Àustria

Da Wikipedia.
Jump to navigation Jump to search

C'l artìcul chè 'l è scrit in Miranduléś Emiliàn

Al sìmbul dl'Àustria
La mapa dla Àustria
La sò bandéra
I sò nóṿ stat: 1=Vorarlberg 2=Tirōl 3=Saliśburghéś 4=Carìnsia 5=Àustria Élta 6=Stìria 7=Àustria Basa 8=Vièna 9=Burgenland
Vachi a 'l pàscul


L’Àustria (denuminasiòṅ ufisiàla: Repùblica 'd Àustria, in tedésc: Republik Österreich, a s lèś /ʀepu'bli:k ˈʔœstɐˌʀaɪ̯ç/) l'è na nasiòṅ dl'Europa sentràla, divìśa in nóṿ stat federài: al Burgenland, la Carìnsia, l'Àustria Élta, l'Àustria Basa, al Saliśburghéś, la Stìria, al Tirōl, al Vorarlberg e Vièna. La sò munéda, da 'l 1999, l'è 'l euro ch'l à tòlt al pòst dal sielìn.

La gh'à na pupulasiòṅ 'd òt migliòṅ e mèś 'd abitànt (2013) e na superfìsi ad 83.879 km². La capitàla l'è Vièna cun Linz, St. Pölten, Saliśbûrg, Innsbruck e Graz àtar sènt'r impurtànt.

La léngua uficiàla 'l è 'l Tedésc mént'r al sò fiùm più impurtànt 'l è 'l Danùbi ch'al pasa anc par la capitàł.

La cunfìna a òvest cun la Śvisra e c'n al Liechtenstein, a sud cun l'Itàglia e la Śluvègna, a èst cun l'Ungherìa e la Śluvàchia e a nòrd cun la Germàgna e cun la Repùblica Céca. Di mâr la n gh 'n à briśa ma sōl al muntàgni di Alpi. L'è in culegamènt cun l'Itàglia par via dl'Autostràda dal Brénar ch'la riva in fiṅ a Mòdna.

La Àustria l'è na repùblica parlamentàra semipresidensiàla; al presidènt 'd adès 'l è Alexander Van der Bellen, al canselēr 'l è Sebastian Kurz. Al stat al fà part d'l ONU da 'l 14 ad Dicémbar dal 1955 e dl'UE da 'l 1 ad Śnar dal 1995. In dla custitusiòṅ a gh'è scrit che la nasiòṅ 'l è paéś neutràł par sèmpar. In fiṅ a la Prima guèra mundiàla la fava part dal Régn Àustr-Ungàric.

Persunàǵ famóś austrìac i èṅ al ditadōr Adolf Hitler, i pulìtig Jörg Haider e Norbert Hofer, al tenìsta Thomas Muster, al masadōr seriàł Jack Unterweger, al rapidōr Wolfgang Přiklopil e i cumpuśidōr Ludwig van Beethoven e Wolfgang Amadeus Mozart.

Culegamènt estéran