Marturèl

C'l artìcul chè 'l è scrit in Miranduléś

Marturèl
un marturèl
Dominì: Eukaryota
Rèign: Animalia
Sòtrèign: Eumetazoa
Superphylum: Deuterostomia
Clâd: Ferae
Phylum: Chordata
Clâsa: Mammalia
Superórdin: Laurasiatheria
Órdin: Carnivora
Sòtórdin: Caniformia
Famija: Mustelidae
Gènàr: Martes
Sòrta: Martes martes Linnaeus 1758

Al marturèl (nóm sientìfic: Martes martes, martora in itagliàṅ) 'l è na bèsta salvàdga e carìvura ch'a s pōl véd'r in di bòsc in du 'l viṿ, in Európa e in Àśia. Al fà part dla famìja di Mustelidae.

Descrisiòṅ

Al còrp 'l è ślungâ, lung a 'l incìrca sinquànta cm, cun na cóa ad vint-sinc cm. Al sò pēś da grand 'l è a 'l incirca 'd un chilo. Al mantèl 'l è pîṅ e luśènt, bòṅ par far di pnèi, c'n un culōr su 'l maròṅ scûr e na màcia śala o marunsìna su 'l còl. Al grugn 'l è lung e gl'uréci tóndi. In dal maṅ e in di pē al gh'à di ungi dimóndi fòrti.

Tri dal sò sóta-spéci i s càt'n in Itàglia, specialmènt in culìna e in muntàggna: la Martes martes martes, la Martes martes notialis e la Martes martes latinorum.

Cla bèstia śgagiàda chè la preferìs vìvar da par lē, la s cata 'n pòst suo fra i àlbar che pò la difénd. La s lóga fra 'l fój e l'è bòna 'd spustàr-as fra i ram faghénd di strabàls.

La và a casa specialmènt ad nòt, magnànd uśèi, lévri, ruśgradōr cuma i sórag, e soquànt invertebrâ. Anc la fruta la fà part dla sò diéta. Al fà di pét 'd òt-déś cm, ad culōr scûr ch'i pùsan dimóndi.

La fémna la fà i fiōi, da tri a sinc, na vòlta 'l an. 'L acupiamènt al gh'è in dal cōr dl'Istâ e i pìcui i nàs'n in Primavéra, tirâ sù sōl da la màdar par tri méś a 'l incìrca.

Link

(IT) La sò paśna su 'l sit dla Treccani

Àtar prugèt

Wikiquote contiene citazioni di o su Marturèl
Wikimedia Commons contiene file multimediali su Marturèl