitung eines anderen zu bedienen. Sapere aude! Habe Muth, dich deines eigenen Verstandes zu bedienen! ist also der Wahlspruch der Aufklärung.»
«
'L iluminìśem 'l è la gnuda fóra edl òm dala só minoritê deśgnùda da lò medéśum. Minoritê ch'l'è l'incapacitê 'd druèr la só testa sàinsa tgnìr adrē a di èter. Cla minoritê chè la deśvìn da nuèter medéśum, quand a nn'è minga che a nuèter a s chèla l'inteligìnsa, mo l'è ch'a nn'es decidòm minga e a n'gh'òm gnanc al curâǵ ed druèr-la sàinsa che di èter i n's in dìghen la manéra. Sapere aude! Cata al curâǵ ed druèr la tó inteligìnsa! Queschè 'l è al cmand edl iluminìśem.»

Vōś lighèdi

Colegamèint estèren