Dumbo - L'elefante volante
|
C'l artìcol chè 'l è scrit in
Carpśàn |
 Dumbo | ||
| Dumbo - L'elefante volante | ||
 'L elefantèin cun dla termarìa per na pavùra ch'l à ciapê, drē a scultèr al surghìn ch'al gh'dà dal drìti. | ||
| Dumbo - 'L elefànt ch'a vola 1941 | ||
|---|---|---|
| Scritōr: Helen Aberson • Harold Pearl Joe Grant • Dick Huemer | ||
| Regìa: Ben Sharpsteen • Norman Ferguson Wilfred Jackson • Bill Roberts Jack Kinney • Samuel Armstrong | ||
| Senegiadùra: Otto Englander • Bill Peet Aurelius Battaglia • Joe Rinaldi George Stallings • Webb Smith | ||
| Personâǵ: Dumbo • Timotèo | ||
| Mùśica: Frank Churchill • Oliver Wallace | ||
| Durèda dal cartòun: 64 minût | ||
| Lengua: Ingléś | ||
| Nasiòun/Paēś: Stêt Unî | ||
Dumbo - L'elefante volante (a dìr "Dumbo - 'L elefànt ch'a vola", Dumbo in ingléś) 'l è 'n cartòun animê dal 1941 disgnê e prodòt da l'americàna Walt Disney Productions, gnû pò fóra col tradusiòun anca in dal rest dal mond. 'L è 'l 4rt edla séri di Clàsic Disney.
Dumbo al tōś ispirasiòun dala fòla scrìta da l'Helen Aberson e Harold Pearl e col figùri dl'Helen Durney. Al protagunìsta Dumbo 'l è 'n elefànt incòr cìc e che però al nàs cun dagli urèci dimòndi dimòndi grandi, ch'i 'l fàn anc estrabuchèr'gh in sìma e vgnìr pò tolt in gìr da chi gh'ciàpa gust.
Sunt edla fòla
[mudéfica la surzéia]Ind un Circo drē a spustères col treno da na sitê a cl'ètra, un dè a gh'fà vìśita al pustèin sigògna, ch'al porta sēg un gròs sàc indirisê a na mèder elefànta. Dèint'r in dal sac a gh'è, gnanc a dìrel, al fiulèin edl'elefànta sgnóra Jumbo, ch'la gh'dà subìt nom Dumbo Jumbo. Anc chegli ètri elefànti i gh'fàn i cunplimèint e i gh'dàn al beinrivê a 'l mond, a Dumbo. Infintànt che, dòp 'd un sternùd, a Dumbo i n's egh véren egli urèci in tuta la só larghèsa, acsè tante grandi damànd du tindòun. I n's éren mài visti dagli urèci acsè tante grandi! Un schérs? Na tolta in gìr? La mèder la mèt subìt a taśér cal melilìngui dagli ètri elefànti, ch'i n'lasen minga lè 'd fèrsen chèś e 'd bacaièr sèinsa più riguèrd per la situasiòun.
Rivê in sitê, al circo al mèt sù 'l só tindòun e 'l fà intrèr i agìnt p'r i spetàcol e anc per vèder el bésti in di recìnt, tant che, al'intrèda, 'l umèin al siga "Ch'i vègnen dèinter, lōr sgnōr, chi vègnen! che più agìnt i vinen dèinter e più bésti i s vèden!" Cal dè lè, in dal circo, i gh'vàn anca di ragastàs però, ch'i gh'vàn a vèd'r el bésti e, guèrda chèś, i gh'ciàpen gust a tōr in gir al pover Dumbo. La mèder la perd la pasìnsia, la s arlìa sēg coi ragastàs e pò la s la tōś anc cun di èt'r agìnt e coi custòd, ch'a nn'è minga ch'a gh'chèla edla forsa ai elefànt! I gh'vólen in soquànt e bèin atresê, per lighèr la mèder sgnóra Jumbo e carghèrla dèint'r ind un carèt cuacê e col śbari ai finestrèin damànd na perśòun.
Prìma Dumbo 'l era protèt, curê, tgnû bèin dala mèder e invéci no! adèsa 'l è armèś da per lò, che ninsùn 'l al tōś a maṅ. Adès a gh'è sōl un surghìn, Timotèo, ch'l al và a catèr e 'l s interèsa ed lò, vō't per dèregh dal drìti, mo anc per parèr vìa i śbefèǵ ch'i gh'rìven da chegli ètri elefantèsi. A Timotèo a gh'vin in amèint ed sugerìr in dl'urècia dal diretōr, intànt ch'al dòrem ala nòt, sugerìregh un nùmer ed spetàcol minga umigliànt per 'l elefantèin e che però queschè 'l al sava fèr. Dòunc al diretōr, ala matèina subìt dòp, al s crèd 'd es'r un géni e avér strulghê da per lò cal nùmer lè, 'd fèr saltèr Dumbo cun na rincórsa in sìm'a na balànsa, ch'l'al fà balsèr in élta infìn in sìm'a na piràmid 'd elefantèsi agrapèdi i ùni a cl'ètri in bìlic in pē in sìm'a na bòcia. In dla teorìa, al prèv anc ès'r un nùmer pusìbil... Cal dè lè, egli elefantèsi i s ràmpichen ùna in sìm'a cl'ètra a forma 'd piràmid, Dumbo al tōś la rincórsa spronê cun un gucìn dal surghìn... In dla teorìa al prèv anc funsionèr... Mo intant ch'al cùr, invéci, Dumbo al strabùca in dal só urèci acsè tante lunghi e 'l finìs adós agli elefantèsi ch'i s arbèlten e i caschen ded sà e ded là, adós ai pèl e ai trèv dal circo, ch'al se desfìa e 'l s esćianca in dal tindòun, ch'al cróda śò adós a 'l bésti e a 'l pùblic adrē a scapèr luntàn più ch'a s pōl. Un diśàster!
