Dorothy Malone

C'l artìcul chè 'l è scrit in Miranduléś

La Mary Dorothy Maloney, cgnusùda méj cuma Dorothy Malone (Chicago, 30 ad Śnar dal 1924 - Dàllas, 19 ad Śnar dal 2018, a s lèś [ˈdɒrəθi ˈmælən] in ingléś), l'è stada n'atōra americàna, vinsidōra dal Prèmi Òscar dal 1957 p'r al drama Come le foglie al vento ad Douglas Sirk.

L'à anc vins un Golden Globe par la soap opera Peyton Place, par la part dla Connie Mac Kenzie, e la gh'à na stéla in dla Hollywood Walk of Fame. L'iva tacâ la sò caréra faghénd dal parti da ragàsa rumàntica da i cavìi scûr ch'at cat anc darènt a cà ma pò l'è pasàda a far di rōi da vamp ad dóni bióndi cumbatìvi cun dal vój.

Biugrafìa

Uriginària d'l Illinòis, la Malone l'éra fiōla 'd un reviśōr di cònt. In famìja i éran sinc fiōi ma dó dal sò surèli i èṅ mòrti śōvni 'd poliomielît. Quànd la gh'iva siē méś, i suo i aṅ spatinâ a Dàllas in dua l'à fat i sò studi pinsànd da granda 'd far l'infarméra.

Méntar incóra l'andàva a 'l lìceo, par ciapàr quèl la Dorothy la fava la mudèla in un gran magaśèṅ, al Neiman Marcus, quànd la vîṅ nutàda da 'l talent scout Eddie Rubin ch'al la pòrta a Hollywood faghénd-ag firmàr un cuntràt par la RKO Pictures. La Malone la fà acsè al sò debùt a 'l cìnema in dal 1943 tulénd part a The Falcon and Co-Eds e pò faghénd par dū an di persunàǵ ad secónd piàṅ.

Pasàda a la Warner Bros, la s fà nutàr in dal noir Il grande sonno (1946), in dua la fà la pruprietària 'd un negòsi 'd lìbar cun di uciài ch'la dascór cun Humphrey Bogart, ma in di an a vgnir la farà sōl dal parti cichi ad bèli ragàsi ch'a s fà fadìga a 'rcurdàr-as.

Al sucès al riva però a la mità di an Sinquànta quànd l'atōra la decìd ad cambiàr agìnt e 'l sò aspèt, tinśén-'s i cavìi ad biónd par far na dóna sensuàla e cun dla grinta. Misa acsè la gh la cava a catàr di rōi più cumplès, cuma la śōvna cun na belésa tórbda in dal film ad guèra Prima dell'uragano (1955), a fiànc ad Van Heflin e Aldo Ray, la ninfòmana sénsa cōr inamuràda 'd Rock Hudson in dal meludràma Come le foglie al vento (1956), ch'al gh pòrta 'n Academy Award, l'atōra puòsa fiōla 'd Errol Flynn in Furia d'amare (1958), ispiràda a la figùra dla Diana Barrymore, e na rabìda ex cantànta da saloon in dal western Ultima notte a Warlock (1959), pelìcula cun Richard Widmark, Henry Fonda e Anthony Quinn.

In dal 1957 'l à laurâ cun James Cagney in L'uomo dai mille volti, pò l'à gh'à abû dal parti bòni anc in dal catastròfic La crociera del terrore (1960) e in dal western L'occhio caldo del cielo (1961) ad Robert Aldrich, film cun Rock Hudson, Kirk Douglas e Joseph Cotten.

A séguit 'd un brut mâł ch'l à mis anc a risć la sò vita, la Malone l'è stada custréta a lasàr i sò impégn vèrs la mità di an Ssanta per pò lauràr praticamènt sōl in televiśiòṅ. L'à catâ spasi in dimóndi telefìlm in fiṅ a i an Utànta cuma Ironside, Ellery Queen e Le strade di San Francisco, ma la part ch'la gh'à dâ 'l sucès dabòṅ l'è stada qvéla dla Constance MacKenzie Carson in dal serial Peyton Place, girâ da 'l 1964 a 'l 1969.

I sò ùltim film a 'l cìnema i èṅ stâ Gli insaziabili, prudusiòṅ itagliàna dal 1969 cun Alberto De Martino a la regìa, e 'l thriller eròtic dal 1992 Basic Instinct in dua l'à fat n'amìga sasìna dla Sharon Stone.