Ghepàrd
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś |
.svg){kind=small} Ghepàrd | |
 masć ad ghepàrd | |
| Dominì: Eukaryota | |
| Rèign: Animalia | |
| Phylum: Chordata | |
| Clâsa: Mammalia | |
| Órdin: Carnivora | |
| Sòtórdin: Feliformia | |
| Famija: Felidae | |
| Sòtfamija: Felinae | |
| Gènàr: Acinonyx | |
| Sòrta: Acinonyx jubatus Schreber 1775 | |
| Sòtsòrta: A. j. jubatus • A. j. venaticus A. j. soemmeringii • A. j. hecki | |
Al ghepàrd (nóm sientìfic Acinonyx jubatus, ghepardo in itagliàṅ, na vòlta anc gattopardo, nóm ch'al mét insém al gat c'n al leupàrd) 'l è 'n mamìfar magna-carna dal gènar acinonyx cun quàtar sotaspéci: al ghepàrd sudafricàṅ, al ghepàrd aśiàtic (a 'l dè 'd incō sōl in Iràn), al ghepàrd sentrafricàṅ e 'l ghepàrd dl'Àfrica nòrd-ucidentàla (adès praticamènt sōl in Algerìa, in Maròc e in dal Nìger).
Al viṿ in Àfrica e in dl'Àśia sud-urientàla.
Descrisiòṅ
[mudéfica la surzéia]
Al ghepàrd 'l è bòṅ ad cùrar dimóndi fòrt, dagnóra su i 93 km/h ma sōl par pôc tèmp. Al gh'à 'n còrp màgar, lung da i 120 a 150 cm ad lunghésa. Cuntànd anc la cóa (ch'la miśùra in gènar 70–80 cm) al pōl rivàr a i dū mét'r e mèś a 'l incìrca. 'L è difìcil ch'al sò pēś al pòsa pasàr i ssanta chilo. I masć i ténd'n a èsar un po' più grand dal fémni.
Al gh'à na testulìna e anc dal gambi pìculi e al n è minga bòṅ ad tiràr indrē dal tut al sò ungi a difarénsa di àtar felîn cuma i gat. Al pēl 'l è drusi e curt a part in dal còl in du 'l è più lung. Al sò culōr al dà su 'l marunsèṅ cun dal parti griśi e dal maci négri. Lung i òć, in fiṅ a la baśèla al gh'à dó righi négri ch'i pàran dal làgarmi.
Al và a casa ad dè, quànd però a n fà minga tant cald esénd ch'a gh piàś armàgn'r a l'òra quànd al Sōl al pìcia. Na vòlta ciapàda na bèstia, al ténd a magnàr-la in présia par paùra ch'un quàlc àtar predadōr al pòsa rivàr naśànd 'l udōr dal sànguv. Al fémni i ténd'n a vìvar da par lōr méntar 'l è più fàcil védar di grupét ad masć, in gènar di fradèi.
Al ghepàrd al pōl vìvar da i òt a i dód'ś an, soquànd an da piò se tirâ sù da 'l óm.
Culegamènt estéran
[mudéfica la surzéia]Àtar prugèt
[mudéfica la surzéia]
Wikiquote contiene citazioni di o su Ghepàrd
Wikimedia Commons contiene file multimediali su Ghepàrd
