Rèz

Da Wikipedia.

Provincia di Reggio Emilia-Stemma.png Artécol in dialèt arzân Reggio Emilia-Stemma.png

Reggio nell'EmiliaRèz
Rez-Obelesc e Gera.jpg
L'inizio del corso della Ghiara, con l'obelisco, a Reggio EmiliaAl cminsépi dal cōrs ed la Gêra, cûn la Gólia, a Rèz.
Provincia Reggio Emilia.svg
Mirino.gif
Reggio Emilia-Stemma.png
ProvinciaPruvînciaPruvèinsa
provincia di Reggio nell'Emiliaed Rèz
AbitantiAbitântAbitànt
(dicembre 2013dicèmber dal 2013)
172 525
SuperficieMetradûraEstensiòun
(745 ab/km²)
231,56km²
AltitudineAltèsaAltèssa
58m
Pref.tel. / CAPPrefés e côdisPreféss e còdis
0522 / 42121-42124
Cod.ISTAT/catastoCod.ISTAT/catâstCod.ISTAT/catàst
035033 / H223
CoordinatePuṣisiòunPusisiòun
Nome abitantiNòm di abitànt
ReggianiArzân
Santo patronoSânt prutetòurSànt prutetór
(24 novembre24 ed novèmber)
San ProsperoSân Prôsper
FrazioniVéliFrasiòun
Vedere la lunga lista nel corpo della paginaa gh'n'é 'na lésta ch'an la finés pió, dê n'ucêda ché.
Comuni contiguiCmûni ṣvinântCumùn tachèdi
(nord) Campegine, Cadelbosco di Sopra, Bagnolo in Piano, Correggio, (est) San Martino in Rio, Rubiera, (sud) Casalgrande, Scandiano, Albinea, Quattro Castella, (ovest) Bibbiano, Cavriago, Montecchio Emilia e Sant’Ilario d'Enza.(mezanôt) Campéşen, Cadelbôsch ed Sōver, Bagnōl in Piân, Curèz, (matèina) Sân Martèin, Rubēra, (mezdé) Caşalgrând, Scandiân, Albinèia, Quâter Castē, (sira) Bibiân, Queriêgh, Muntèc e Sânt'Ilâri.
Sito istituzionaleSît dla cmûnaSit dal cumùn
SindacoSéndechSéndech
(26/05/2014)
Luca Vecchi
Tel. comuneTel. cmónaTel. cumùn
0522-456111
Email comuneEmail cmónaEmail cumùn

Evoluzione demograficaCambiamèint dal nómer di abitânt int al tèimpCambiamèint dal nómmer di abitànt in dal tèimp

(anno)(ân)(àn)
(abitanti)(abitânt)(abitànt)
1861
46 856
1871
50 955
1881
50 759
1901
58 993
1911
70 955
1921
82 011
1931
89 605
1936
93 913
1951
106 726
1961
116 445
1971
128 789
1981
130 376
1991
132 030
2001
141 877
2007
161 290
2011
168 885
Dati Nómer ed l'Nómmer ed l'ISTAT - elaborazione grafica Wikipedia.- grâfica ed la Vichipedèia.- gràfica dla Vichipèdia.

Rèz (Reggio nell'Emilia in italiân) l'é 'na sitê ed 172.886 abitânt, e cèinter pió impurtânt dla pruvîncia cun al 'stés nôm. L’é a cavâl ‘d la Via Emélia tr’al Sècia e l’Èinsa, a méza via tra Pèrma e Mòdna.

L'é famōsa pr'èser la sitê in dô l'é nê al Triculôr Italiân e pr' al só Teâter Municipêl. La zôna comunêla l'é tóta in pianûra, sistemêda ind la Pianûra Padâna, e l'é traversêda dal turèint Cróstel. La sitê la cgnós un avméint stabîl ch’al riguêrda sia l’andamèint ed la popolasiòun sia la sitê 'stèsa a fêres da i prém dal XX secól al dé d’incô.

Al strêdi principêli, oltre la Via Emélia ch’l' atravêrsa da matèina a sîra, a gh'é l’ Avtostrêda dal Sōl ch’la cór pêra a la Via Emélia, la Statêla 63 che al’albasèin la và vêrs Mântva, a mezdé la và vêrs La Spésia, po’ ghé la SS467 vêrs Sasōl, la SS468 vêrs Curèz in diresiòun ed Chèrp.

