Joseph Cotten
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś |

Joseph Cheshire Cotten Jr., cgnusû méj cuma Joseph Cotten (Petersburg, 15 ad Maǵ dal 1905 - Los Angeles, 6 ad Favràr dal 1994, a s lèś [ˈdʒoʊzəf ˈkɒtən] in ingléś) 'l è stâ 'n atōr americàṅ. Al gh'à na stéla in dla Hollywood Walk of Fame.
Biugrafìa
[mudéfica la surzéia]Uriginàri dla Virgìgna, Cotten al taca la sò caréra da atōr a Broadway in dal 1930 faghénd part dal grup dla Mercury Company 'd Orson Welles, sò amìg. In séguit chi lò, c'n un cuntràt cun la RKO Pictures in bisàca, 'l al ciàma par lauràr sèg in di film Too Much Johnson (1938), Quarto potere (1941), ispirâ a 'l persunàǵ ad William Randolph Hearst, L'orgoglio degli Amberson (1942), drama cun la Dolores Costello e l'Anne Baxter, e Terrore sul Mar Nero (1943), film ad spiunàǵ in còpia cun la Dolores del Río.
In dal 1943 Alfred Hitchcock 'l al sarnìs par la part dal psicupàtig Carlo Oakley in dal thriller L'ombra del dubbio méntar 'l an dòp 'l incróśa l'Ingrid Bergman in dal noir Angoscia. Cun l'atōra śvedéśa al laurarà anc in dal 1949 in Il peccato di Lady Considine, film che però al sarà 'n flop. Sèmp'r in c'l an lè al rècita in dal noir Il terzo uomo insém a l'Alida Valli e a Orson Welles e 'l vins la Cópa Volpi a 'l 14śum Fèstival ad Venèsia p'r al drama fantàstic Il ritratto di Jennie. In dal 1953 in còpia cun la Marilyn Monroe al tōś part a 'l drama Niagara.

In di an Ssanta a 'l ém vist in dal western L'occhio caldo del cielo (1961), insém a Rock Hudson, Kirk Douglas e a la Dorothy Malone, in dal noir Piano... piano, dolce Carlotta (1964), cun prutagunìsta la Bette Davis e l'Olivia de Havilland, e in dal pulisiésc La trappola mortale (1965), a fiànc ad Glenn Ford.
Dal 1970 l'è la pelìcula 'd guèra Tora! Tora! Tora! in dua lò al fà la part dal Segretàri 'd Stat americàṅ Henry Stimson. Subìt dòp al gira al film ad scarésa L'abominevole dr. Phibes (1971) a fiànc ad Vincent Price e pò àtar film dal stés gènar cuma Lady Frankenstein (1971), in dla part dal baròṅ Victor Frankenstein, e Gli orrori del castello di Norimberga (1972), par la regìa ad Mario Bava cun Massimo Girotti. Sèmp'r in Itàglia al lavóra cun la Silvana Mangano, Alberto Sordi e la Bette Davis in dla cumèdia Lo scopone scientifico (1972) ad Luigi Comencini.
In dal 1973 'l è in dal cast dal film ad scarésa La figlia del diavolo, film par la televiśiòṅ cun la Shelley Winters, e dal film fantasientìfic 2022: i sopravvissuti, in còpia cun Charlton Heston.
Fra i sò ùltim lavōr a 'rcurdém al catastròfic Airport '77 (1977), in dua 'l cata Jack Lemmon, la Lee Grant, l'Olivia de Havilland e James Stewart, L'isola degli uomini pesce (1979), cun la Barbara Bach, e 'l stòrig I cancelli del cielo (1980), “bómba a 'l butghèṅ” ad Michael Cimino cun l'Isabelle Huppert, Christopher Walken, Kris Kristofferson e Jeff Bridges, cun lò ch'al fà la part dal prevòstar.
In televiśiòṅ 'l à recitâ in soquànti puntàdi di telefìlm Alfred Hitchcock presenta, Scacco matto, Indirizzo permanente, Operazione ladro, Il virginiano, Le strade di San Francisco, Alle origini della mafia, Fantasilandia, Il brivido dell'imprevisto e Love Boat.
Filmugrafìa
[mudéfica la surzéia]




