Marlon Brando

C'l artìcul chè 'l è scrit in Miranduléś

Marlon Brando Jr. (Omaha, 3 'd Avrìl dal 1924 - Los Angeles, 1 ad Luj dal 2004, a s lèś [ˈmɑɹlən ˈbɹændoʊ] in ingléś) 'l è stâ 'n atōr americàṅ, cgnusû anc p'r al sò batàj p'r i dirìt di négar e di natìṿ americàṅ.

Vgnû fóra da 'l Actors Studio, 'l è cunsiderâ òṅ di atōr più brâṿ e cariśmàtic a Hollywood, in du 'l è stâ òṅ di prim in di Stat Unî a druàr al Mètud Stanislavskij. Al sò fìśic, atlètic e cun di mùscui, 'l éra in cuntràst cun la sò fàcia ch'la parìva qvéla d'n àngil, un mudèl ad sex symbol difarènt da qvéi ch'i andàv'n in alóra.

In dla sò caréra 'l è stâ bòṅ ad vìnsar dū Prèmi Òscar p'r al sò interpretasiòṅ in di film Fronte del porto, in còpia cun l'Eva Marie Saint, e Il padrino, in du 'l fava 'l mafióś Don Vito Corleone.

Ólt'r a chi prèmi chè 'l è stâ numinâ atri siē vòlti da l'Academy Award p'r Un tram che si chiama Desiderio, in còpia cun la Vivien Leigh dòp avēr bèla fat cla part chè a Broadway a la fîṅ di an Quarànta, p'r al biugràfic Viva Zapata!, p'r al stòric Giulio Cesare, insém a James Mason, p'r al dramàtic Sayonara, ambintâ in Giapòṅ durànt la Guèra 'd Curèa, par 'l eròtic sentimentàł Ultimo tango a Parigi dal parmśàṅ Bernardo Bertolucci, film scàndal cun la Maria Schneider, e p'r al drama cun Donald Sutherland e la Susan Sarandon Un'arida stagione bianca.

Fra i sò àt'r arcgnusimènt, 'l atōr uriginàri dal Nebràska al gh'à anc un prèmi vins a 'l Fèstival ad Cannes p'r al sò rōl 'd Emiliano Zapata, dū Golden Globe, tri British Academy Film Awards e 'n Emmy Award.

In di an Sinquànta 'l à laurâ cun Lee Marvin e la Mary Murphy in Il selvaggio e pò cun Frank Sinatra e la Jean Simmons in dal film muśicàl Bulli e pupe. Dòp avēr fat al sò debùt da regìsta in dal 1961 cun I due volti della vendetta, 'l à recitâ par John Huston in dal drama Riflessi in un occhio d'oro e pò in dū film impurtànt cuma Superman e Apocalypse Now.

Famóś p'r al sò caràt'r arvèrs e anti-cunfurmìsta ('l andàva a lèt cun óm e dóni), in dal 1999 'l è stâ mis insém a i sò culéga Charlie Chaplin e la Marilyn Monroe fra „i sènt persunàǵ più influènt dal sécul“ da la rivìsta Time méntar 'l American Film Institute al à piasâ a 'l quàrt pòst dla lista dal stéli più grandi dla stòria dal cìnema americàṅ.

'L è mòrt a utànt'an par di prubléma a i palmòṅ. A 'l sò funeràł i gh'èṅ andâ dimóndi sò amìg dal mónd dal spetàcul cuma Jack Nicholson, Sean Penn, Warren Beatty e Michael Jackson.