Piâsa grânda a Rèz, al cōr 'd la sitê cûn na mâsa ed monumèint.
Piâsa grânda a Rèz, al cōr 'd la sitê cûn na mâsa ed monumèint.
Al Dôm ed Rèz in piâsa grânda
Al municépi ed Rèz

Un pô de stória[modifica | mudéfica la surzéia]

Nuvola apps xmag.png Guerda anch la vos Stôria ed Rèz e dla só pruvîncia: l'antichitê fîn a i Român.

Ai tèimp di rumân l'ēra ciamêda Regium Lepidi, al nôm al deṣvin da còl ed Marco Emilio Lepido (cônsol 187 a.C.) cól ch'l'à fât la sitê e la via ch'la dà al nôm a la regiòun dal dé d'incô.
Dôp la cunquésta longobêrda (VI sec. d.C.) e pó ind al tèimp dal Medioêv, la sitê l'à tôt al nôm ed Rèz ed Lumbardìa. Ste nôm ché l'armâgn cól uficêl per tót al tèimp dal Duchêt ed Mòdna e Rèz, fîn al'uniòun di Teritôri Estèins al Règn ed Sardègna ind al 1859 (l'ân ed quând l'é stê inventê al nôm dal dé d'incô). Rèz dal vôlti l'é ciamêda "Sitê dal Triculôr" dôp ed la préma vésta dla bandêra in sitê (ind al téimp dl'occupasiòun Napoleònica).

La sitê l'é stêda municépi rumân. Cun la rèiṣa dl'Impêr Rumân la sitê l'é stêda quêsi abandunêda. Dvintêda pôst veschvêl, ind al tèimp dal medioêv l'è stê ûn cmun léber, ma cun dal guêri civîli al d'ed dèinter in continvasiòun, che j àn purtê al cambiamèint in sgnuría sót a j Este, e dôp a Duchê; in sté peréiod la sitê la tôt al nôm ed Rèz ed Lûmbardìa, al nôm al gh'à al sô urégin ind l'Êlt Medioêv, e gh'é dal prôvi in bundânsa, fîn al mumèint dal só scanslamèint dôp al guêri dal 1859.

Int al XIX sècol Rèz l'à tôt pêrta a la Repóblica Ciṣalpèina e a la Repóblica Cispadâna. L'é stêda pò unîda, dôp 'na parénteṣi sót a la faméja reéla d’Austria-Este, al Règn ed Sardègna.

Int al XX sècol, dôp la Secónda Guèra mundiêla, Rèz l'é stêda gvernêda da 'na magiurânsa ónica dal Partî Comunésta Italiân e, da j ân Nuvânta, da l'unióun dl'Ulîv.

I tétol d’unōr[modifica | mudéfica la surzéia]

Réz l'é tr'al sitê italiâni decorêdi al Valôr Militêr per la Guèra ed Liberasiòun, gh'é sté dê la Mdaja d'Ôr al Valôr Militêr pr'al sacrifési dla só gînta e per l'ativitê fâta ind la lôta partigiâna al tèimp dla secònda guèra mundièla e al 1 d'avrîl dal 1950, l'è stêda decorêda cun al segvèint mutîv:[1]

«
Durante l’occupazione nemica opponeva al tedesco invasore la fiera resistenza dei suoi figli, accorsi in gran numero nelle formazioni partigiane impegnate in dura e sanguinosa lotta. Cinquecento caduti in combattimento, interi comuni distrutti, popolazioni seviziate e sottoposte al più spietato terrore, deportazioni in massa, stragi inumane e crudeli persecuzioni, costituiscono il bilancio tragico, ma luminoso, dì un’attività perseverante e coraggiosa iniziata nel settembre 1943 e conclusa con la disfatta delle forze d’occupazione. Memore di nobili secolari tradizioni, riaffermate nell’epopea del Risorgimento, la Città di Reggio Emilia ha saputo degnamente concludere un rinnovato ciclo di lotte per la libertà e per l’indipendenza ed offrire alla Patria generoso tributo di sacrificio e di sangue.»
(Settembre 1943 - aprile 1945)


Al palâs dal capitân dal pôpol in piâsa dal mûnt

Cunuméia[modifica | mudéfica la surzéia]

A Rèz gh’é ‘na robósta zôna cun tânti fâbrichi che lavûren ind la mecànica, ónica ind dal sô géner e un impurtânt nōmer d’aziêndi cooperatîvi in diferèint câmp. L' agricultûra e l'alevamèint j in flôra, préma ed tót l'alevamèint di nimêl (Fêra Internasionêla dal Nimêl), la lavurasiòun dal lât e la produsiòun dal furmâj (Grâna) e la coltûra dla frûta e dla verdûra.

