Isabella Rossellini
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś |

L’Isabella Fiorella Frida Giovanna Rossellini, cgnusùda méj cuma Isabella Rossellini (Róma, 18 ad Śugn dal 1952, a s lèś [izaˈbɛlla rosselˈliːni] in itagliàṅ), l'è n'atōra e mudèla itagliàna, naturaliśàda americàna.
Biugrafia
[mudéfica la surzéia]Fiōla dal regìsta Roberto Rossellini e dl'atōra śvedéśa Ingrid Bergman, a sinc an la patìs al divòrsi di sò genitōr. Dòp avēr studiâ a l'Acadèmia 'd custùm e 'd mòda 'd Róma, in di an Stanta la và a star a New York in du la taca a far la tradutōra, faghénd avànti e indrē cun l'Itàglia. In dal 1976 la fà 'l sò debùt a 'l cìnema cun la pelìcula Nina ad Vincente Minnelli (1976), in dua la rècita insém a sò màd'r e a la Liza Minnelli.
In dal stés an la lavóra cun Renzo Arbore in televiśiòṅ, faghénd la curispundènta da New York p'r al prugràma L'altra domenica, e pò anc in séguit tulénd part a 'l sò film dal 1980 Il pap'occhio, dòp ès'r andàda a star in di Stat Unî par far la mudèla e avēr firmâ in dal 1982 par la Lancôme par far la testimonial di sò prudót.
Su i schérum grand la s fà cgnós'r a livèl internasiunàł faghénd la part dla Dorothy Vallens in dal film cult Velluto blu ad David Lynch (1986), pò la rècita anc cun Marcello Mastroianni in Oci ciornie (1987), cun l'Ellen Barkin e Gabriel Byrne in dal thriller eròtic Siesta (1987) e cun la Sean Young in Cugini ad Joel Schumacher (1989).

A 'l inìsi di an Nuànta l'è a fiànc ad Nicolas Cage in Cuore selvaggio (1990) e pò la cata spasi in dla cumèdia La morte ti fa bella (1992) in dua l'incróśa di as ad brìscula 'd Hollywood cuma la Meryl Streep, la Goldie Hawn e Bruce Willis. Sèmp'r in c'l an lè la rècita in dal vìddeo Erotica dla Madonna, finénd anc in dal sò lìbar scandalóś Sex.
Fra i àtar sò lavōr ad cal perìud lè a psém arcurdàr al thriller The Innocent, in còpia cun Anthony Hopkins, al drama Fearless - Senza paura, in du la fà la mujēr ad Jeff Bridges, al western biugràfic Wyatt Earp, a fiànc ad Kevin Costner, Dennis Quaid e Gene Hackman, e la pelìcula dal gènar gangster Fratelli, cun Christopher Walken, Chris Penn e l'Annabella Sciorra.
In di an Dumìla a l'ém vista in Le valigie di Tulse Luper - La storia di Moab, insém a l'Anna Galiena, la Debbie Harry, Jordi Mollà e l'Ornella Muti, Infamous - Una pessima reputazione, cun Toby Jones in di pagn ad Truman Capote, e in La chimera par la regìa dl'Alba Rohrwacher.
In televiśiòṅ l'à recitâ in dimóndi telefìlm e série televiśìvi, da i an Nuànta in avànti, cuma I racconti della cripta, Friends, L'Odissea, Napoléon, Alias e Shut Eye.
In dal 2024 par Conclave 'd Edward Berger l'è stada candidàda a i Prèmi Òscar e a i Golden Globe, dòp n'atra nomination p'r al film televiśìṿ Crime of the Century (1996) e dòp avēr vins 'n European Film Award, un Dàvid ad Dunatèl, dū Nàstar 'd Argìnt e 'n Independent Spirit Award.
LʼIsabella la s è spuśàda dó vòlti: in dal 1979 c'n al regìsta Martin Scorsese e in dal 1983 c'n al mudèl tedésc Jonathan Wiedemann, divursiànd sèg sèmpar dòp tri an. La gh'à abû dal relasiòṅ anc c'n al filòśuf Luciano De Crescenzo (1973–1978), c'n al regìsta David Lynch (1986–1991) e cun 'l atōr Gary Oldman (1994–1996). La gh'à dū fiōi: lʼElettra (nada da 'l sò secónd marè) e Roberto, qvést chè adutâ.
Filmugrafìa
[mudéfica la surzéia]

