Gâli
|
C'l artìcol chè 'l è scrit in
Carpśàn |
Al gâli l' è 'l elemèint chìmic cul sìmbol Ga, pêś atòmic 69,72 e nùmer atòmic 31. Dòp d' al mercûri, al gâli l' è al metâl cul piò bàs pùnt ed fusiòun: a-l fònd infàti sôl a 30,15 grèd sintìgred, mèinter che l' ebulisiòun l' a-s càta a dal tèimpradùri intòrn' aj 2000 grèd sintìgred.
Impiêg
[mudéfica la surzéia]Pr' al sô proprietè fìsichi, al vìn druè in sèrt tîp ed termòmeter, vìst che andènd in sù cul tèimpradûri, l' armàgn lìquìd acsè tànt; al gâli a 'l vîn anca druè in eletrònica pr' esèimpi in dj sircùit integrè a élta velosité, lighèndel a l' arsénic, ch' al fôrma l'arseniùri ed gâli (GaAs).
La sô stòria
[mudéfica la surzéia]Al gâli l' è sté caté int dal 1875 dal chimìc francés Paul Emile Lecocq, che in dla sô lìngua al vôl dìr 'gàl' e d' ed lè l' è sté ciamé 'gallium' pr' arcurdèr al sô scupridôr. Già prìma ed lò, Mendeleev l'îva prevìst ch' a-l duvìva esìster n' elemèint dal genèr e al gh' îva dè nòm pruvisòri 'eka-alluminium'.