Al fâbrichi j in ed grandèsa céca o mzâna e lavûren in diferèint câmp. In môd particulêr j in svilupêdi ind al câmp dla mecànica, dal mâchini avtomâtichi, dla cerâmica (Casalgrând e Castlarân) e ind la tesdûra (masmamèint in pruvîncia).

In pruvîcia as câten dal indóstri ed la purtêda ed Ferrarini, Veroni, Smeg, Landini e Lombardini sōl per numinêr al pió grôsi. In pió a gh' é un móc 'd imprèişi ed gèner coperatîv, ânca lōr dimòndi impurtânti cme Coopsette, Coopservice, Unieco e la centrêla 'd òna dal pió grôsi coperatîvi d'Itâlia la Coop Consumatori Nordest.

La disocupasiòun l’é ridòta (grêd ed disocupasiòun atâch al 3,5%); préma ed tót cóst al fà arivêr, da la Bâs’ Itâlia e dal’èster, di lavuradōr furastêr vêrs la sitê e vêrs la pruvîncia. Secónd a j ûltem contróll statéstich la sitê l’è ai prém pôst a livèll nasionêl per lavuradōr furastêr presèint in zôna.
L’intrêda dal stipéndi mzân l’é piotôst êlt grâsia a‘na disocupasiòun che in sustânsa l’an gh’è mìa, la pruvîncia l’a’s mètt despèss ai prém pôst ind la gradvatôria dla qualitê dl’ andamèint dla véta, secónd soquânt famôs giurnêl la sitê l’è sèimper tr’al prémi 10 sitê italiâni.

I savōr ed Rèz[modifica | mudéfica la surzéia]

La tradisiòun dla bòuna cuṣèina arzâna, scèta e naturêla, l'a's câta ânca in dimòndi ristorânt e tratoréi in dōve l'è pusébil gustêr di bòun magnêr purtê avânti d’in pêder in fiôl. I prodòt principêl deṣvînen da la tèra e dal bèsti, per còst a's pêrla ed “cuṣèina pôvra”. A's trâta ed savōr fôrt nê da la necesitê ed rimediêr a la mancânsa ed còl ch'égh va més chêr e delichê. Prèma tra tót la fujêda, fâta cun la farèina, j-ôv dal cuntadèin, ‘na canèla rubósta e… dal mân cun al calôr gióst. Al caplèt in brôd l'è al rè dal mnèstri, mó s’in câta ânch cundî in môd divêrs. Tót i piât, da i pió cumûn ai pió stimê, în insavûri e cumpagnê cun al Grâna, ch'al só urègin as fân indrê adiritûra ai tèimp di Rumân. Per chi an al sà mìa, l'è un furmâj a pâsta dûra, mèz grâs, côt, a lèinta stagiunadûra, cun dimòndi sustânsi bòuni, al vîn fât ind i casê cun 'na tètnica incòra artigianêla. Ind i secònd piât a s'impòn sèins'êter al chêrni ed nimêl (a Rèz tót j-ân a gh'è la Fêra Internasionêla dal Nimêl). A tèvla a catòm al carèl dal lès cun sampèt, cudghîn, sampòun, ecc.., in sèma al bânch di salumêr la vaschèta di grasōl, salâm e persót. Al turésta ch'al vîn a Rèz e al vôl fêr brènda a's égh pōl cunsiliêr 'na specialitê tóta arzâna: al scarpasòun. As trâta 'd'n'impâst, côt al fōren, cun spinâs o bēdi, sigulôt, lêrd e Grâna, més tra dû fodêr ed pâsta sutîla e môrbida. Tra i vâri dōls a gh'è: la spunghêda, e al bisòun, un dōls cun al mandòrli, sócher, ôv frèsch, ch'al vîn preparê per Nadêl. La spunghêda uriginêla, ed Bresèl, lê adiritûra dal XV sécolo. Sèimper a Nadêl j-arzân a prepêren i turtlèin, frèt o al fōren, cun dèinter al pést, o cun la marmêlata ed nôsi o ed castâgni. Finî ed magnér a’s cunsèlia ed gustêr la famôsa sópa inglèisa, sibèin al nòm al sia furastêr, l'è un dôls arzanèsim. Al vèin 'd la cusèina arzâna, che bèin a's acumpâgna al sô bâgni l'é al Lambrósch Arzân, ròs ch'al spóma naturêl, incô protèt da un mêrch D.O.C. Al Biânch de Scandiân, ed góst dôls e mèz sèch, l'é fât ind al tîpo ch'al spóma e al spumânt.

