Shirley MacLaine

C'l artìcul chè 'l è scrit in Miranduléś

La Shirley MacLean Beaty, cgnusùda méj cuma Shirley MacLaine (Richmond, 24 'd Avrìl dal 1934, a s lèś [ˈʃɜrli məˈkleɪn] in ingléś), l'è n'atōra americàna, vinsidōra 'd un Prèmi Òscar, sèt Golden Globe, dū Prèmi BAFTA, 'n Emmy Award, dū Cópi Volpi e dū Ōrs 'd Argìnt. C'n al sò caràtar alégar l'è bòna ad dar vita a di persunàǵ sèmpar difarènt, da spés dóni fòrti e indipendènti.

L'è la surèla ad Warren Beatty e cugnàda dl'Annette Bening.

Biugrafìa

Nada in Virgìgna da 'n pàdar prufesōr ad psiculugìa e da na màdar ingnànta 'd teàtar, da ragasōla la śōga a baseball in na squàdra 'd masć e pò la taca a far la balarìna, prima 'd pasàr a studiàr recitasiòṅ a scōla. Dòp la làurea, in dal 1954 la tōś al pòst dla Carol Haney in dal musical ad Broadway The Pajama Game, dòp ch'la prutagunìsta l'iva patî 'n infurtùni. Al prudutōr Hal B. Wallis al gh buta i òć adòs e al gh fà firmàr un cuntràt cun la Paramount Pictures.

A vint an la fà 'l sò debùt a 'l cìnema in un rōl minga da rìdar, qvél dla Jennifer Rogers in La congiura degli innocenti 'd Alfred Hitchcock, ch'al gh fruta subìt un Golden Globe. In séguit la lavóra cun Frank Tashlin in Artisti e modelle (1955) insém a Jerry Lewis e a Dean Martin e cun Vincente Minnelli in Qualcuno verrà (1959). Par cla pelìcula chè, giràda cun Frank Sinatra e Dean Martin, la vîṅ numinàda a i Academy Award. In dal 1959, in còpia cun David Niven, la fà Tutte le ragazze lo sanno par Charles Walters.

Cun la sò caréra a i màsim, la tōś part a dū film caplavōr ad Billy Wilder cun Jack Lemmon: L'appartamento (1960) e Irma la dolce (1963), tut dū i gh pòrtan na nomination a i Òscar. Sèmp'r in di an Ssanta la lavóra cun Yves Montand in La mia geisha (1962), in còpia cun la Audrey Hepburn in dal drama Quelle due (1962), cun Robert Mitchum in La ragazza del quartiere (1962), insém a Peter Ustinov e a Richard Crenna in A braccia aperte (1965), cun Michael Caine in Gambit - Grande furto al Semiramis (1966), cun Vittorio De Sica in dal film a epiśòdi Sette volte donna (1967) e insém a Clint Eastwood in Gli avvoltoi hanno fame (1969).

In dal 1983 la tórna prutagunìsta vinsénd al Prèmi Òscar tulénd part a Voglia di tenerezza, na cumèdia sentimentàla cun la Debra Winger, Jack Nicholson e Jeff Daniels, pò la gira al dramàtic Fiori d'acciaio cun la Julia Roberts (1989), Cartoline dall'inferno insém a la Meryl Streep, Dennis Quaid e Gene Hackman (1990) e Conflitti del cuore in dua la fà incóra la Aurora Greenway dòp trénd'ś an (1996).

Fra i sò ùltim film a 'rcurdém tri pelìculi dal 2005: In Her Shoes - Se fossi lei ad Curtis Hanson, ch'al gh fruta 'n Golden Globe faghénd la nunóna dla Toni Collette e dla Cameron Diaz, Vita da strega, pelìcula arfacimènt 'd un telefìlm umònim di an Ssanta in dua la rècita cun la Nicole Kidman, e Vizi di famiglia, cumèdia ad Rob Reiner cun la Jennifer Aniston e Kevin Costner.

La MacLaine l'à anc scrit soquànt rumànś auto-biugràfic cuma Non cadere dalla montagna (1971), Là fuori su un ramo (1983), Danzando nella luce (1985) e Tutto sta nel recitare la vita (1988).

Da 'l 1954 a 'l 1982 l'è stada spuśàda c'n al prudutōr Steve Parker.