Max Von Sydow

C'l artìcul chè 'l è scrit in Miranduléś

Carl Adolf von Sydow, cgnusû méj cuma Max von Sydow (Lund, 10 'd Avrìl dal 1929 - Seillans, 8 ad Mars dal 2020, a s lèś [mɑks fɔn ˈsy̌ːdɔv] in śvedéś), 'l è stâ 'n atōr e ardupiadōr śvedéś, cun sitadinànsa francéśa a séguit dal matrimòni in dal 1997 in Pruvénsa cun la prudutōra Catherine Brelet. Insém i gh'aṅ abû dū fiōi, Cedric e Yvan.

In dla sò lunga caréra, ch'lè duràda da piò ad stant'an, 'l è stâ candidâ par dó vòlti a i Prèmi Òscar, in dal 1989 p'r al drama Pelle alla conquista del mondo e in dal 2012 par Molto forte, incredibilmente vicino, pelìcula cun Thomas Horn, Tom Hanks e la Sandra Bullock.

Al sò nóm 'l è ligâ dimóndi a qvél dal regìsta śvedéś Ingmar Bergman ch'al 'l à dirèt par trédas vòlti in pelìculi dramàtichi cuma Il settimo sigillo (1957), in du al śōga a scac cun la mòrt, Il posto delle fragole (1957), a fiànc ad Victor Sjöström, dla Bibi Andersson e dl'Ingrid Thulin, La fontana della vergine (1960), in dua al la fà pagàr cara a i pastōr ch'i aṅ viulentâ e cupâ sò fiōla par pò dmandàr pardòṅ a Dio, Luci d'inverno (1963), in di pagn 'd un pescadōr ch'al và in criśi pinsànd a 'l perìcul dna guèra nucleàra, e L'adultera (1971), in dua in dla part 'd un mèdag 'd uśdàł al vîṅ a savēr che sò mujēr la gh mét i còran c'n un furastēr (Elliott Gould).

Da la mità si an Ssanta 'l à tacâ anc a lauràr a Hollywood, faghénd là al sò debùt c'n al kolossal La più grande storia mai raccontata (1965) ad George Stevens in dal rōl ad Geśù, par pò cuntinuàr in di an Stanta c'la film ad spiunàǵ Lettera al Kremlino (1970), cun prutagunìsta Patrick O'Neal, c'n al film ad scarésa L'esorcista (1973) e 'l sò séguit L'esorcista II - L'eretico (1977), in di pagn dal prēt eśurcìsta Lankester Merrin, e c'n al thriller I tre giorni del Condor (1975), a fiànc ad Robert Redford e dla Faye Dunaway.

In di an Utànta a 'l ém vist in dal fantàstic Flash Gordon (1980), cun na culòna sunóra firmàda da i Queen, in dal drama spurtìṿ Fuga per la vittoria (1981), cun Sylvester Stallone e Michael Caine, in d'l aventuróś Conan il barbaro (1982), cun prutagunìsta Arnold Schwarzenegger, in dal film ad spiunàǵ Mai dire mai, in di pagn d'n agìnt catìṿ dla SPECTRE ch'al gh'à da cumbàtar Sean Connery ch'al fà James Bond, e in dal film 'd asiòṅ ad David Lynch Dune (1984).

In séguit 'l à recitâ in pelìculi cuma 'l thriller Un bacio prima di morire (1991), insém a Matt Dillon e a la Sean Young, al drama Fino alla fine del mondo, cun William Hurt e Sam Neill, al film ad scarésa Cose preziose (1993), faghénd la part 'd un negusiànt ch'al vénd dal ròbi ch'i faṅ cuntènt tut a na prima uciàda, al drama sentimentàł Al di là dei sogni (1998), a fiànc ad Robin Williams, ad Cuba Gooding Jr. e dl'Annabella Sciorra, al film 'd asiòṅ Minority Report (2002), cun prutagunìsta Tom Cruise, al noir Shutter Island (2010), in du al lavóra cun Leonardo DiCaprio e Mark Ruffalo, e Star Wars - Il risveglio della Forza (2015), cun Harrison Ford e la Carrie Fisher.

Max 'l à catâ spasi anc in impurtànt film itagliàṅ cuma 'l śal Cadaveri eccellenti (1976), a fiànc ad Lino Ventura, al drama Il deserto dei Tartari (1976), insém a Vittorio Gassman e a Giuliano Gemma, al thriller grutésc Gran bollito, in di pagn dna vćina vśina 'd cà masàda da la savunadōra 'd Curéś rivàda da la Basitàglia Shelley Winters, e 'l film ad scarésa Non ho sonno (2001) in dla part d'l investigadōr in pensiòṅ Ulisse Moretti.