Al marchê in piâsa céca

Al cèinter stôric[modifica | mudéfica la surzéia]

Al cèinter stôric dal dé d'incô ed la sitê al gh'à 'na piânta cun 'na fôrma geomètrica ed sê lê slunghêda, atraversê da la via Emélia, carateréstich dal sînch - setséint. I principél munumèint, d'ed là dal Teâter Municipêl, j în al basélichi ed San Prôsper e dla Beata Vergine dla Giêra, al Dôm e dimòndi palâs.

In môd particulêr interesânt l'è al colegamèint tr'al piâsi. Al colegamèint tra la piâsa principêla, in dō gh'è al Dôm e al Municépi, ciamêda Piâsa grânda o Piâsa Prampulèin [2], cun Piâsa céca (Piâsa San Prôsper), in dō gh'è al marchê, al vîn fât cun 'na strêda a purtghêl ciamêda Via dal Brulèt. Piâsa Prampulèin l'a's colêga ânca cun Piâsa Casôt, che 'na vôlta l'êra la piâsa dal marchê dal pólghi (Pìasa di Savaj) cun n'êtra strêda a purtghêl. Da nutêr ânca Piâsa Fontanèis rifâta da pôch cun d’atôrna di pôrdegh. Ed valôr ânca: la via Emélia c'la gh'à, da tóti al dô pêrti, di palâs d’architetura ed valôr cun ind al mèz Piâsa dal Mûnt, l'antîgh côrs davanti a la cēsa dla Madòna dla Gêra, ciamê Côrs Garibaldi, in dō 'na vôlta pasêva al Cróstel, desviê fôra dal mûri, in dō gh'è ânca al palâs duchêl (adèsa a gh'ân pôst la Provîncia e la Prefetûra). Impurtânt ânca i giardèin póblich, un pérch ed l’Otsèint cun stâtvi e funtâni méss sō ind la zôna dl'antîga sitadèla militêra.

Ind la sèla dal Setsèint dal Municèpi, ciamêda Sèla del Triculôr, al 7 de znêr dal 1797 l'è stê siēlt al prém triculôr dla Repóblica Cisalpèina, d'ed lé desvîn la bandêra dal dé d'incô dla Repóblica Italiâna.

Pôst impurtânt[modifica | mudéfica la surzéia]

Piâsi

Strêdi

Teâter

La zôna comunêla[modifica | mudéfica la surzéia]

La zôna comunêla l’è aministrêda da 8 circoscrisiòun, che unesén al j antîghi "Véli", oséja la divisiòun 'l a zôna ed campâgna cun al cèinter la cēṣa ed la parôchia. Al dé d’incô soquânti ed cósti j in stêdi unîdi a la sitê ch’la s’è slarghêda dôp la secònda guèra mundiêla , masmamèint: l’Uspési, Sânta Crōṣ, Sân Pelgrèin, San Prôsper Strinê, e tót o in pêrt al sô zôni a pôlem èsser cunsidrêdi cme di quartêr ed periferéia 'd la sitê.

