Pérpignan

Da Wikipedia.
Jump to navigation Jump to search

 

Provincia di Parma-Stemma.png Artìcol in dialètt pramsân Parma-Stemma.png

Pérpignan
Celtis australis, Castelnau-de-Guers, Hérault.jpg
Un pérpignan in méz'à dil vîdi.
Clasificasión siéntifica
Dominì Eukaryota
Rèign Plantae
Supar-división Spermatophyta
División Magnoliophyta
Clâsa Magnoliopsida
Órdin Urticales
Famija Ulmaceae
Genór Celtis
Sòrta Australis
Nomenclatura binomieèla
Celtis australis L.

Al Pérpignan (Celtis australis L., 1753), conosù in italjan "Bagolaro" l'é 'na pianta spontanea'd la famija di'Ulmacei, par inténdrós l'é parént ed l'Ólóm. L'é 'na pianta c'a s'pól catär tant in-t-l'Evropa méridiónèla, c'me in Africa dal Nòrd e in t-l'Asia minóra.

Déscrisjón[modifica | mudéfica la surzéia]

Frutt ed pérpignan.

Al Pérpignan l'é 'na pianta c'la véna gròsa paréć, fin'à 20 o 25 mètar. Al trus al résta curt e lèrégh, con dil brochi gròsi bombén e un portamént dil bróclén'ni c'al ténda ad isór péndént.

Al lèign l'é ćèr, dur, elastich e'd lónga duräda. Il bròchi, se strapjantèdi, i n'fan miga fatiga a tachèr, njanca in mezà a di sass (miga par gninta in italjan l'é ćiamè anca "spaccasassi").

Foij[modifica | mudéfica la surzéia]

Il foij i g'an un picól lóong e una fórma ovèla con di bórd a fil éd résghèt. J s'conosén bén par via ch'al picól l'é miga ćèntrè e la foja l'é pu gròsa da 'na pèrta che da clètra.

Frutt[modifica | mudéfica la surzéia]

Foji'd pérpignan con sócuant frutt zèròb.

I frutt, ch'j én pićin e nigór, i s'pólón anca magnèr, j én dóls mo i gh'an pòca pólpa, i s'dróvón pu che ätor a fär dil marmlèdi.

Manéri par dróveról[modifica | mudéfica la surzéia]

Al s'dróva par fär di mòobil, di manégh e al rénda bén bombén anca quanda l'é brusè.

Curiósitè[modifica | mudéfica la surzéia]

Al nòm al dériva da'na sorta'd frusta –al pérpignan– c'la s'droväva par fär móvar i bò e c'l'éra apont fâta con dil stròpi 'd pérpignan intarsèdi.