Delfîṅ

C'l artìcul chè 'l è scrit in Miranduléś

Delfîṅ
soquànt delfîṅ
Dominì: Eukaryota
Rèign: Animalia
Phylum: Chordata
Subphylum: Vertebrata
Clâsa: Mammalia
Órdin: Artiodactyla
Sòtórdin: Odondoceti
Infraórdin: Cetacea
Famija: Delphinidae Gray 1821
Sòtfamija: Delphininae • Orcininae Lissodelphininae • Globicephalinae

Al delfîṅ (nóm sientìfic Delphinidae, delfino in itagliàṅ) 'l è 'n mamìfar ch'al viṿ in di àqui salàdi di mâr e di ucéan e ch'al fà part dla famìja di Cetacei, esénd anc la sò part più granda.

A s trata 'd un grup ad bèsti piutòst nóṿ esénd frut dn'evulusiòṅ ad déś migliòṅ 'd an fà a 'l incìrca, durànt al Miocên superiōr.

Descrisiòṅ

I èṅ di mamìfar lung da 1,7 métar (e sinquànta chilo) a i 9,4 métar (e ùndas tunelàdi). In gèn'r i masć i èṅ più grôs dal fémni. Sóta la pèl i gh'aṅ un tasèl ad gras par tgnir-as più cald.

Su la schina i gh'aṅ na pina cun la fórma dna msóra a 'l indrē. In cô i gh'aṅ un bûś par butàr fóra l'ària. In bóca i gh'aṅ da i sènt a i duśènt dènt che però i n dróan minga par biasàr ma sōl par sćiancàr via la carna di pés ch'i màgnan che pò i màndan śò a pès. S'a n gh'è àtar, i s adàt'n a magnàr di mulùsc o di gàmbar.

Quànd i vaṅ a casa in gènar i gh vàn'n a muć, p'r avēr più sucès. I èṅ śvènt i èṅ bòṅ ad nudàr in présia, anc 29 km/h par di parcōrs curt.

I delfîṅ, ch'i èṅ dimóndi inteligènt, i daṅ a la luś un pìcul a la vòlta, specialmènt in Istâ, dòp nóṿ méś e mèś o sédas méś a secónda dla spécie. I èṅ bòṅ ad dascórar druànd di sòṅ a frequénsa basa o anc di ultrasòṅ, a i 80-220 kHz, o sinò faghénd di fisć.

Culegamènt estéran

(IT) La sò paśna su 'l sit dla Treccani

Àtar prugèt

Wikiquote contiene citazioni di o su Delfîṅ
Wikimedia Commons contiene file multimediali su Delfîṅ