Al Véli[modifica | mudéfica la surzéia]

  • BagnoBâgn
  • CadèLa Cadè
  • CanaliI Canêl
  • CastellazzoAl Castlâs
  • CavazzoliI Cavasō
  • CellaLa Sèla
  • CodemondoCodmònd
  • CovioloChiviôl
  • FoglianoFujân
  • GaidaLa Gàida
  • RoncadellaRuncadèla
  • RoncocesiRunsêṣ
  • SabbioneSabiòun
  • San BartolomeoSân Bertlamè
  • San MaurizioSân Mavrési

Al circoscrisiòun[modifica | mudéfica la surzéia]

Circoscrisiòun I : Cèinter Stôrich
Circoscrisiòun II : Betônica - La Cadè - Carusòun - La Sèla - Gâida - La Pêv Mudlèina
Circoscrisiòun III : Bainsésa - Casèin ed l'Arlòj - Còdmond - Fuschêt - Gatâj - Regîna Pacis - Runsèina - San Bartlamè
Circoscrisiòun IV : Baragâla - La Canalèina - Chiviōl - Rivêlta - Sân Pelgrèin
Circoscrisiòun V : Bûs dal Sgnōr - Canêl - al Dòu Maestê - Fujân - Rôsta Nōva
Circoscrisiòun VI : Bâgn – Castlâs - Curtsèl - Gavasèj - Runcadèla - Sabiòun - Marmirôl - La Maşòun - L'Uspési - Sân Mavrési
Circoscrisiòun VII : Gavâsa - Mancasêl - Masinsâdegh - Pistèli – Prêfuntana - Regiâni
Circoscrisiòun VIII : I Cavasō - Gardènia - Runsês - Sân Prôsper Strinê - Séss

Istrusiòun[modifica | mudéfica la surzéia]

A Rèz gh’è presèint 'na centrêla e di dipartimèint ed dô universitê: l'Universitê ed Mòdna e Rèz e l'Universitê ed Bològna. La sitê l’è al cèintr ed la sperijnsa ciamêda Reggio Children pr’al prém cuntât cun la manêra d’insgnêr ind al scôli comunêli di prém ân, inspirêda ai stódi iséma a l’argomèint ed l’arsàn Loris Malaguzzi e l’è cgnusûda e stimêda da tót al mônd per l'êlt livél dl’insegamèint ed l’educasiòun ind al scôli ed l’esîlo. Ind al licéo Ariôst al s’è diplumê al presidèint dal cunséli dal dé d’incô Romani Prodi.

Sport[modifica | mudéfica la surzéia]

A Rèz a’s câta un impurtânt câmp e-spurtîv pr’ un zôgh americân che lôr ciamên baseball, druvê ind j ûltem campiunêt mundiêl fât in Itâlia e ciamê coliseum da j americân per la fatûra dal tribûni che s’arvîsen al teâter al’avêrta ed Ròma ciamê Colosseo.

Lésta di Séndech[modifica | mudéfica la surzéia]

Al gvêren estèins dla sitê al finés al 12 ed zôgn dal 1859 e dôp che quâter câp provisôri j an gvernê la sitè per pôch tèimp e pò ‘na Comisiòun cumunêla cun Podestê Pietro Manodori, s’êra rivê al prémi elesiòun cumunêli al 25 ed setèmber dal 1859.
Cósta l’è la lêsta di câp dl'aministrasiòun cumunêla ch’ in pasê a Rèz .

