Casablanca (film)
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś |
 Casablanca | ||
.png) La Bergman e Bogart in na figùra dal film | ||
| Caśablànca 1942 | ||
|---|---|---|
| Regìa: Michael Curtiz | ||
| Scritōr: Philip G. Epstein • Julius J. Epstein Howard Koch • Murray Burnett Joan Alison • Casey Robinson | ||
| Atōr: Humphrey Bogart • Ingrid Bergman Paul Henreid • Claude Rains • Conrad Veidt Sydney Greenstreet • Peter Lorre • S.Z. Sakall Madeleine Lebeau • Dooley Wilson • Joy Page | ||
| Müsica: Max Steiner | ||
| Léngua: Ingléś • Francéś • Tedésc • Itagliàṅ • Rus | ||
| Dürä dal film: 102 minüt | ||
| Nasiōṅ: Stat Unî | ||
Casablanca (Caśablànca) 'l è 'n film dramàtic americàṅ in biànc e négar dal 1942 ad Michael Curtiz, trat da l'òvra teatràla Everybody Comes to Rick's. Par la part di prutagunìsta la Warner Bros. a 'l inìsi l'iva pinsâ a Ronald Reagan, a l'Hedy Lamarr e a la Michèle Morgan, par pò sarnìr Humphrey Bogart e a l'Ingrid Bergman, tòlta in prèst da David O. Selznick.
La pelìcula l'è stada candidàda a òt Prèmi Òscar, vinsénd qvéi p'r al film, par la regìa e par la senegiadùra minga uriginàla. In dal 1989 la Bibliutéca dal Cungrès di Stat Unî la l'à sarnìda p'r èsar tgnuda dacàt in dal National Film Registry. Dimóndi famóś 'l è dvintâ 'l braṅ As Time Goes By cantâ par Dooley Wilson.
Casablanca al gh l'à cavàda a far sù da i tri migliòṅ e sèt a i siē migliòṅ e nóṿ ad dòlar dòp ès'r-an custâ un migliòṅ a 'l incìrca.
A 'l èstar al film 'l è stâ cinsurâ in soquànt paéś in Európa, tut par di mutìṿ difarènt. In Irlànda al film 'l è stâ blucâ in fîṅ a dòp la guèra parchè al mitìva in na luś catìva al Guèr'n ad Vichy e 'l Tèrs Reich, andànd cónt'r a 'l Emergency Powers Order ch'al tgniva férum al prinsìpi dn'Eire neutràla. In séguit i gh'aṅ fat di taj par quaciàr al fat che la Bergman, ch'l'éra bèla spuśàda, la gh'is na stòria cun Bogart, un pcâ dimóndi grâṿ par la muràł catòlica anc se lē la pinsàva che sò marè al fus mòrt. In Germàgna al film 'l è stâ tajâ 'd vint-sinc minùt, tirànd via i riferimènt a 'l naśìśum, cambiànd anc dal batùdi e faghénd pasàr al persunàǵ partiśàṅ ad Victor Laszlo cuma 'n fìśig atòmig nurvegéś ciamâ Victor Larsen ch'al scapàva via da 'l Interpol e minga da i tedésc. La versiòṅ uriginàla l'è stada distribuìda da lōr sōl in dal 1975.
In Itàglia la cinsùra l'à lugâ 'l fat che Bogart 'l iva fat pasàr ad cuntrabànd dgl'armi a i etìup durànt la guèra culuniàla ad Mussolini, miténd un riferimènt fals a 'n ajùt vèrs i cinéś, e pò scanśànd al séni in du 'l capitàṅ Tonelli 'l éra insém a 'l eśèrcit tedésc. Inólt'r al cugnóm dal traficànt Ferrari, rivàł in afâr ad Bogart e che la Marvel Comics 'l à druâ in séguit cuma mudèl p'r al criminàł Kingpin, 'l è stâ cambiâ in Ferraq. Anc in Spaggna al dupiàǵ 'l â fat di agiustamènt par tiràr via al riferimènt a 'l ajùt dâ da Bogart a i republicàṅ durànt la guèra sivìl spagnōla esénd al paéś sóta la ditadùra dal generàł Francisco Franco.
