Vai al contenuto

Viggo Mortensen

Da Wikipedia.

C'l artìcul chè 'l è scrit in Miranduléś Emiliàn

Viggo Mortensen tòlt śò in dal 2010


Viggo Peter Mortensen Jr. (New York, 20 'd Utóbar dal 1958, a s lèś [ˈviːɡoʊ ˈmɔːrtənsən] in ingléś e [viːgo ˈmɒːtn̩sn̩] in danéś) 'l è 'n atōr, puéta, futógrafar, pitōr, muśicìsta, prudutōr e regìsta americàṅ, candidâ a tri Prèmi Òscar, in dal 2008 p'r al thriller La promessa dell'assassino, girâ cun la Naomi Watts e Vincent Cassel, in dal 2017 par la cumèdia dramàtica Captain Fantastic, in dla part ad Ben Cash, e in dal 2019 p'r al biugràfic Green Book, in di pagn d'l autìsta ad Mahershala Ali ch'al fava la part dal pianìsta Don Shirley.

In dla sò caréra Viggo 'l è stâ candidâ anc quàtar vòlti a i Golden Globe e par dó vòlti a i Prèmi BAFTA armagnénd però sèmp'r a bèc sut.

'L è famóś p'r avēr fat la part 'd Aragorn in Il Signore degli Anelli - La Compagnia dell'Anello (2001), in Il Signore degli Anelli - Le due torri (2002) e in Il Signore degli Anelli - Il ritorno del re (2003) e 'l à laurâ quàtar vòlti c'n al regìsta David Cronenberg.

Mortensen 'l è bòṅ ad dascórar in ingléś, danéś, spagnōl, itagliàṅ, francéś e nurvegéś ma anc in àrab e catalàṅ. Al tîṅ par la squàdra 'd fólbar argintìna dal San Lurèns.

Nâ in dal Lower East Side ad Manhattan, Viggo 'l è 'l più grand ad tri fradèi (Charles e Walter) dl'americàna Grace Gamble (nada Atkinson) e dal danéś Viggo Peter Mortensen Sr ch'i s éran cgnusû durànt na vacànsa a Òślo in Nurvégia e pò spuśâ in Ulànda cun na serimàgna luteràna. Sò nunòṅ matéran 'l éra dla Scòsia Nóva (Cànada) méntar sò nunóna patérna l'éra nurvegéśa.

Viggo in na fóto dal 2011
Lò in dal 2020

Tgénd adrē a 'l mistēr ad sò pàdar, ch'al lauràva par n'aśiénda agrìcula ch'la tiràva sù di pui, da pìcul al và a star in Argintìna, par pò spatinàr a Cupenàghen cun sò pàdar quànd i suo i s èṅ divursiâ ch'al gh'iva a ùnd'ś an. In séguit 'l è andâ a vìv'r a New York in du al s è diplumâ a la Watertown High School a Watertown. A darsèt an, durànt na lit, al s ferìs a 'n làbar ciapànd cónt'r a dal fîł spinâ ch'al gh lasa 'n castròṅ in ghigna ch'al s pòrta adrē anc adès.

In dal 1976 Mortensen al s è laureâ in siénsi pulìtichi e in léngua spagnōla a la St. Lawrence University. Dòp i an dla scóla, a 'l inìsi di an Utànta al taca pò a lauràr faghénd al tradutōr e pò anc al camiunìsta, al barìsta, al camarēr e 'l fiuràr. In séguit al và star a Los Angeles par far 'l atōr, dòp avēr fat di studi a la Warren Robertson's Theatre Workshop e recitâ a teàtar. Al gh la cava a far na part pìcula, qvéla dal cuntadèṅ amish, in dal thriller Witness - Il testimone, a fiànc 'd Harrison Ford e dla Kelly McGillis ma più che àtar 'l è impgnâ in chi an lè in soquànti série televiśìvi cuma Aspettando il domani e Miami Vice. In chi an al lavóra cun Jonathan Demme in Swing Shift - Tempo di swing e cun Woody Allen in La rosa purpurea del Cairo ma 'l sò séni i vìnan tajàdi via a 'l ùltim. N'atra deluśiòṅ par lò a riva cun Platoon 'd Oliver Stone parchè la part ch'al gh'iva da far, qvéla dal sergînt Elias, la finìs invéci a Willem Dafoe.

