Rénga

C'l artìcul chè 'l è scrit in Miranduléś

Rénga
na rénga
Dominì: Eukaryota
Rèign: Animalia
Sòtrèign: Eumetazoa
Ram: Bilateria
Superphylum: Deuterostomia
Phylum: Chordata
Subphylum: Vertebrata
Infraphylum: Gnathostomata
Superclâsa: Osteichthyes
Clâsa: Actinopterygii
Sòtclâsa: Neopterygii
Infraclâsa: Teleostei
Superórdin: Clupeomorpha
Órdin: Clupeiformes
Famija: Clupeidae
Gènàr: Clupea
Sòrta: Clupea harengus, Linnaeus (1758)

La rénga, cgnusùda anc cuma saràca (nóm sientìfic: Clupea harengus, aringa in itagliàṅ), 'l è 'n pés marèṅ cun la résca ch'al fà part dla famìja di Clupeidae.

Al viṿ a muć cun di àtar mémbar in di àqui lung al còsti, a nòrd d'l ucéan Atlàntic, ma par magnàr i pōlan spustàr-as vèrs 'l intéran.

Descrisiòṅ

Al sò còrp 'l è piàt e 'd un culōr ciàr ch'al và da 'l celèst o verdàstar su la schina a 'l argìnt dla pansa. Ad sòlit al n pasa mai i trénta cm ad lunghésa anc s'al pōl rivàr na quàlc vòlta a i quarànta-sinc cm. Al sò pēś màsim al pasa 'd pôc al chilo.

Al fémni i faṅ i ōṿ tut 'l an, da i vint-mila a gl'utànta-mila par vòlta. I ōṿ i gh'aṅ un diamétar 'd un mm o 'n quèl da piò e i vìnan lasâ su 'l fónd in du a gh'è di giarunsèṅ.

Cal pés chè al magna 'l plancton ma a sò vòlta al gh'à da difénd'r-as da baléni, fòchi, delfîṅ, uśèi, calamàr e àtar pés più grôs. Al và in a risć ad bcàr-'s un bēg parasìta, 'l anisàkis.

In dal nòrd Európa i al màgnan dimóndi, frésc, in salamùria o afumicâ. Na vòlta i al magnàvan dimóndi anc in Vènet, Tuscàna e in Emìglia tant ch'i salumēr i dmandàv'n a i cliènt s'i al vlìvan da ōṿ (fémna) o da lat (masć).

Manéri 'd dir

(MIRND) Tiràr dal saràchi: biastmàr;
(BLG) L è dura l’aränga: la vita l'è dûra;
(BLG) Grâs cme una sarâca: dimóndi màgar;
(BLG) Fèr con una sarâca in trÎ: màgnar pôc.

Culegamènt estéran

(IT) La sò paśna su 'l sit dla Treccani

Àtar prugèt

Wikiquote contiene citazioni di o su Rénga
Wikimedia Commons contiene file multimediali su Rénga