Joaquin Phoenix

C'l artìcul chè 'l è scrit in Miranduléś

Joaquin Rafael Bottom, cgnusû méj cuma Joaquin Phoenix (Río Piedras, 28 'd Utóbar dal 1974, a s lèś [hwɑˈkin ˈfinɪks] in ingléś) 'l è 'n atōr americàṅ, candidâ par quàtar vòlti a i Prèmi Òscar: in dal 2001 p'r al stòrig Il gladiatore, in dla part ad Commodo ch'al s divertìs a far cumbàtar Russell Crowe in dl'aréna, in dal 2006 p'r al biugràfic Quando l'amore brucia l'anima - Walk the Line, in di pagn dal cantaṿtōr e chitarìsta Johnny Cash, in dal 2013 p'r al drama The Master, faghénd un vagabónd puòs traumatiśâ da la guèra ch'l à cumbatû, e in dal 2020 p'r al noir Joker, faghénd al persunàǵ ad Joker, catìṿ dimóndi famóś di fumét dla DC Comics.

In dla sò caréra, tacàda a 'l inìsi di an Utànta tulénd part a soquànt telefìlm cuma Sette spose per sette fratelli, ABC Afterschool Specials, Hill Street giorno e notte, La signora in giallo e Alfred Hitchcock presenta, 'l è stâ bòṅ ad vìnsar dū Golden Globe su sèt candidadùri par pelìculi cuma Lei, in dua la Scarlett Johansson l'à dâ la vōś a l'inteligénsa artifisiàla Samantha, al śal Vizio di forma, in di pagn d'n investigaōr privâ, e 'l grutésc Beau ha paura, in dla part dal prutagunìsta, un put vilî e pîṅ 'd ànsia.

Biugrafìa

Joaquin al nas in Pòrtrìc da na còpia hippy americàna. Sò pàdar John Lee Bottom 'l è 'n catòlig dla Califòrgna méntar sò màdar Arlyn Sharon Dunetz l'è n'ebrèja dal Bronx cun di urìgini rusi e ungheréśi. 'L è 'l tèrs ad sinc fiōi, tri atōr cuma lò: River Phoenix (1970-1993), mòrt śōvan par n'overdose, la Rain (1972) e la Summer (1978), ólt'r a la Liberty (1976).

Da pìcul 'l iva patî al fat 'd avēr un nóm „nurmàł“, a difarènsa di sò fradèi ciamâ cun di nóm ligâ a la natùra, tant ch'a quàt'r an al s fava ciamàr Leaf (Fója). 'L à fat al sò debùt a 'l cìnema druànd cal nóm lè in dal 1986 tulénd part a 'l flop Space Camp - Gravità zero. Al s è pò fat cgnós'r in dal 1995 faghénd la part 'd un ragàs disturbâ in dla cumèdia négra Da morire, a fiànc dla Nicole Kidman e 'd Matt Dillon, e pò in dal 1998 faghénd al cumés 'd un sexy shop in dal thriller 8mm - Delitto a luci rosse cun prutagunìsta Nicolas Cage.

Àtar sò film impurtànt i èṅ al film ad guèra Buffalo Soldiers (2001), cun Ed Harris, Scott Glenn e l'Anna Paquin, al film ad scarésa The Village (2004), in dua 'l à laurâ cun la Sigourney Weaver, Adrien Brody e William Hurt, al drama Squadra 49 (2004), in di pagn 'd un vìgil dal fōg ch'al cata la mòrt durànt un salvatàǵ, al drama sentimentàł C'era una volta a New York (2013), in còpia cun la Marion Cotillard, e 'l drama bìblic Maria Maddalena (2018), in di pagn ad Geśù.

