James Dean

C'l artìcul chè 'l è scrit in Miranduléś

James Byron Dean (Marion, 8 ad Favràr dal 1931 - Paso Robles, 30 ad Setémbar dal 1955, a s lèś [ d͡ʒeɪmz diːn] in ingléś) 'l è stâ 'n atōr americàṅ, candidâ a dū Prèmi Òscar pòstum cuma atōr prutagunìsta p'r i film La valle dell'Eden e Il gigante.

'L American Film Institute al 'l à mis a 'l 18^śum pòst in dla lista dal stéli più grandi dla stòria dal cìnema. Al gh'à na stéla in dla Hollywood Walk of Fame.

Biugrafìa

Uriginàri dl'Indiàna, Dean al pasa i sò an da pìcul fra Santa Mònica (Califòrgna) e Fairmount (Indiàna), faghénd na vita tgnénd adrē a i prinsìpi dal quacherìśum dla sò famìja.

Da ragàs al decìd ad mulàr i sò studi in giurisprudénsa p'r andàr a Los Angeles a studiàr teàtar, litgànd-as c'n i suo. In dal 1950 al gira na reclàm par la Pepsi-Cola e 'l mòla l'università par pascàr furtùna prima a Hollywood e pò a New York.

A 'l inìsi di an Sinquànta al tōś part a dimóndi telefìlm ma mai da prutagunìsta e a soquànt spetàcui a teàtar.

Al cata finalmènt al sucès a 'l cìnema sōl in dal 1955 laurànd in dla pelìcula 'd Elia Kazan La valle dell'Eden. Subìt dòp al tōś part a 'l film dramàtic Gioventù bruciata ad Nicholas Ray insém a la Natalie Wood e a Sal Mineo e pò incóra a Il gigante in du al divìd al schérum cun l'Elizabeth Taylor, Rock Hudson e la Carroll Baker. Cun chi film chè al dvènta famóś fra 'l pùblic, anc par via dal sò caràt'r arvèrs e anti-cunfurmìsta.

Prima incóra che cla pelìcula chè la vgnis fóra, al cata la mòrt in 'n incidènt in màchina ch'al gh'iva sōl vint-quàt'r an, scavśànd-as 'l òs dal còl. 'L è saplî a 'l Park Cemetery ad Fairmount (Indiàna).

Filmugrafìa

1951 - I figli della gloria (Fixed Bayonets!), regìa ad Samuel Fuller
1952 - Attente ai marinai! (Sailor Beware), regìa 'd Hal Walker
1952 - Forgotten Children, regìa ad William Corrigan – film TV
1952 - L'ultima minaccia (Deadline - U.S.A.), regìa ad Richard Brooks
1952 - Il capitalista (Has Anybody Seen My Gal?), regìa ad Douglas Sirk
1953 - L'irresistibile Mr. John (Trouble Along the Way), regìa ad Michael Curtiz
1955 - La valle dell'Eden (East of Eden), regìa 'd Elia Kazan
1955 - Gioventù bruciata (Rebel Without a Cause), regìa ad Nicholas Ray
1956 - Il gigante (Giant), regìa ad George Stevens

Culegamènt estéran

Àtar prugèt

Wikiquote contiene citazioni di o su James Dean
Wikimedia Commons contiene file multimediali su James Dean