Da l'indipendèinsa ed l'Itâlia al 1923
Luigi Ancini Séndech 25/09/1859 11/11/1860
Pietro Manodori Séndech 11/11/1860 13/07/1872
G.Battista Gorisi Pro-Séndech 13/07/1872 30/11/1873
G.Francesco Gherardini Séndech 30/11/1873 04/01/1881
Giovanni Guidotti f.f.-Séndech 04/01/1881 28/08/1881
Carlo Morandi Séndech 28/08/1881 13/01/1884
Francesco Gorisi Séndech 13/01/1884 08/10/1886
Giusto Fulloni Pro-Séndech 05/08/1890 18/09/1890
Giusto Fulloni Séndech 18/09/1890 13/07/1891
Giovanni Manodori Séndech 27/10/1891 28/06/1892
Antonio Davoli Pro-Séndech 28/06/1892 26/10/1892
Antonio Davoli Séndech 26/10/1892 04/07/1895
Igino Bacchi Séndech 04/07/1895 04/07/1898
Pietro Spallanzani Pro-Séndech 04/07/1898 02/09/1898
Federico Calvi Séndech 02/09/1898 22/07/1899
Tommaso Saracchi Pro-Séndech 22/07/1899 25/08/1899
Alberto Borciani Séndech 09/12/1899 06/07/1900
Alberto Borciani Pro-Séndech 06/07/1900 07/12/1900
Gaetano Chierici Séndech 07/12/1900 26/07/1901
Gaetano Chierici Séndech 10/10/1901 06/12/1902
Luigi Roversi Séndech 06/12/1902 09/02/1905
Giusto Fulloni Séndech 17/07/1905 28/09/1906
Camillo Rossi Séndech 03/10/1906 23/07/1907
Luigi Reverberi Pro-Séndech 23/07/1907 15/09/1907
Luigi Roversi Séndech 28/12/1907 16/02/1917
Giorgio Palazzi Pro-Séndech 16/02/1917 13/11/1920
Giorgio Palazzi Séndech 13/11/1920 31/05/1921
Al tèimp del fâsio
Oreste Scamoni Cum. Perf 31/05/1921 25/11/1922
Pietro Petrazzani Séndech 25/11/1922 20/04/1925
Pietro Petrazzani Cum. Perf 20/04/1925 20/05/1925
Giuseppe Menada Séndech 20/05/1925 23/12/1926
Giuseppe Menada Podestê 23/12/1926 20/06/1929
Annibale Fergola Cum. perf 20/06/1929 13/03/1930
G. Augusto Vitelli Cum. perf 13/03/1930 30/06/1931
Adelmo Borettini Podestê 30/06/1931 25/11/1937
Alberto Ramusani Podestê 25/11/1937 15/03/1942
Celestino Carpi Cum. Perf 15/03/1942 17/08/1942
Domenico Morelli Cum. perf 17/08/1942 12/10/1942
Celio Rabotti Com. pref 12/10/1942 20/11/1942
Celio Rabotti Podestà 20/11/1942 03/08/1943
Domenico Pellizzi Cum. Perf 03/08/1943 27/09/1943
Celio Rabotti Com. Pref 27/09/1943 23/03/1945
Prospero Miselli Cum. Perf 23/03/1945 24/04/1945
Da dôp la guèra al dé d'incô
Cesare Campioli Séndech 04/05/1945 17/05/1962
Renzo Bonazzi Séndech 17/05/1962 12/05/1976
Ugo Benassi Séndech 12/05/1976 19/02/1987
Giulio Fantuzzi Séndech 19/02/1987 14/06/1991
Antonella Spaggiari Séndech 14/06/1991 14/06/2004
Graziano Delrio Séndech 14/06/2004 --

J arzân famōs[modifica | mudéfica la surzéia]

Artésta ed la mûsica
Êter artésta
Pulêtich
Òm de stódi
Spurtîv
Al macèti

Traspôrt[modifica | mudéfica la surzéia]

Servési nasionêl[modifica | mudéfica la surzéia]

Rèz l'é unîda cun tóti al grôsi sitê dal Nord Itâlia per mèz ed l' Avtostrêda dal Sōl (A1 Milân-Napoli, usîda ed Rèz e Terre di Canossa-Valdenza a Cavrêra int al cmûn ed Capèşen. I traspôrt feroviâri în garantî per mèz ed la stasiòun F.S., ind la zôna tra mezanôt e matèina ed la sitê, aşvèin al cèinter stôrich dóve în garantî i colegamèint cun Bològna e Milân per mèz ed trêno Interregionali e Intercity e colegamèint dirèt cun Napoli e Milân per mèz d' Eurostar. In pió a s' é drê fêr la nōva stasiòun pr' al trêno a êlta velocitê (T.A.V.) ch' la gh' à al nòm de Stasiòun Mèdio Padâna dóve al prugèt l'é stê firmê dal famōş architèst spagnôl Santiago Calatrava ch' l' à prugetê, dèinter in un grôs prugèt ciamê Le Vele, anca i trî pûnt a campêda ònica (bèle fât) e la futuréstica quaciadûra (mìa ancòra fâta) dal casèl ed l'usîda a Rèz ed l'Avtostrêda dal Sōl.

