Òr

Da Wikipedia.
C'l artìcul chè 'l è scrit in Carpśàn Emiliàn
Òr nê acsè in Venesuéla


L' òr l' è n' elemèint chìmic metàlic cul sìmbol Au, nùmer atômic 79 e péś atômic 196,9. L' òr l' è un metàl śàl, lusèint dùtil e maléàbil, ch' à 's càta in natùra sìa int dal stèt pûr, sìa dèinter soquànt mineré.

Al fà pèrt dla famìja dj metàl nòbil, ch' j àn n' élta resistèinsa a la curusiòun e al livèl chìmic j in dimòndi stàbil. L'òr l' è druè in urificerìa, in uduntuiatrìa, per custruìr dal pròteś pr' i dèint e in eletrònica, perchè l'è un bonìs'm cundutôr.

Incòri al 's drôva lighè a d' j èter metàl in dal lîghi per èser piò robùst.

La purèsa dal lîghi dl' òr la s' ciàma cùi carét, ch' j diśèn quànti pèrt d' òr pûr j gh' jn 24 pèrt ed léga. In cla manéra chè l'òr a 24 carét l' è al piò pûr, mèinter che, pr' esèimpi, n' òr a 20 carét al gh' avrà 20 pèrt d' òr e invéci 4 pèrt d' éter metàl.