Gene Tierney

C'l artìcul chè 'l è scrit in Miranduléś

La Gene Eliza Tierney (Brooklyn, 19 ad Nuvémbar dal 1920 - Houston, 6 ad Nuvémbar dal 1991, a s lèś [d͡ʒiːn ˈtɪɚni] in ingléś), l'è stada n'atōra americàna. La gh'à na stéla in dla Hollywood Walk of Fame.

Biugrafìa

Uriginària dna famìja cun di bèsi, i suo i gh'aṅ dâ 'l nóm Gene in unōr 'd un sò sîṅ mòrt śōvan. Da ragasōla l'è andàda a studiàr par dū an in Śvisra a Luśàna. Turnàda in di Stat Unî e avēr cgnusû al regìsta Anatole Litvak in di studi dla Warner Bros., la Tierney la taca 'l mistēr da atōra, prima a Broadway in dal 1938 e pò a 'l cìnema tulénd part in còpia cun Henry Fonda a 'l western Il vendicatore di Jess il bandito (1940) dirèt par Fritz Lang.

Fra 'l 1941 e 'l 1942 la gira subìt nóṿ pelìculi cuma 'l aventuróś Inferno nel deserto, a fiànc ad George Sanders e 'd Bruce Cabot, e I misteri di Shanghai in dla part dna ragàsa cun la pasiòṅ p'r al śōg 'd aśàrd inamuràda 'd Victor Mature. Subìt dòp l'è la vòlta dla cumèdia Il cielo può attendere 'd Ernst Lubitsch mént'r in dal 1944 la Tierney la rècita in dal sò film più famóś, al noir Vertigine 'd Otto Preminger, c'n al rōl dla misterióśa e elegànta Laura Hunt.

Dū an dòp la vîṅ candidàda a i Prèmi Òscar par la sò interpretasiòṅ in Femmina folle, girâ insém a Cornel Wilde e a Vincent Price. In dal 1947 a l'ém vista invéci in dal caplavōr ad Joseph L. Mankiewicz Il fantasma e la signora Muir.

C'n al regìsta Otto Preminger la girarà in di an a vgnir tri film, al thriller Il segreto di una donna (1949), al noir Sui marciapiedi (1950) e 'l drama Tempesta su Washington (1962), òṅ di sò ùltim lavōr a 'l cìnema, a fiànc 'd Henry Fonda e 'd Charles Laughton.

In dla sò vita la s è spuśàda dó vòlti, avénd dó fiōli da 'l sò prim marè, al stilìsta Oleg Cassini spuśâ in dal 1941. La Daria (1943), pò mòrta a ùnd'ś an, l'éra diśàbila, sórda, muta e insiminìda, a s pōl dar parchè durànt la gravidànsa la Tierney la s éra bcada la miaréna, méntar la Christina (1948) l'è nada cun la sìndrum ad Down.

In di an Sinquànta, dòp avēr fat frònt a 'n brut magòṅ rivâ par via dal divòrsi da Oleg in dal 1952 la gh'à abû na stòria c'n al prìnsip Alì Khan, ch'al s éra péna divìś da la Rita Hayworth. Anc chi lò però al l'à mulàda, par mét'r-as cun la mudèla francéśa Bettina Graziani quànd al gh'iva invéci dit ch'al l'arév spuśàda.

Da sèmpar fumadōra e c'n un distùrub bipulàr, ch'l è muntâ sù anc par via ad chi daśpiaśēr chè, in dla sò vita l'à patî di elettroshock par curàr-as, finénd dal vòlti in clìnichi par gint cun di prubléma mentài, pardénd in na quàlc manéra anc la memòria ch'la fava fadìga a 'rcurdàr-'s i cupiòṅ. Puliticamènt da la banda di republicàṅ, avénd lē dâ 'l sò apòǵ a i presidènt Richard Nixon e Ronald Reagan, l'è mòrta a stant'an par 'n enfiśéma a i palmòṅ.

Filmugrafìa

1940 - Il vendicatore di Jess il bandito (The Return of Frank James), regìa ad Fritz Lang
1941 - La baia di Hudson (Hudson's Bay), regìa 'd Irving Pichel
1941 - La via del tabacco (Tobacco Road), regìa ad John Ford
1941 - La ribelle del Sud (Belle Starr), regìa 'd Irving Cummings
1941 - Inferno nel deserto (Sundown), regìa 'd Henry Hathaway
1941 - I misteri di Shanghai (The Shanghai Gesture), regìa ad Josef von Sternberg
1942 - Il figlio della furia (Son of Fury: The Story of Benjamin Blake), regìa ad John Cromwell
1942 - Ragazze che sognano (Rings on Her Fingers), regìa ad Rouben Mamoulian
1942 - Sparvieri di fuoco (Thunder Birds), regìa ad William A. Wellman
1942 - Ragazza cinese (China Girl), regìa 'd Henry Hathaway
1943 - Il cielo può attendere (Heaven Can Wait), regìa 'd Ernst Lubitsch
1944 - Vertigine (Laura), regìa 'd Otto Preminger
1945 - Una campana per Adano (A Bell for Adano), regìa 'd Henry King
1945 - Femmina folle (Leave Her to Heaven), regìa ad John M. Stahl
1946 - Il castello di Dragonwyck (Dragonwyck), regìa ad Joseph L. Mankiewicz
1946 - Il filo del rasoio (The Razor's Edge), regìa 'd Edmund Goulding
1947 - Il fantasma e la signora Muir (The Ghost and Mrs. Muir), regìa ad Joseph L. Mankiewicz
1948 - Il sipario di ferro (The Iron Curtain), regìa ad William A. Wellman
1948 - Quel meraviglioso desiderio (That Wonderful Urge), regìa ad Robert B. Sinclair
1949 - Il segreto di una donna (Whirlpool), regìa 'd Otto Preminger
1950 - I trafficanti della notte (Night and the City), regìa ad Jules Dassin
1950 - Sui marciapiedi (Where the Sidewalk Ends), regìa 'd Otto Preminger
1951 - Figlio di ignoti (Close to My Heart), regìa ad William Keighley
1951 - La madre dello sposo (The Mating Season), regìa ad Mitchell Leisen
1951 - Divertiamoci stanotte (On the Riviera), regìa ad Walter Lang
1951 - Il segreto del lago (The Secret of Convict Lake), regìa ad Michael Gordon
1952 - Il grande gaucho (Way of a Gaucho), regìa ad Jacques Tourneur
1952 - Gli avventurieri di Plymouth (Plymouth Adventure), regìa ad Clarence Brown
1953 - Arrivò l'alba (Never Let Me Go), regìa ad Delmer Daves
1953 - La voce della calunnia (Personal Affair), regìa 'd Anthony Pelissier
1954 - Sinuhe l'egiziano (The Egyptian), regìa ad Michael Curtiz
1954 - L'amante sconosciuto (Black Widow), regìa ad Nunnally Johnson
1955 - La mano sinistra di Dio (The Left Hand of God), regìa 'd Edward Dmytryk
1962 - Tempesta su Washington (Advise & Consent), regìa 'd Otto Preminger
1963 - Las cuatro noches de la luna llena, regìa ad Sobey Martin
1963 - La porta dei sogni (Toys in the Attic), regìa ad George Roy Hill
1964 - Mentre Adamo dorme (The Pleasure Seekers), regìa ad Jean Negulesco
1969 - Daughter of the Mind, regìa ad Walter Grauman - Film TV

Culegamènt estéran

Àtar prugèt

Wikiquote contiene citazioni di o su Gene Tierney
Wikimedia Commons contiene file multimediali su Gene Tierney