John Garfield

C'l artìcul chè 'l è scrit in Miranduléś

Jakob Julius Garfinkle, cgnusû méj cuma John Garfield (New York, 4 ad Mars dal 1913 - New York, 21 ad Maǵ dal 1952, a s lèś [ˈdʒɒn ˈɡɑːfiːld] in ingléś) 'l è stâ 'n atōr americàṅ, candidâ a dū Prèmi Òscar p'r i film Quattro figlie e Anima e corpo.

'L è arcurdâ aspecialmènt p'r avēr fat da spés part ad lavuradōr e da arvèrs ma 'l è dvintâ famóś faghénd al prutagunìsta in Il postino suona sempre due volte fat in dal 1946 insém a la Lana Turner.

Al gh'à na stéla in dla Hollywood Walk of Fame.

Biugrafìa

Nâ in dal quartēr pòv'r ad Lower East Side a New York, da di cuntadèṅ ch'i daśvgnìvan da l'Ucraìna, John al pèrd sò màdar méntar la dava a la luś al sò fradlèṅ Max ch'al gh'iva sōl sèt an. Sò pàd'r al cata n'atra dóna e lò al và a star da di parènt, dvintànd un galeót.

Julie, qvést chè 'l è 'l nóm che tut i druàvan sèg, al s mét pò a far al pùgil e a studiàr recitasiòṅ a la scóla dla Marija Uspenskaja. In dal 1930 al taca a lauràr a teàt'r a darsèt an e pò a 'l s unìs a la cumpagnìa dal Theater Group, cgnusénd acsè al scritōr Clifford Odets, gl'atōr Stella e Luther Adler, Morris Carnovsky e 'l regìsta Elia Kazan. In chi an lè al taca anc a pasiunàr-'s ad pulìtica, dagnóra tut i mémbar dla cumpagnìa i ér'n ad sinìstra cumpàgn ad lò, e 'l decìd da spés a lauràr in pièces ch'i tratàvan di argumènt ad crìtica suciàla.

Al sò stîł al tgniva adrē a 'l Mètud Stanislavskij ch'al mitìva da na banda la tècnica par tiràr fóra invéci gl'emusiòṅ in manéra 'd réndar naturàl la recitasiòṅ e davśìna a la psiculugìa di persunàǵ. Par cal mutìṿ chè dimóndi crìtic i arcgnós'n in Garfield un mudèl 'd atōr par di sò culéga ch'i vgnaràṅ dòp ad lò cuma Marlon Brando, James Dean e, in na manéra più alśēra, Paul Newman e Montgomery Clift.

Dòp ès'r-as spuśâ in dal 1935 cun la Roberta Seidman, dita Robbie e mémbra dal Partî cumunìsta, al mòla 'l Theater Group quànd i dànan la part ad Joe Bonaparte, che Clifford Odets 'l iva scrit pròpria par lò in dal drama Golden Boy, a Luther Adler. 'L atōr al decìd acsè 'd andàr a Hollywood par pruàr-ag lè, lasànd sò mujēr a New York e firmànd un cuntràt cun la Warner Bros ch'la sarnìs par lò al nóm 'd art ad John Garfield.

John 'l eśurdìs in dal 1938 tulénd part insém a la Priscilla Lane a 'l drama Quattro figlie, faghénd al turmintâ muśicìsta Mickey Borden. La Warner l'è cuntènta 'd lò e la s mét 'd acòrd par lauràr sèg par sèt an. C'n un stipéndi sicûr, John al pōl far rivàr sò mujēr in Califòrgna dvintànd anc pàdar par la prima vòlta dna putìna ciamàda Katherine.

In chi an lè la Warner l'éra cumpàgna a na cadéna 'd muntàǵ e Garfield 'l éra impgnâ par quàt'r o sinc pelìculi a 'l an. Sibèṅ ch'in dal sò cuntràt a gh fus scrit che lò al psiva recitàr anc a teàtar, John al 'l à fat sōl na quàlc vòlta, andànd avànti a far sèmp'r al persunàǵ bric e arvèrs a 'l cìnema cuma in di film Il conquistatore del Messico (1939), Profughi dell'amore (1939) e Il lupo dei mari (1941).

Durànt la secónda guèra mundiàla, Garfield 'l à fat la sò part impgnànd-'s a catàr sù di fónd e a far di spetàcui p'r al trupi americàni. Insém a la sò amìga Bette Davis 'l à avèrt un lucàl ciamâ Hollywood Canteen in dua i suldâ in licénsa i psìvan magnàr e bév'r a gràtis, vgnénd sarvî da stéli dal cinéma cuma la Joan Crawford e la Lana Turner, e guardàr di spetàcui da 'l viṿ ad Benny Goodman e Tommy Dorsey.

In dal 1945 a mōr a siē an la Katharine par na reasiòṅ alèrgica. Da 'l martimòni cun la Seidman al gh'à abû àtar dū fiōi che pò i aṅ fat i atōr anc lōr: David Garfield, mòrt 'd infàrt in dal 1995, e la Julie Garfield.

In dal 1946 par la Metro Goldwyn Mayer Garfield al gira 'l thriller noir Il postino suona sempre due volte faghénd un vagabónd ch'al strulga insém a la sò amànta, la Lana Turner, un piàṅ par far fóra sò marè, pruprietàri 'd un risturànt, in manéra 'd psēr vìv'r insém c'n i sò bèsi. Dòp cla part chè John al dà vita c'n i sò rispàrmi a la sò cà 'd prudusiòṅ indipendènta, la Enterprise, in manéra ad psēr finalmènt far i film ch'i gh piàś'n a lò, più impgnâ.

La prima pelìcula fata vgnir fóra da lò l'è Anima e corpo (1947), scrita p'r Abraham Polonsky e dirèta par Robert Rossen, dū prufesiunìsta ch'in séguit i finiràṅ in dla lista négra 'd Hollywood. Al film al cònta la vita 'd un pùgil, Charlie Davis, in dl'Amèrica di an Quarànta. Par cla part chè Garfield al vîṅ numinâ a i Academy Award.

In chi an lè, a i tèmp dla guèra fréda, a muntàva sù 'n sentimènt anti-cumunìsta in dal paéś e 'l guèr'n al vliva cumbàt'r i militànt ad sinìstra o anc sōl la gint ch'la gh'iva dal simpatìi par lōr, in dal mónd dl'art e dal cìnema. La Cumisiòṅ par i atività anti-americàni (HUAC), misa sù da 'l guèran di Stat Unî, 'l iva butâ 'l òć su 'd lò che, sibèṅ 'l is dit ch'al n éra briśa 'n cumunìsta, al n iva minga fat di nóm di sò culéga.

I telèfun dal mónd dal cìnema i aṅ śmis a sunàr par lò, lasànd-al sénsa lavōr, acsè a 'l impruvìś, vitma dal macartìśum cun di acùśi mai pruvàdi.

John 'l è turnâ a New York par recitàr a Broadway, tulénd-as la sudisfasiòṅ ad far la part ad Joe Bonaparte a teàtar, in dal dramma Golden Boy, par pò murìr a trénta-nóṿ an sénsa cavàr-'g-la a paràr via i suspèt dl'inquiśisiòṅ dal stat.