Cà a tòra

Da Wikipedia.
(Reindirizzamento da Cà a tòr)
Jump to navigation Jump to search
C'l artìcul chè 'l è scrit in Arzân Emiliàn

Provincia di Reggio Emilia-Stemma.png Artécol in dialèt arzân Reggio Emilia-Stemma.png

Cà a tòra

La Cà a tòra (Casa a torre in italiân) l'é 'na costrusiòun furtifichêda, 'na rôca cun al funsiòun sìa militêri che abitatîvi ed môda int al medioēv a partîr dal X sècol.

Impalcadûra

La rôca in urègin fâta in prêda cun funsiòun ed difèişa, la preşèinta 'n' impalcadûra masésa ed sôlit ed fōrma fâta a retângol, cun al carateréstich turiòun centrêl ch' al dêva, a chi stêva ind la cà a tòra, un pûnt stratègich per guardêr, segnalêr e difèndres da l'êlta.

La Cà a tòra la gh'îva, ed sôlit, un pòs per l'âqua, un curtîl e 'n' armésa pr' al bèsti e i mèz. L' ingrès ed la cà, ed sôlit, al preşèinta ûn o pió archivôlt (ch' a gh' àn insém al stèma ed la faméja dal sgnōr dal pôst) per permèter l'ingrès a cavâl e che un tèimp a gnîven sarê, quând l'ēra necesâri, da impunèint purtêl; al mûri în sèimper grôsi e al fnèstri, céchi, prutèti da inferiêdi.

As vèden despès dal vôlti a vêla, fnèstri a dû bûş, scalòun intêren e un sistēma ed sòt pasâg més sòt tèra.

Funsiòun

Al Cà a tòra a gnîven per lo pió fâti e druvêdi in zôni difècili da rivêregh al tèimp dal medioēv per controlêr e, a l'ucasiòun, difènder cun pôchi fôrsi mó bòuni, un pâs o un pôst stratègich in zôni ed muntâgna o cun dal rôbi impurtânti mó ânca só cruşîl o strêdi da badêr. In pió da èser druvêdi cun funsiòun ed tâtica militêra ēren druvêdi cme abitasiòun "padrunêli" che d' atōren despès a gnîva fât un sistēma ed cà dipendèinti o ânca di cèinter abitê.

Ind l' Eurôpa

Ind i sistēma ed sitê medievêli europèi ocidentêli a gh' é dimòndi eşèimpi ed gèner ed Cà a tòra dal X sècol; incòra incō a 's pōlen vişitêr in Inghiltèra, Irlânda, Scôsia, Galles, Frância e in Itâlia. Na quelchidòna a's câten ânch in Germâgna, Polônia e da êtri pêrti ind al cèinter ed l' Eurôpa.

Materiêl pr'andêregh in fònda

(manca)Lésta di léber e documèint impurtântLésta di lébber e documèint impurtantBibliografia ed opere di riferimento:

Léber.png
  1. Giuliano Cervi - La casa a torre nell'Appennino Reggiano. - Roma : Ranaudo, 1981
  2. Giuseppe Ligabue - La casa a torre dal Tresinaro al Crostolo; a cura di Pro Loco, Amministrazione Comunale di Albinea. - Albinea : Amministrazione Comunale, 1985
(manca)E'v prén interesêr ânca st' al pâgini chéGuarder anchVedere anche:
Vâl di Cavalêr zôna stôrica réca ed Cà a tòra ind l' Êlta Vâl d' Èinsa.


Nôta: cla pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun da Casatorre trâta da it.wikipedia.org.
Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.