Lus

C'l artìcul chè 'l è scrit in Miranduléś

Lus
un lus
Dominì: Eukaryota
Rèign: Animalia
Sòtrèign: Eumetazoa
Ram: Bilateria
Superphylum: Deuterostomia
Phylum: Chordata
Subphylum: Vertebrata
Infraphylum: Gnathostomata
Superclâsa: Osteichthyes
Clâsa: Actinopterygii
Sòtclâsa: Teleostei
Superórdin: Protacanthopterygii
Órdin: Esociformes
Famija: Esocidae
Gènàr: Esox
Sòrta: Esox lucius Linnaeus 1758

Al lus (nóm sientìfic: Esox lucius, cgnusû in itagliàṅ cuma luccio), 'l è 'n pés 'd àqua dōlsa ch'al fà part dla famìja di Esocidae.

Al viṿ in di Stat Unî, Cànada, Európa (a part la Nurvégia, la Spaggna e 'l Purtugàl) e in Àśia.

Al lus 'l è dimóndi ùtil par 'l equilìbri d'l ambînt parchè al preferìs magnàr dal bèsti mòrti, débuli o malàdi o di pés ch'i ténd'n a multiplicàr-as tròp cuma qvéi dla famìja di ciprinidi. Al i ciàpa armagnénd férum in mèś a 'l piànti e pò al fà di scat quànd un pés al s davśìna darènt. Dal vòlti al pōl anc magnàr dal rani, di uśèi 'd àqua o faghénd ricōrs a 'l canibalìśum.

Descrisiòṅ

Al gh'à na bóca fata a “bèc ad nàdar”, cun di dènt rubùst e ch'i tàjan bèṅ e na tèsta bèla granda.

Al lus al pōl rivàr a èsar lung un mét'r e quarànta e pasàr i vint chilo 'd pēś (a gh 'n è anc ch'i rìv'n a i trénta kg, specialmènt cal fémni), a dipènt dimóndi dal cundisiòṅ, da 'l ambînt e da la curènt ch'al cata. Durànt al prim an ad vita al riva a i vint cm par pò pasàr a 'l métar da grand.

Al sò culōr 'l è biànc śalàstar in dla pansa, méntar la schina l'è vérda e maròṅ cun dal maci scûri.

Al fémni i dvèntan madùri a livèl sesuàl vèrs i tri-quàt'r an. La fà da i vint-mila a i sinquànta-mila ōṿ a 'l inìsi dla Primavéra lasànd-i atàc a dal piànti. Anc al larvi i armàgnan tacàdi lè.

Un lus al viṿ in natùra da i déś a i quìnd'ś an.

Al cumùn emigliàṅ ad Lusêra e rumagnōl ad Cunsèls i gh'aṅ al lus in di sò scûd ufisiài.

Culegamènt estéran

(IT) La sò paśna su 'l sit dla Treccani

Àtar prugèt

Wikiquote contiene citazioni di o su Lus
Wikimedia Commons contiene file multimediali su Lus