Santa Marìa in Castêl (Chêrp)

Da Wikipedia.
Jump to navigation Jump to search

C'l artìcol chè 'l è scrit in Carpśàn Emiliàn

La Sègra ind al màinter ch'a gh'è na féra in dal só piasêl.

La céśa 'd Santa Marìa in Castêl, ciamèda anc "La Sègra" (Santa Maria in Castello, Sagra in itagliàṅ) l'è la céśa più antìga 'd Chêrp. La s cata ala matèina dal piasêl "Re Astolfo", dedrē da 'l Castêl ed Chêrp, custruìda a partìr da 'l otêv sécol.

La só stòria

La tradisiòun la vrèv che la céśa la 'l ìs tirèda sù al rè longobêrd Astōlf in dal 752, mo soquànti primi nutìsi 'd lē i s caten ind un documèint dl 879[1][2][3] che la piéva la gh'ìva avû 'n insèndi.

La lunèta in mèrem 'd sóv'r ala só porta.
Al sarcòfeg ed Manfrēd I Pio, dal XIV sécol, a l'élta dal mùr ed drìta dla ceśulèina.
Al purtòun dla Sègra.

Na só avtonomìa da 'l dipendèinsi del céśi arśàni la taca a deśgnìr-egh masimamèint da la só 'rcostrusiòun, purtèda avànti dala Matìlda 'd Canósa, dôp che soquànt documèint papêl e imperiêl i gh'avìven scrìt ch'la fùs bèle da per lē da 'l tèimp dal pepa Stéven II.
La céśa la gniva acsè consacrèda n'ètra volta (d'indû al só nòm ed "Sègra") al 15 ed lùj dal 1184 da 'l pepa Lucius III, drē a pasèr per Chêrp ind un di só viâś.
La só tòr col campàni la vin tirèda sù a partìr da 'l 1217. El dimensiòun dla piéva in cal tèimp lè i nn'éren brìśa quìli 'd incō, perché el só campèdi e curidōr i éren dimòndi più lung, tri vòlti tant, che la céśa la gniva avànti in dal piasêl p'r un bel pōc. Mo 'l prìnsip Alberto III Pio in dal 1514 al n'la vliva più acsè in avànti, ch'la tulìva vìa trôp post in dal piasêl dal Castêl, e dòunc al la fà scurtèr, cichina cuma l'è anc'adês. Al Baldasêr Perùs al gh'strolga la facia arnasimentèla che la ciśulèina l'à pò mantgnû infîn a incō.

Pcòun edla poveśìa „I grand e i cìcch”

«
...Trâ lór, sêinsa ômbra ed sudisiôun
stà, dla Sêgra, cla tòrr élta e šnêla
che bêin d'etèe bastansa stagiunêda
la n'tèm nisun cunfrôunt nè paragôun.
...[4]»
(CARPŚ)(Pcòun dla poveśìa "I grand e i cìcch" ed Massimo Loschi, 1999)
«
...Tra loro, senza ombra di soggezione
sta, della Sagra, quella torre alta e snella
che, anche se d'età abbastanza stagionata,
non teme nessun confronto nè paragone.
...»
(IT)

Vóś lighèdi

Èter progêt

Colegamèint estèren

Referèinsi

  1. (IT) "Carpi - Guida storico-artistica" 'd Alfòuns Garût e 'd Dante Colli, Chêrp 1990.
  2. (IT) "Chiese di Carpi tra arte, storia e topografia urbana", artìcol dla Manuéla Ghisòuna, Mòdna 2004.
  3. (IT) "Carpi e la sua storia dalle terramare a internet", ed M. Bisóchel e 'd G. Gvàitol, Mòdna 2008.
  4. (CARPŚ) e (IT) "I mè quadêrèn - dialetto di Carpi", ed Massimo Loschi, Mòdna, 1999.