Ralph Fiennes

C'l artìcul chè 'l è scrit in Miranduléś

Ralph Nathaniel Twisleton-Wykeham-Fiennes, cgnusû méj cuma Ralph Fiennes (Ipswich, 22 ad Dicémbar dal 1962, a s lèś [reɪf faɪnz] in ingléś), 'l è 'n atōr, regìsta e prudutōr britànig. Da śōvan 'l à studiâ a la Royal Academy of Dramatic Art a Lóndra e 'l gh'à na stéla in dla Hollywood Walk of Fame.

'L à tacâ la sò caréra a teàtar a la mità di an Utànta laurànd da spés in òvri ad William Shakespeare ma a s 'l arcurdém tut par la sò intepretasiòṅ dal criminàł ad guèra austrìac Amon Göth in dal film Schindler's List - La lista di Schindler ad Steven Spielberg (1993) ch'la gh'à frutâ na prima candidadùra a i Prèmi Òscar, seguìdi pò da dó atri nomination a i Academy Award par la part ad László Almásy in Il paziente inglese (1996) e par qvéla dal cardinàł Thomas Lawrence in dal thriller dramàtic Conclave (2024), a fiànc ad Stanley Tucci e dl'Isabella Rossellini.

Par chi tri film lè 'l è anc stâ candidâ a i Golden Globe armagnénd però sèmp'r a bèc sut acsè cuma p'r al pelìculi La duchessa (2008), a fiànc dla Charlotte Rampling, Bernard & Doris - Complici amici (2007), film par la televiśiòṅ fat insém a la Susan Sarandon, par la cumèdia śala Grand Budapest Hotel (2014), cun Jude Law, Adrien Brody, Willem Dafoe, Edward Norton, Jeff Goldblum, Harvey Keitel e la Tilda Swinton, e p'r al film ad scarésa The Menu in di pagn dal cōg Julian Slowik.

Fra i sò àtar lavōr più impurtànt a 'rcurdém al grutésc Il bambino di Mâcon (1993) ad Peter Greenaway, al drama Quiz Show (1994), a fiànc ad John Turturro, al fantàstic Strange Days (1995), insém a la Juliette Lewis e a Tom Sizemore, al thriller Spider (2002) ad David Cronenberg, i film ad scarésa dal 2002 28 Giorni dopo e Red Dragon, e 'l gangster movie In Bruges - La coscienza dell'assassino (2008), in còpia cun Colin Farrell.

Dòp avēr girâ quàtar pelìculi 'd Harry Potter (da 'l 2005 a 'l 2011), al s è dâ a 'l noir in A Bigger Splash (2015), cun la Tilda Swinton, la Dakota Johnson e Matthias Schoenaerts, e pò a la cumèdia Ave, Cesare! (2016) a fiànc ad Josh Brolin, George Clooney, la Scarlett Johansson e Christopher Lambert.

Cuma regìsta 'l à dirèt tré pelìculi: al drama 'd guèra Coriolanus (2011), cun Gerard Butler e la Vanessa Redgrave, al drama biugràfic The Invisible Woman (2013), in dua lò 'l iva fat la part dal scritōr Charles Dickens, e Nureyev - The White Crow (2018) su la vita dal balarèṅ Rudol'f Nureev.

'L à anc fat 'l ardupiadōr in soquànt cartòṅ animâ o film cun di putaciòt cuma Il principe d'Egitto (dand la vōś a Ramses II), Wallace & Gromit - La maledizione del coniglio mannaro (faghénd dascórar al persunàǵ ad Lord Victor Quartermaine) e LEGO Batman - Il film (faghénd la part dal majurdòm Alfred Pennyworth).

Da 'l 1999 Fiennes 'l è ambasadōr par 'l UNICEF méntar dal setémbar dal 2017 al gh'à la sitadinànsa sèrba. Dòp èsar stâ spuśâ cun la culéga Alex Kingston da 'l 1993 a 'l 1997, da 'l 1994 a 'l 2006 al gh'à abû na relasiòṅ cun l'atōra Francesca Annis.