Sunt
[mudéfica la surzéia]
In dal dicémbar dal 1941 'l americàṅ Rick Blaine (Humphrey Bogart) al gh'à 'n night club ciamâ Rick's Café Américain a Caśablànca in dal Maròc francéś sóta 'l cuntròl dal regìm filonaśìsta dal Guèr'n ad Vichy. In dal lucàł i gh pàsan di persunàǵ ad tut i gènar cuma 'l curót funsiunàri francéś ad Vichy Louis Renault (Claude Rains), tedésc naśìsta cuma 'l magiōr Heinrich Strasser (Conrad Veidt), di rifugiâ ad tut i paéś ch'i vōlan scapàr via da la secónda guèra mundiàla pasànd p'r al Purtugàl p'r andàr a vìv'r in di Stat Unî, in alóra neutrài, cuma la bùlgara Annina Brandel (Joy Page), e di traficànt cuma Ugarte (Peter Lorre) ch'i véndan lōr di parmés e di vist par lasàr al paéś.
Rick, ch'adès 'l à tacâ na relasiòṅ cun lʼYvonne (Madeleine LeBeau), al s fà pasàr cuma 'n sugèt cìnic minga tant interesâ a 'l facéndi pulìtighi e 'd guèra. In pasâ invéci al s éra dâ da far par jutàr i pòpui ch'i cumbatìvan par la paś cónt'r al ditatùri. Anc lò 'l è scapâ via da la Frància quànd i èṅ rivâ i tedésc, purtànd sèg al muśicìsta 'd culōr Sam (Dooley Wilson) ch'adès al sòna 'l piàṅ in dal sò night in dal méntar ch'la gint la bév e la śōga a la roulette. A 'l bar a sarvìr i cliènt a gh'è 'l rus Sascha (Leonid Kinskey) mént'r al camarēr 'l è Carl (S. Z. Sakall).
Na sira Ugarte, ch'l iva fargâ a dū curēr tedésc pò masâ in trêṅ dó létri ad trànśit par psēr scapàr lìbar a 'l èstar, al s fà avànti cun Rick dmandànd ad lugàr na busta p'r un pôc parchè al gh'à da far 'n afâr c'n un cumpradōr ch'al gh'à da rivàr in dal sò lucàł, p'r al cuntàt 'd un sèrt Berger (John Qualen). Prima 'd psēr-al far però Renault 'l al fà arèstar e acsè Ugarte al n pōl minga vénd'r al létri a 'n sèrt Victor Laszlo (Paul Henreid), partiśàṅ dla reśisténsa scapâ da 'n camp ad stermìni cecuśluvàc, ch'l è rivâ lè insém a sò mujēr, la nurvegéśa Ilsa Lund (Ingrid Bergman). Chi lē, quànd sò marè 'l éra stâ ciapâ da i tedésc, cardénd-al mòrt l'iva tacâ 'l an prima na stòria a Parì pròpria cun Rick. Insém i ìvan decìś ad scapàr insém in Maròc quànd i francéś i s èṅ aréś ma pò a 'l ùltim chi lē la n s éra briśa preśentàda in stasiòṅ, lasànd partìr Rick da par lò, parchè l'iva péna savû che Victor 'l éra viṿ e la n gh'à minga abû 'l curàǵ ad cuntàr incòsa a 'l americàṅ.
P'r un schèrs dal destîṅ adès lʼIlsa e Rick i s incróś'n a Caśablànca, cun la dóna ch'l'è incóra inamuràda 'd lò ma anc ad sò marè ch'al gh'à da scapàr a 'l èstar par jutàr la lòta cónt'r i naśìsta. I Laszlo, quànd i vìn'n a savēr che Ugarte 'l è mòrt, i próan a dmandàr ajùt a Ferraq (Sydney Greenstreet), un traficànt ch'al vénd in négar di parmés e ch'al gh'à 'n night club anc lò ciamâ Al papagàl blù. 'L óm, ch'al vrév cumpràr al Rick's Café Américain par ślargàr-as, al diś a la còpia ch'al n pōl minga jutàr-i anc parchè Victor 'l è in dla lista di risercâ dla gestapo. In tut al manéri al pénsa che Rick al pòsa far quèl parchè al créd ch'al gh'àppia lò al létri.