Traspôrt ind la sitê[modifica | mudéfica la surzéia]

I servési ed traspôrt ind la sitê în fât da l'aşièda municipalişêda ACT (Aşiènda Cunsorsiêla Traspôrt [3]) che in pió ed garantîr al traspôrt póblich in sitê cun di trâm a metâno, l'é impgnêda ind al traspôrt fôra sitê da e vêrs tóta la pruvîncia (cun colegamèint ânca cun al pruvînci ed Mòdna, Pèrma e Mântva) e dal traspôrt feroviâri per mèz dal Ferovèi Arzâni cun la gestiòun dal léni Rèz-Ciân, Rèz-Sasôl e Rèz-Guastâla. În in gestiòun ed l'ACT ânca i parchèg scambiadōr pr'al cèinter (cun servési gratuî ed Minibus e nolèg biciclèti) e al nolèg ed mèz elètrich. Al trâfich privê só gòma al cunténva a 'd èsregh insém a la Via Emélia (la vècia S.S.9) ch'la travêrsa la sitê da matèina a sîra, insém a la strêda dal Pâs da Cerêto ch' la tâja la sitê da mezdé a mezanôt ch'l'unés Guastâla cun Aóla in pruvînca ed Massa Carrara, e insém al strêdi pruvincêli ed colegamèint cun i cmûn aşvèin.

Trâfic e intuşgamèint[modifica | mudéfica la surzéia]

Al trâfich sitadèin l'é dimòndi sostgû e, in soquânti ōri ed la giurnêda, ingumbrê, a câşva ed sèimper pió gînta ch'la và a lavurêr in mâchina, i dimòndi câmion che vân int al j aşièndi dal distrèt industriêl arzân e la crèsita ed la popolasiòn ind i dêş ân tr'al 1997 e al 2007. Rèz l' as câta despès ind al prémi dês puşisiòun ed la claséfica nasionêla ch'la riguêrda la preşèinsa ed pōlvra (PM10) ind l' âria (fât ch' l' é preşèint in tóta la Pianûra Padâna). L'é in prugèt, bèle da divêrs ân, l' arnōv e al cumpimèint dal tangensiêli e dal strêdi per traversêr la sitê. Un impurtânt investimèin in sté sèins l'é stê l'avêrta al trâfich ed la nōva tangensiêla ch'la và da Sîra a Matèina (cun 'n' ònica corséia per sèins ed mêrcia e cun dimòndi incrōş), despès impidîda ânca lê. L' ònica vèira tangesiêla, còla a mezanôt (la nōva S.S.9), da divêrs ân an n'é mìa finîda dal tót.

Sitê imparentêdi[modifica | mudéfica la surzéia]

Rèz l’è imparentêda cun:

Dal j êtri fotograféi[modifica | mudéfica la surzéia]

Materiêl pr'andêrgh in fònda[modifica | mudéfica la surzéia]

(manca)Lésta di léber e documèint impurtântLésta di lébber e documèint impurtantBibliografia ed opere di riferimento:

Léber.png
  1. Baricchi, Rolando Cavandoli, Attilio Marchesini - Reggio Emilia : la città dall'età romana al 20. secolo - Walter - Reggio Emilia : [S.n.], 1978
  2. Reggio Emilia : medaglia d'oro al valor militare per la Resistenza : 8 settembre 1943-25 aprile 1945. - Reggio Emilia : [S.n.], 1950.
  3. Ugo Bellocchi - Reggio Emilia : vicende e protagonisti - Bologna : Edison, 1970
  4. Paolo Camellini. Reggio Emilia antica e moderna e i suoi comuni - Reggio Emilia : Centro studi di storia Regionale per l'Emilia-Romagna, 1972
  5. Reggio Emilia Circuito Castelli Matildici e Corti Reggiane. - [s.l.] : Matilde di Canossa SpA, 2002.
  6. Reggio Emilia la città gemella : la storia, l'economia, il Comune. - Reggio Emilia : Comune di Reggio Emilia, 1983
  7. Ugo Bellocchi. Reggio Emilia nell'Ottocento - Roma : Editalia, 1994



Nôti, informasiòun e êter sît[modifica | mudéfica la surzéia]

Emilia-Romagna-Bandiera.png Cèinter pió impurtânt ed l' Emélia Rumâgna Emilia-Romagna-Bandiera.png
Piaşèinsa | Pèrma | Rèz | Mòdna | Bulògna | Ferêra | Ravèna | Furlé e Ceşèina | Rémin