In séguit al gira dó pelìculi 'd scarésa, Prison (1987) e Non aprite quella porta - Parte 3 (1990), qvésta chè a fiànc dla Miriam Byrd-Nethery. Subìt dòp l'è la vòlta dal western Young Guns II - La leggenda di Billy the Kid (1990), in du 'l incróśa Emilio Estevez, Kiefer Sutherland e Christian Slater, e dal drama ambintâ in Idaho Riflessi sulla pelle (1990).

In dal 1991 'l è prutagunìsta insém a David Morse e a la Valeria Golino dal film ad debùt ad Sean Penn a la regìa, Lupo solitario, film ispirâ a la canta Highway Patrolman ad Bruce Springsteen, trata da 'l àlbum Nebraska dal 1982. Dū an dòp 'l è a fiànc 'd Al Pacino in Carlito's Way ad Brian De Palma pò in dal 1995 al cata pòst in dal thriller Sinistre ossessioni, cun Brendan Fraser e l'Ashley Judd, in dal film ad scarésa L'ultima profezia, in dla part dal Diàvul a fiànc ad Christopher Walken e dla Virginia Madsen, e in dla pelìcula 'd asiòṅ Allarme rosso, insém a Denzel Washington e Gene Hackman.

Catâ finalmènt al sucès a Hollywood, Viggo al rècita pò in dal drama Ritratto di signora (1996), candidâ a dū Academy Award, in d'l aventuróś Daylight - Trappola nel tunnel (1996), cun prutagunìsta Sylvester Stallone, in dal film ad guèra cun la Demi Moore Soldato Jane (1997), e pò in dal 1998 in dū arfacimènt ad pelìculi 'd Alfred Hitchcock: Delitto perfetto, cun la Gwyneth Paltrow in dla part fata in dal 1954 da la Grace Kelly, e in Psycho in di pagn d'l amànt dl'Anne Heche Samuel Loomis (in dal 1960 fata par John Gavin). Sèmp'r in c'l an lè al gira La sottile linea rossa ma 'l regìsta Terrence Malick al taja 'l sò séni durànt al muntàǵ finàł.

Al vèra i an Dumìla girànd cun la Sandra Bullock la cumèdia dramàtica 28 giorni pò al tōś part a la trilugìa dal Sgnōr di Anèi faghénd al persunàǵ 'd Aragorn. In dal 2005 al gira A History of Violence, thriller preśentâ a 'l 58śum Fèstival ad Cannes in du 'l è a fiànc 'd Ed Harris che pò 'l al ciamarà insém a la Renée Zellweger e a Jeremy Irons tri an dòp p'r al sò western Appaloosa.

Fra i sò ùltim lavōr a 'rcurdém Good - L'indifferenza del bene (2008), in dla part 'd un prufesōr dal partî naśìsta, e A Dangerous Method (2011), in dla part ad Sigmund Freud.

Filmugrafìa

[mudéfica la surzéia]
Na stòria 'd viulénsa (2005)
La prumésa dal sasèṅ (2007)

cuma regìsta e senegiadōr

[mudéfica la surzéia]

Discugrafìa

[mudéfica la surzéia]
  • 1994 - Don't Tell Me What to Do
  • 1997 - One Less Thing to Worry About
  • 1998 - Recent Forgeries
  • 1999 - The Other Parade
  • 1999 - One Man's Meat
  • 1999 - Live at Beyond Baroque
  • 2003 - Pandemoniumfromamerica
  • 2004 - Live At Beyond Baroque II
  • 2004 - Please Tomorrow
  • 2004 - This, That, and The Other
  • 2005 - Intelligence Failure
  • 2006 - 3 Fools 4 April
  • 2007 - Time Waits for Everyone
  • 2008 - At All

Culegamènt estéran

[mudéfica la surzéia]

Àtar prugèt

[mudéfica la surzéia]
Estratto da "https://eml.wikipedia.org/w/index.php?title=Viggo_Mortensen&oldid=164669"