Giacomo Leopardi

C'l artìcul chè 'l è scrit in Miranduléś

«

Tu pensoso in disparte il tutto miri, non compagni, non voli, non ti cal d'allegria, schivi gli spassi, canti e così trapassi dell'anno e di tua vita il più bel fiore. Oimè, quanto somiglia al tuo costume il mio! Sollazzo e riso, della novella età dolce famiglia e te german di giovinezza, amore, sospiro acerbo de' provetti giorni, non curo, io non so come, anzi da loro quasi fuggo lontano, quasi romito, e strano al mio loco natio.»

(IT)(Passero solitario, 1829-1830)

«

Tè da na banda at guàrd incòsa stand da par tè a pinsàr, ta n pésc minga di cumpàgn, i vōi i n t interésan briśa, ta n fà minga a mènt a 'l ès'r alégar, at pâr via i divertimènt, at cant e basta e 't pas acsè i mumènt più bèi d'l an e dla vita. Aja, quànt a sumìlia la tò manéra 'd vìv'r a la mia! Al divertimènt e la cuntintésa, ch'i èṅ la cumpagnìa tacàda e dōlsa dla giuinésa, e 'l amōr, fradèl dla giuinésa e rinchés'r amàr dl'età madùra, a n gh tîṅ mia adrē, a n sò minga al parcòsa, pròpria par gnint, dagnóra a i pâr via e a m in śluntàṅ, a pas la mè giuinésa da par mè e dagnóra da furastēr in dal pòst in du a sòṅ nâ.»

Paràfraśi in (MIRND)

Giacomo Taldegardo Francesco Salesio Saverio Pietro Leopardi, cgnusû méj cuma Giacomo Leopardi (Recanàti, 29 ad Śugn dal 1798 - Nàpuli, 14 ad Śugn dal 1837, a s lèś ['dʒakomo leo'pardi] in itagliàṅ) 'l è stâ 'n puvéta, filòśuf, scritōr e filòlug itagliàṅ, òṅ di più impurtànt dl'Itàglia dal XIX sécul.

Nâ in dal Stat dla Céśa, Leopardi 'l éra 'n espunènt dal rumanticìśum leteràri, anc se piutòst al s cunsideràva darènt a 'l clasicìśum.

In di sò scrit 'l à sèmpar puntâ la luś e i sò pinsēr su la cundisiòṅ umàna, esénd anc 'n óm ad cultùra. Par lò al patimènt umàṅ al n è minga un quèl ligâ a di avenimènt stòric ma piutòst na cundisiòṅ pròpria dl'eśisténsa, cauśàda diretamènt da la natùra che par lò l'è la madrìgna ch'a n gh interésa gnint di ès'r umàṅ esénd-ag cóntar. Par cla viśiòṅ chè dal sò pinsēr, cgnusû cuma “pesimìśum còśmic”, 'l univèrs 'l è sōl un mecanìśum ch'al và avànti da par lò sénsa di ubietìṿ e ch'al fà crésar dènt'r a 'l parsòni al deśidèri 'd èsar cuntènti sénsa però dar-'g i mèś par rivàr-ag dabòṅ, cundanànd-li a 'l patimènt etéran.

Fra 'l sò òvri più impurtànti a 'rcurdém:

'L epistulàri;
i Cant;
la sò racòlta 'd pueśìi cun dèntar “'L infinî”, “A Sìlvia”, “La śnèstra”, “Al pàser sulitàri”, “Al sàbat dal vilàǵ” e atri incóra;
I Òvri muràli;
Al Śibaldòṅ.

'L è mòrt śōvan ch'al n gh'iva gnanc trénta-nóṿ an par 'n édema a i palmòṅ o d'n atàc ad cōr, durànt i an dal coléro in dal Régn dal Dū Sicìgli.

Culegamènt estéran

Àtar prugèt

Wikimedia Commons contiene file multimediali su Giacomo Leopardi