Tas

C'l artìcul chè 'l è scrit in Miranduléś

Tas
un tas
Dominì: Eukaryota
Rèign: Animalia
Sòtrèign: Eumetazoa
Superphylum: Deuterostomia
Phylum: Chordata
Subphylum: Vertebrata
Infraphylum: Gnathostomata
Superclâsa: Tetrapoda
Clâsa: Mammalia
Sòtclâsa: Theria
Infraclâsa: Eutheria
Superórdin: Laurasiatheria
Órdin: Carnivora
Sòtórdin: Caniformia
Famija: Mustelidae
Sòtfamija: Melinae
Gènàr: Meles
Sòrta: Meles meles Linnaeus 1758

Al tas (nóm sientìfic Meles meles; tasso in itagliàṅ) 'l è 'n mamìfar carnìvur ch'la fà part dla famìja di Mustelidae.

Al viṿ in Európa, in Turchìa e in dal Mèdi Uriènt.

Descrisiòṅ

Al tas al riva a èsar lung anc un métar mént'r al pōl pśar dagnóra darsèt chilo. Al sò aspèt, in pìcul, 'l arcòrda in na quàlc manéra qvél d'l ōrs, c'n un còrp rubùst, gambi curti e pē cun dal grifi grandi ch'i gh vìnan còmdi quànd al gh'à da far dal buśi in dla tèra. La sò ghigna la gh'à dal sfìnduli biànchi e négri ch't al cgnós subìt quànd 't al véd.

La sò cóa la miśùra da i ùndas a in vint-quàtar cm. La tèsta l'è pìcula e ślungàda cun di uréci grandi, al grugn 'l è incurvâ méntar la sò plìsa l'è bèla pîna. I òć i èṅ tónd e piculèṅ, ad culōr maròṅ scûr, e i n gh védan minga tant bèṅ a difarénsa dal sò naśàr ch'l è dimóndi śvilupâ.

In bóca al gh'à trént'òt dènt mént'r i cavdèṅ i èṅ siē in tut. Rispèt a 'l fémni, i masć i èṅ più pēś.

I tas i vìv'n in grup ad sinc o siē elemènt, rivànd a 'l màsim anc a vint, mént'r in Invèr'n al và in letàrg.

A s trata 'd un mamìfar ch'la và in gir ad nòt méntar durànt al dè 'l armàgn a durmìr in dal sò gnal fra i bòsc, da spés spartî cun di atri bèsti cuma 'l cunèṅ salvàdag o la vólp. Quànd 'l è sóta atàc al s difénd fòrt. Fra i sò nemìg, ch'i gh dànan la casa par magnàr-i, a 'rcurdém al lóv, 'l ōrs, la linsa e 'l caṅ randàś.

Anc s'l è 'n carnìvur, in gènar a gh và bèṅ da tut, parchè al magna bēg, giàndi, raìś, fruta, furmènt, furmintòṅ, ruśgadōr piculèṅ, luśèrti, lumàghi, lumagòt e funś ma anc èrba, caróggni e insèt cuma béghi, aśióli e galavròṅ, rivànd anc a śbragàr al sò bréschi.

I tas i faṅ dal còpi ch'i dùran tuta la vita, méntar però i masć i armàgnan fedèi, al fémni dal vòlti i s fànan dar da di àtar tant ch'la mità di fiōi ch'i fànan i n èṅ minga dal sò cumpàgn. 'L èstar al và da i quàtar a i siē dè e 'l pōl rivàr tut 'l an, specialmènt in Primavéra o in Istâ. I pìcui quand i nàsan, in un numàr ch'al và da òṅ a sinc, i èṅ òrub e praticamènt nûd.

In natùra i tas i pōlan campàr da i quàtar e i quìnd'ś an.

Culegamènt estéran

(IT) La sò paśna su 'l sit dla Treccani

Àtar prugèt

Wikiquote contiene citazioni di o su Tas
Wikimedia Commons contiene file multimediali su Tas