Dòp na stòria cun la Liv Tyler a la fîṅ di an Nuànta, in dal 2024 'l à spuśâ la culéga Rooney Mara ch'l'éra bèla la sò muróśa da òt an e ch'l'à gh'à dâ dū fiōi. Phoenix, ch'in dal 2005 al gh'à abû di prubléma 'd alculìśum esénd anc custrét a far-as curàr in clìnica, 'l è pasiunâ 'd art marsiàli tant ch'l è sintùra négra 'd karate. 'L è anc un sustenidōr di dirìt dal bèsti e 'l è vegàṅ da quànd al gh'iva tri an. In dal 2020 'l è stâ arestâ a Washington durànt na manifestasiòṅ p'r al clima purtàda avànti da la Jane Fonda.

Filmugrafìa

1983 - Six Pack, regìa ad Rod Amateau - Film TV
1985 - Vittime del silenzio (Kids Don't Tell), regìa ad Sam O'Steen - Film TV
1985 - Anything for Love, regìa ad Jim Drake - Film TV
1986 - Space Camp - Gravità zero (Space Camp), regìa 'd Harry Winer
1987 - Mamma ho acchiappato un russo (Russkies), regìa ad Rick Rosenthal
1988 - Il segreto (Secret Witness), regìa 'd Eric Laneuville - Film TV
1989 - Parenti, amici e tanti guai (Parenthood), regìa ad Ron Howard
1995 - Da morire (To Die For), regìa ad Gus Van Sant
1997 - U Turn - Inversione di marcia (U Turn), regìa 'd Oliver Stone
1997 - Innocenza infranta (Inventing the Abbotts), regìa ad Pat O'Connor
1998 - Il tempo di decidere (Return to Paradise), regìa ad Joseph Ruben
1998 - Il sapore del sangue (Clay Pigeons), regìa ad David Dobkin
1998 - 8mm - Delitto a luci rosse (8 mm), regìa ad Joel Schumacher
2000 - The Yards, regìa ad James Gray
2000 - Il gladiatore (Gladiator), regìa ad Ridley Scott
2000 - Quills - La penna dello scandalo (Quills), regìa ad Philip Kaufman
2001 - Buffalo Soldiers, regìa ad Gregor Jordan
2002 - Signs, regìa ad M. Night Shyamalan
2003 - Le forze del destino (It's All About Love), regìa ad Thomas Vinterberg
2004 - The Village, regìa ad M. Night Shyamalan
2004 - Squadra 49 (Ladder 49), regìa ad Jay Russell
2004 - Hotel Rwanda, regìa ad Terry George
2005 - Quando l'amore brucia l'anima - Walk the Line (Walk the Line), regìa ad James Mangold
2007 - I padroni della notte (We Own the Night), regìa ad James Gray
2007 - Reservation Road, regìa ad Terry George
2008 - Two Lovers, regìa ad James Gray
2010 - Joaquin Phoenix - Io sono qui! (I'm Still Here), regìa ad Casey Affleck – Ducumentàri
2012 - The Master, regìa ad Paul Thomas Anderson
2013 - C'era una volta a New York (The Immigrant), regìa ad James Gray
2013 - Lei (Her), regìa ad Spike Jonze
2014 - Vizio di forma (Inherent Vice), regìa ad Paul Thomas Anderson
2015 - Irrational Man, regìa ad Woody Allen
2017 - A Beautiful Day - You Were Never Really Here (You Were Never Really Here), regìa dla Lynne Ramsay
2018 - Don't Worry (Don't Worry, He Won't Get Far on Foot), regìa ad Gus Van Sant
2018 - Maria Maddalena (Mary Magdalene), regìa ad Garth Davis
2018 - I fratelli Sisters (The Sisters Brothers), regìa ad Jacques Audiard
2019 - Joker, regìa ad Todd Phillips
2021 - C'mon C'mon, regìa ad Mike Mills
2023 - Beau ha paura (Beau Is Afraid), regìa 'd Ari Aster
2023 - Napoleon, regìa ad Ridley Scott
2024 - Joker: Folie à Deux, regìa ad Todd Phillips
2025 - Eddington, regìa 'd Ari Aster

Culegamènt estéran

Àtar prugèt

Wikimedia Commons contiene file multimediali su Joaquin Phoenix