- 1976 - Nina (A Matter of Time), regìa ad Vincente Minnelli
- 1979 - Il prato, regìa ad Paolo e Vittorio Taviani
- 1980 - Il pap'occhio, regìa ad Renzo Arbore
- 1985 - Il sole a mezzanotte (White Nights), regìa ad Taylor Hackford
- 1986 - Velluto blu (Blue Velvet), regìa ad David Lynch
- 1987 - I duri non ballano (Tough Guys Don't Dance), regìa ad Norman Mailer
- 1987 - Oci ciornie, regìa ad Nikita Mikhalkov
- 1987 - Siesta, regìa dla Mary Lambert
- 1988 - Zelly ed io (Zelly And Me), regìa dla Tina Rathborne
- 1988 - Cappuccetto Rosso (Red Riding Hood), regìa 'd Adam Brooks
- 1989 - Cugini (Cousins), regìa ad Joel Schumacher
- 1990 - Cuore selvaggio (Wild at Heart), regìa ad David Lynch
- 1990 - Donne di piacere (Dames Galantes), regìa ad Jean-Charles Tacchella
- 1990 - L'ultima Africa (Ivory Hunters), regìa ad Joseph Sargent – Film TV
- 1991 - Bugie allo specchio (Lies of the Twins), regìa ad Tim Hunter – Film TV
- 1991 - L'assedio di Venezia (Caccia alla Vedova), regìa ad Giorgio Ferrara
- 1992 - La morte ti fa bella (Death Becomes Her), regìa ad Robert Zemeckis
- 1993 - Buona fortuna, Mr. Stone (The Pickle), regìa ad Paul Mazursky
- 1993 - The Innocent, regìa ad John Schlesinger
- 1993 - Fearless - Senza paura (Fearless), regìa ad Peter Weir
- 1994 - Wyatt Earp, regìa ad Lawrence Kasdan
- 1994 - Amata immortale (Immortal Beloved), regìa ad Bernard Rose
- 1995 - Croce e delizia, regìa ad Luciano De Crescenzo
- 1996 - Crime of the Century, regìa ad Mark Rydell – Film TV
- 1996 - Big Night, regìa ad Campbell Scott e 'd Stanley Tucci
- 1996 - Fratelli (The Funeral), regìa 'd Abel Ferrara
- 1998 - Left Luggage, regìa ad Jeroen Krabbé
- 1998 - Gli imbroglioni (The Impostors), regìa ad Stanley Tucci
- 2000 - Il cielo cade, regìa 'd Andrea Frazzi e 'd Antonio Frazzi
- 2002 - Empire - Due mondi a confronto (Empire), regìa ad Franc. Reyes
- 2002 - Roger Dodger, regìa ad Dylan Kidd
- 2003 - Monte Walsh - Il nome della giustizia (Monte Walsh), regìa ad Simon Wincer – Film TV
- 2003 - Le valigie di Tulse Luper - La storia di Moab (The Tulse Luper Suitcases, Part 1: The Moab Story), regìa ad Peter Greenaway
- 2003 - La canzone più triste del mondo (The Saddest Music in the World), regìa ad Guy Maddin
- 2004 - The Tulse Luper Suitcases, Part 2: Vaux to the Sea, regìa ad Peter Greenaway
- 2004 - King of the Corner, regìa ad Peter Riegert
- 2005 - Heights, regìa ad Chris Terrio
- 2005 - La Fiesta del chivo, regìa ad Luis Llosa
- 2006 - Filthy Gorgeous, regìa ad Robert Allan Ackerman – Film TV
- 2006 - The Architect, regìa ad Matt Tauber
- 2006 - Infamous - Una pessima reputazione (Infamous), regìa ad Douglas McGrath
- 2008 - Infected, regìa 'd Adam Weissman – Film TV
- 2008 - Un marito di troppo (The Accidental Husband), regìa ad Griffin Dunne
- 2008 - Two Lovers, regìa ad James Gray
- 2009 - My Dog Tulip (voce), regìa ad Paul Fierlinger e dla Sandra Fierlinger
- 2010 - La solitudine dei numeri primi, regìa ad Saverio Costanzo
- 2011 - Late Bloomers, regìa dla Julie Gavras
- 2011 - Pollo alle prugne (Poulet aux prunes), regìa dla Marjane Satrapi e 'd Vincent Paronnaud
- 2011 - Keyhole, regìa ad Guy Maddin
- 2011 - L'era legale, regìa 'd Enrico Caria
- 2012 - Du vent dans mes mollets, regìa dla Carine Tardieu
- 2012 - Nono, het Zigzag Kind, regìa ad Vincent Bal
- 2013 - Silent life, regìa ad Vladislav Kozlov
- 2013 - Enemy, regìa ad Denis Villeneuve
- 2015 - Joy, regìa ad David O. Russell
- 2018 - Vita & Virginia, regìa dla Chanya Button
- 2023 - Problemista, regìa ad Julio Torres
- 2023 - Cat Person, regìa dla Susanna Fogel
- 2023 - La chimera, regìa dl'Alice Rohrwacher
- 2024 - Spaceman, regìa ad Johan Renck
- 2024 - Conclave, regìa 'd Edward Berger
Culegamènt estéran
[mudéfica la surzéia]Àtar prugèt
[mudéfica la surzéia]
Wikiquote contiene citazioni di o su Isabella Rossellini
Wikimedia Commons contiene file multimediali su Isabella Rossellini