In dla sitê che 'l circo al và a stèr subìt dòp, al diretōr al decìd 'd fèregh tgnìr, a Dumbo, na pèrt in di spetàcol di paiàs, che difàt a 'l elefantèin a gh'tòca 'd tufères da na certa altèsa in sìm'a 'n tēl śò a tèra, tgnû sodi dai fint pumpér paiàs, che pò 'l tēl al se śbrèga e Dumbo al finìs dèint'r in na mastèla pina 'd sćiùma... Finî 'l spetàcol, al surghìn Timotèo 'l al pulìs, e al gh'descòr sēg per tgnìregh sù 'l morèl, che l'umigliasiòun la n'pōl mìa èser più gròsa. Mo n'gh'è gnint damànd el carèsi dla mama! Un girtèin infìn ala perśòun edl'elefantèsa só mèder, a è 'l ùnic rimédi per acsè tanta tristèsa. La mama l'al cùna, la gh'canta na nìna-nàna e l'al carèsa. Invéci più in là, i paiàs i ìn dimòndi cuntèint che 'l só spetàcol al seva acsè tant piaśû a 'l pùblic, ch'i gh'àn edmandê finànca dal rèplichi. I bèven a 'l sucès cun dal butìgli 'd spumànt e, per na distrasiòun, ùna 'd cal butìgli lè la s arbèlta e la s vóda ind un barìl 'd aqua pugê lè fóra dala só tenda.
In cal mèinter, Dumbo e Timotèo i fàn ciào cun la probòsida ala sgnóra Jumbo ch'l'armàgn sèinper perśunéra in dla só gàbia, che fóra i gh'àn anc impichê un cartèl cun scrìt "MAD", overosìa "màta". La tristèsa la sèlta fóra dapertùt, p'r al pover Dumbo!
"Aspèta 'n àtim ch'a gh'èm sē, Dumbo, a bbòm un mumèint da cla bóta chè", al gh'dìś Timotèo. E guèrda chèś, 'l éra 'l barìl cun dèint'r al spumànt bliśghê śò dala bùtìglia di paiàs. I noster du amìg i bèven, i s arsòren e pò a gh'vin sòn. In dl insòni, i vèden dal fanfàri e di balèt 'd elefànt rośa, ch'i sòunen, i mèrcen e i fàn dla féra, veramèint asùrd, ma per fortùna ch'l éra sōl un insòni! E però, quand i s dèśden, mo nn'ér'n-i finî tut e dū a cavàl 'd un ràṁ in sìm'a 'n élber?! "Ìn-i i còrev ch'i n'lasen mìa lè 'd stèr nosc sul pavimèint?" al se dmanda Timotèo. Mo ùn ed chi corev lè, ch'i stèvan 'd abitùdin in sìm'a 'l élber, al gh'fà vèder ch'i ìn invéci lōr dū ch'i stàn in élta, indû n's éra mài vist prìma, stèr dal bésti sàinsa i èli in sìm'a 'n élber!
Al dilèma 'l è gròs..."Cum'èm-j-a pò fàt a finìr chè in sim'a 'n élber?" al se dmànda Timotèo. "Gh'sèm-j-a saltê in sìma?"
"E s a gh'fùs-i vulê in sìma?" a gh'sugerìs ùn di còrev, al più sarcàstic.
Timotèo al cata che 'l sugerimèint al ne sìa minga acsè balsàn dal tut, che "cun cagli urèci 't et cat, Dumbo, vō-'t vèder ch'i 't fàn vulèr?! Èter che tolti in gìr! A gh'fèm vèder nuèter 'd cuśa 't î bòun, Dumbo!"
E acsè, vōt cun dagli arcmandasiòun, vōt cun na piùma 'd còrev per portafurtùna, Dumbo al gh'fà vèder, a 'l sòreg e anc a chi còrev lè datórna, ch'l è bòun ed vulèr pròpia gràsi a 'l só urèci. Un sucès estraordinàri, anc dèint'r in dal circo! Che difàt Dumbo al dvèinta na star dimòndi amirèda e lò, asicurê per dimòndi bési anca in dagli urèci. E só mèder, la sgnōra Jumbo, servìda e riverìda anca lē.