- 1938 - Too Much Johnson, regìa 'd Orson Welles
- 1941 - Quarto potere (Citizen Kane), regìa 'd Orson Welles
- 1941 - Lydia, regìa ad Julien Duvivier
- 1942 - L'orgoglio degli Amberson (The Magnificent Amberson), regìa 'd Orson Welles
- 1943 - Terrore sul Mar Nero (Journey into Fear), regìa 'd Orson Welles e 'd Norman Foster
- 1943 - L'ombra del dubbio (Shadow of a Doubt), regìa 'd Alfred Hitchcock
- 1943 - Tua per sempre (Hers to Hold), regìa ad Frank Ryan
- 1944 - Angoscia (Gaslight), regìa ad George Cukor
- 1944 - Da quando te ne andasti (Since You Went Away), regìa ad John Cromwell
- 1944 - Al tuo ritorno (I'll Be Seeing You), regìa ad William Dieterle
- 1945 - Gli amanti del sogno (Love Letters), regìa ad William Dieterle
- 1946 - Duello al sole (Duel in the Sun), regìa ad King Vidor
- 1947 - La moglie celebre (The Farmer's Daughter), regìa 'd Henry C. Potter
- 1948 - Il ritratto di Jennie (Portrait of Jennie), regìa ad William Dieterle
- 1949 - Il terzo uomo (The Third Man), regìa ad Carol Reed
- 1949 - Il peccato di Lady Considine (Under Capricorn), regìa 'd Alfred Hitchcock
- 1949 - Peccato (Beyond the Forest), regìa ad King Vidor
- 1950 - Accadde in settembre (September Affair), regìa ad William Dieterle
- 1950 - Due bandiere all'ovest (Two Flags West), regìa ad Robert Wise
- 1950 - Ormai ti amo (Walk Softly, Stranger), regìa ad Robert Stevenson
- 1951 - Mi svegliai signora (Half Angel), regìa ad Richard Sale
- 1951 - L'espresso di Pechino (Peking Express), regìa ad William Dieterle
- 1951 - La casa del corvo (The Man with a Cloak), regìa ad Fletcher Markle
- 1952 - La frontiera indomita (Untamed Frontier), regìa 'd Hugo Fregonese
- 1952 - La morsa d'acciaio (The Steel Trap), regìa 'd Andrew L. Stone
- 1953 - Niagara, regìa 'd Henry Hathaway
- 1953 - Assassinio premeditato (A Blueprint for Murder), regìa 'd Andrew L. Stone
- 1955 - L'adorabile creatura (Von Himmel gefallen), regìa ad John Brahm
- 1956 - Il fondo della bottiglia (The Bottom of the Bottle), regìa 'd Henry Hathaway
- 1956 - L'assassino è perduto (The Killer Is Loose), regìa ad Budd Boetticher
- 1957 - Il marchio dell'odio (The Hallyday Brand), regìa ad Joseph H. Lewis
- 1958 - Dalla Terra alla Luna (From the Earth to the Moon), regìa ad Byron Haskin
- 1960 - La sposa bella (The Angel Wore Red), regìa ad Nunnally Johnson
- 1961 - L'occhio caldo del cielo (The Last Sunset), regìa ad Robert Aldrich
- 1964 - Piano... piano, dolce Carlotta (Hush Hush, Sweet Charlotte), regìa ad Robert Aldrich
- 1965 - Il massacro dei Sioux (The Great Sioux Massacre), regìa ad Sidney Salkow
- 1965 - La trappola mortale (The Money Trap), regìa ad Burt Kennedy
- 1965 - Gli uomini dal passo pesante, regìa 'd Albert Band e 'd Mario Sequi
- 1966 - Tramonto di un idolo (The Oscar), regìa ad Russell Rouse
- 1966 - Brighty of the Grand Canyon, regìa ad Norman Foster
- 1967 - I crudeli, regìa ad Sergio Corbucci
- 1967 - Some May Live, regìa ad Vernon Sewell
- 1967 - La gang dei diamanti (Jack of Diamonds), regìa ad Don Taylor
- 1968 - Petulia, regìa ad Richard Lester
- 1968 - ...e venne l'ora della vendetta (Comanche blanco), regìa ad José Briz Méndez
- 1968 - Gangsters '70, regìa ad Mino Guerrini
- 1969 - Latitudine zero (Ido zero daisakusen), regìa 'd Ishirō Honda
- 1969 - La cavalletta (The Grasshopper), regìa ad Jerry Paris
- 1970 - Tora! Tora! Tora!, regìa ad Richard Fleischer
- 1971 - L'abominevole dottor Phibes (The Abominable Dr. Phibes), regìa ad Robert Fuest
- 1971 - Lady Frankenstein, regìa ad Mel Welles
- 1971 - La città degli acquanauti (City Beneath the Sea), regìa 'd Irwin Allen – Film TV
- 1972 - Qualcuno chiede aiuto (The Screaming Woman), regìa ad Jack Smight – Film TV
- 1972 - Gli orrori del castello di Norimberga, regìa ad Mario Bava
- 1972 - Lo scopone scientifico, regìa ad Luigi Comencini
- 1973 - 2022: i sopravvissuti (Soylent Green), regìa ad Richard Fleischer
- 1973 - La figlia del diavolo (The Devil's Daughter), regìa ad Jeannot Szwarc – Film TV
- 1973 - Un equilibrio delicato (A Delicate Balance), regìa ad Tony Richardson
- 1975 - Il giustiziere sfida la città, regìa 'd Umberto Lenzi
- 1976 - Un sussurro nel buio, regìa ad Marcello Aliprandi
- 1976 - Ultimi bagliori di un crepuscolo (Twilight's Last Gleaming), regìa ad Robert Aldrich
- 1976 - Il caso Lindbergh (The Lindbergh Kidnapping Case), regìa ad Buzz Kulik – Film TV
- 1977 - Airport '77, regìa ad Jerry Jameson
- 1978 - CIA contro KGB (L'ordre et la sécurité du monde), regìa ad Claude d'Anna
- 1978 - Caravans, regìa ad James Fargo
- 1978 - Indagine su un delitto perfetto, regìa ad Giuseppe Rosati
- 1979 - L'isola degli uomini pesce, regìa ad Sergio Martino
- 1979 - Concorde Affaire '79, regìa ad Ruggero Deodato
- 1979 - Il massacro della Guyana (Guyana: Crime of the Century), regìa ad René Cardona Jr.
- 1980 - Incubo infernale (The Hearse), regìa ad George Bowers
- 1980 - I cancelli del cielo (Heaven's Gate), regìa ad Michael Cimino
- 1981 - Delusion, regìa 'd Alan Beattie
- 1981 - Survivor - L'aereo maledetto (The Survivor), regìa ad David Hemmings
Culegamènt estéran
[mudéfica la surzéia]Àtar prugèt
[mudéfica la surzéia]
Wikiquote contiene citazioni di o su Joseph Cotten
Wikimedia Commons contiene file multimediali su Joseph Cotten