Joan Fontaine

C'l artìcul chè 'l è scrit in Miranduléś

La Joan de Beauvoir de Havilland, cgnusùda méj cuma Joan Fontaine (Tòkyo, 22 'd Utóbar dal 1917 - Carmel-by-the-Sea, 15 ad Dicémbar dal 2013, a s lèś [dʒoʊˈæn ˈfɒntɪn] in ingléś), l'è stada n'atōra britànica cun sitadinànsa americàna da 'l 1943. La gh'à na stéla in dla Hollywood Walk of Fame.

In dla sò caréra l'à fat da spés dal parti ad dóni fràgili e pîni 'd dubi, prutagunìsti ad drama psiculógic.

L'è rivàda a 'l sucès in di an Quarànta quànd l'à vins al Prèmi Òscar cuma atōra prutagunìsta p'r al film 'd Alfred Hitchcock Il sospetto (1941), girâ con Cary Grant.

Biugrafìa

Fiōla 'd Walter de Havilland, avucàt britànig cun studi legàł in Giapòṅ, e dla Lilian Augusta Ruse, atōra cgnusùda c'n al nóm 'd art ad Lilian Fontaine, l'éra la surèla più pìcula ad n'atra stéla 'd Hollywood, l'Olivia de Havilland. Tuti e dū i aṅ frequentâ da pìculi la Los Gatos High School e la Notre Dame High School a Belmont (Califòrgna), na scōla catòlica.

Dòp la separasiòṅ di sò genitōr, la Joan l'è andàda a star prima cun sò màd'r a Saratòga in Califòrgna e pò par dū an in Giapòṅ cun sò pàdar quànd la gh'iva quìnd'ś an.

In séguit, turnàda in di Stat Unî, la taca a studiàr recitasiòṅ da Max Reinhardt, pò l'eśurdìs a Hollywood a la mità di an Trénta, firmànd par la RKO Pictures. Esénd che sò màdar la gh'iva pruibî 'd druàr al cugnóm ad famìja, ch'a gh 'l iva bèla sò suréla ch'l'iva tacâ la caréra prima 'd lē, la Joan l'iva decìś ad far-as ciamàr Burfield a 'l inìsi e pò Fontaine, un pseudònim 'd art cumpàgn a qvél ad sò màdar.

Al sò primi parti impurtànti i èṅ qvéli in film cuma Musica per signora, a fiànc dal tenōr verunéś Nino Martini, e Una magnifica avventura, girâ cun Fred Astaire e George Burns.

Pasàda a lauràr c'n al prudutōr David O. Selznick, chi lò al la mét sóta cuntràt par far-ag far un film cun Alfred Hitchcock a 'l sò debùt americàṅ, Rebecca - La prima moglie (1940), trat da 'n rumànś dla Daphne du Maurier. La Joan chè la fà la part dla spóśa da pôc ad Laurence Olivier dòp la mòrt dla sò prima mujēr, la Rebecca. 'L è 'n sucès grand p'r al film e par lē ch'la vîṅ candidàda a 'l Prèmi Òscar che però al finìs a la Ginger Rogers par Kitty Foyle, ragazza innamorata. La Fontaine la fà però sèntar 'l an dòp cun Il sospetto (1941), baténd pròpria sò surèla Olivia de Havilland, candidàda par l'interpretasiòṅ dal film La porta d'oro. Fra 'l dū dóni i rapòrt i éran sémpar stâ difìcii cuma s'i fùsan piutòst dū rivàli, acsè cuma qvél dla Fontaine cun la màdar ch'a parìva ch'la gh preferìs lʼOlivia.

Fra 'l sò òvri più impurtànti, giràdi in séguit, a 'rcurdém Il fiore che non colsi (1942), ch'al gh'à frutâ na tèrsa nomination a i Academy Award, al drama La porta proibita (1944), in còpia cun Orson Welles, La sfinge del male (1947), premiâ a la secónda edisiòṅ dal Fèstival ad Cannes, Lettera da una sconosciuta (1948), fat insém a Louis Jourdan, e la cumèdia Il valzer dell'imperatore (1948) dirèta par Billy Wilder.

In di an Sinquànta la sò caréra la sa śmòrsa piàn piàṅ, dòp avēr fat anc di film impurtànt cuma Accadde in settembre (1950), insém a Joseph Cotten e a la Jessica Tandy, al stòric Ivanhoe (1952), cun Robert Taylor e l'Elizabeth Taylor, al noir L'alibi era perfetto (1956) ad Fritz Lang e Quattro donne aspettano (1957), pelìcula cun Paul Newman e la Piper Laurie. La Fontaine la decìd acsè ad pasàr a lauràr in televiśiòṅ tulénd part a di telefìlm cuma General Electric Theater, Scacco matto, Carovane verso il West, L'ora di Hitchcock, Love Boat e I Ryan, na soap opera ch'la gh'à frutâ na candidadùra a i Emmy Award.

Al sò ùltim film l'è na pelìcula 'd scarésa piutòst lòfi dal 1966 prudóta anc da lē e giràda in dal Régn Unî, Creatura del diavolo.

In dal 1978 l'à fat vgnir fóra n'auto-biugrafìa da 'l tìtul No Bed of Roses, in dua l'à cuntâ i sò patimènt in di rapòrt cun sò màdar, sò surèla e sò fiōla ch'l'iva adutâ in Perù, la Martita.

L'è mòrta a nuànta-siē an méntar la punsàva in dla sò cà in Califòrgna.