Pisulèṅ 'd argìnt
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś |
.svg){kind=small} Pisulèṅ 'd argìnt | |
 un pisulèṅ 'd argìnt | |
| Dominì: Eukaryota | |
| Rèign: Animalia | |
| Sòtrèign: Eumetazoa | |
| Superphylum: Protostomia | |
| Phylum: Arthropoda | |
| Subphylum: Tracheata | |
| Superclâsa: Hexapoda | |
| Clâsa: Insecta | |
| Sòtclâsa: Apterygota | |
| Órdin: Thysanura | |
| Sòtórdin: Lepismida | |
| Famija: Lepismatidae | |
| Gènàr: Lepisma | |
| Sòrta: Lepisma saccharina Linnaeus 1758 | |
Al pisulèṅ 'd argìnt (nóm sientìfic: Lepisma saccharina; pesciolino d'argento, argentino o acciughina in itagliàṅ) 'l è 'n insèt dla famìja di Lepismatidae ch'al viṿ in dal cà e ch'al salta fóra a la nòt. 'L è dimóndi śvélt a cùrar e al n gh'à minga dgl'ali.
.jpg)
Al ciàpa 'l nóm da 'l sò culōr e da 'l fat ch'al sò còrp 'l è dimóndi ślungâ, qvél sientìfic 'l è invéci ligâ a 'l fat ch'i gh piàś'n i carbuidrâ da magnàr cuma 'l sùcar e 'l àmid.
Descrisiòṅ
[mudéfica la surzéia]C'l insèt chè al gh'à dū anténi in tèsta dimóndi lunghi ch'i gh sarvìsan par sintìr quèl ch'a gh'è darènt a lò. Al sò còrp, ch'al pōl dvintàr lung déś milìmetar, al dvènta 'd un culōr metàlic sōl dòp avēr mutâ la pèl par tri vòlti.
A secónda dal cundisiòṅ ad vita, un pisulèṅ 'd argìnt al dvènta grand dal tut in un tèmp ch'al pōl andàr da i quàtar méś a i tri an, a temperadùra ambînt (21-23 °C) al gh mét 'n an par dvintàr grand. Al pōl scampàr da dū a òt an, faghénd òt muti in tut, anc quàtar 'l an. Quànd a fà più cald (25-30 °C) la fémna la fà un sentinàr 'd ōṿ a 'l incìrca, lasànd-i in dal carpadùri o in dal fisùri dla cà, ma minga s'al pòst 'l è frésc o séc.
Al sò magnàr preferî i èṅ al sustànsi cun dèntar àmid o polisacàrid cuma la destrìna druàda p'r inculàr, dònca còla, sùcar, fóto, francbói, pólvra e carta di lìbar. Al pōl mandàr śò anc cutòṅ, lin, séda, insèt mòrt o anc la sò pèla mòrta. S'a n gh'è àtar, al pisulèṅ 'd argìnt al pōl pasàr a i vistî o i śavàj in pèl cuma 'l sintùri o di tesû sintètic. In tut al manéri al pōl scampàr anc di méś sénsa magnàr.
Al và in gir ad nòt o sinò al ténd a lugàr-as cuma da drē di quàdar, sóta i frîg o s'al cata di bûś o dal carpadùri.
I sò nemìg i èṅ la scutigera coleoptrata o la furbśìna che, quànd i al càtan, i al màgnan.
Culegamènt estéran
[mudéfica la surzéia]Àtar prugèt
[mudéfica la surzéia]
Wikiquote contiene citazioni di o su Pisulèṅ 'd argìnt
Wikimedia Commons contiene file multimediali su Pisulèṅ 'd argìnt
