Claude Chabrol
Artéccol in dialètt mudnés ![]()
Claude Chabrol (Pariś, 24 Śugn 1930 / Pariś, 12 Setémbar 2010) 'l è un regista francéś cunsiderâ, insém a Truffaut, Godard, Rivette e Rohmer, òṅ di pàdar fundadór dla Nouvelle Vague.
I sò film i còntan, da spés basand-as su i rumànś ad Georges Simenon, na provincia al cui aparènt cunfurmiśum burghéś al servìs a quaciàr un vaś ad Pandora, piṅ ad visi e òdi.
[modifica] Biugrafìa
Fiól 'd un farmacista, Chabrol al s davśina fin da śóvan al cinema faghend al prujesiòn in un paiśèṅ pìcul. Dòpa i studi in Siènsi pulitichi, al dvénta un critic p'r i Cahiers du Cinéma (in dal 1957, al publica insém a Eric Rohmer un lìbar su Alfred Hitchcock) fin a quand, in dal 1958, al fónda na cà ad prudusiòṅ cinematugrafica insém a Jacques Rivette, par mèś di bèsi ad sò mujer Agnès.
In cal stés an 'l eśurdis cun Le beau Serge (Al bèl Serge) ch'l'è cunsiderâ al prim film dal muvimènt cgnusû cuma la Nouvelle Vague, pò al gira in dal 1959 I cugini (I cuśèṅ) ch'al vins 'l ors 'd òr al Festival ad Berlèṅ. Chi du film chè i piàśan dimondi a la critica ma minga tant al pùblic ch'a preferìs i film più cumerciai sucèsiv cuma La tigre ama la carne fresca (A la tigra la gh piaś la carna frésca).
Sucesivamènt i vénan fóra da gl'atri peliculi cun al stés tenòr: in dal 1963 Landru e in dal 1968 Les biches (leteralmènt Al cerbiati, ma 'l è un śóg ad paròli ch'a fa gnir in a mènt Leśbichi).
A s cambia un pòc regìstar cun i film ch'i vèṅ dòpa: Stéphane, una moglie infedele (Stéphane, na mujér briśa fedéla 1968), Il tagliagole (Al tajagóli 1970) e L'amico di famiglia ('L amig ad famija 1973). Chabrol al taca a meritàr-as la patent ad cuerensa e muralità qual analista dla burgheśia ad pruvincia.
In di an Stanta 'l incòntra l'atrìs Isabelle Huppert ch'la dvénta una dl'interpréti preferidi dal regista, tacànd cun Violette Nozière dal 1978. Chi an lè i saraṅ an ad cambiamènt par Chabrol. Al regista al cambia dimondi di sò culaburadór e al taca a lavurar p'r la televiśiòṅ faghend-ag vint-i-òṅ film in tut.
In di an Utanta al fa Volto segreto (Grugn segrèt 1986), Il grido del gufo (Al grid dal guf 1987) e Un affare di donne (Na ròba ad dóni 1988), sempar cun la Huppert ch'la rècita la part ad Marie, l'ultma dóna ghigliutinada in Francia in dal 1943 p'r avèr jutâ dal dóni ad aburtìr.
In di prim an Nuvanta al fa na sèrie ad film veramènt interesant quai Giorni felici a Clichy (Bèi dè a Clichy 1990), Madame Bovary ad Gustav Flaubert (1991), Betty (1992) e L'inferno ('L inferaṅ 1994) cun Emmanuelle Béart.
In dal 1995 al preśénta a Venesia Il buio nella mente (Al buj in dla mènt) cun n'interpretasiòṅ mustruóśa 'd Isabelle Huppert e Sandrine Bonnaire ch'i vìnsaṅ la Cópa Volpi.
Dopa Rien ne va plus (1997) e Il colore della menzogna (Al culór dla bala 1997), Chabrol al tórna a Venesia cun Grazie per la cioccolata (A t ringrasi par la ciuculàda 2000).
I sò ultim film i èṅ Il fiore del male (Al fiór dal mal 2003), La damigella d'onore (2004), L'innocenza del peccato (L'inucènsa dal pcâ 2007) e Bellamy (2009).
[modifica] Filmugrafìa
- Le beau Serge (1958) Prèmi Jean Vigo 1959
- I cugini (Les cousins) (1959)
- A doppia mandata (À double tour) (1959)
- Le donne facili (Les bonnes femmes) (1960)
- I bellimbusti inisialmènt distribuî in Itaglia cun al tìtul ad Parigi di notte (Les godelureaux) (1961)
- L'avarizia (L'avarice) epiśòdi 'd I sette peccati capitali (Les sept péchés capitaux) (1961)
- L'Oeil du malin (1962)
- Ofelia (Ophélia) (1963)
- Landru (1963)
- L'uomo che vendette la Tour Eiffel (L'homme qui vendit la Tour Eiffel) epiśòdi ad Le più belle truffe del mondo (Les plus belles escroqueries du monde) (1964)
- La tigre ama la carne fresca (Le tigre aime la chair fraiche) (1964)
- La Muette epiśòdi ad Paris vu par... (1965)
- Marie Chantal contro il dr. Kha (Marie-Chantal contre le docteur Kha) (1965)
- La tigre profumata alla dinamite (Le tigre se parfume à la dynamite) (1965)
- La linea di demarcazione (La ligne de démarcation) (1966)
- Le scandale - Delitti e champagne (Le scandale) (1967)
- Criminal story (La route de Corinthe) (1967)
- Les biches - Le cerbiatte (Les biches) (1968)
- Stéphane, una moglie infedele (La femme infidèle) (1969)
- Ucciderò un uomo (Que la bête meure) (1969)
- Il tagliagole (Le boucher) (1970)
- All'ombra del delitto (La Rupture) (1970)
- Sul far della notte (Juste avant la nuit) (1971)
- Dieci incredibili giorni (La décade prodigieuse) (1971)
- Trappola per un lupo (Docteur Popaul) (1972)
- L'amico di famiglia (Les noces rouges) (1973)
- Sterminate gruppo Zero (Nada) (1974)
- Monsieur Bébé, mèdimetraǵ, epiśòdi dla serie televiśiva Histoires insolites (1974)
- Les gens de l'été, mèdimetraǵ, epiśòdi dla serie televiśiva Histoires insolites (1974)
- Une invitation à la chasse, mèdimetraǵ, epiśòdi dla serie televiśiva Histoires insolites (1974)
- Nul n'est parfait, mèdimetraǵ, epiśòdi dla serie televiśiva Histoires insolites (1974)
- Una gita di piacere (Une partie de plaisir) (1975)
- Gli innocenti dalle mani sporche (Les innocents aux mains sales) (1975)
- Le banc de la désolation, mèdimetraǵ, epiśòdi dla serie televiśiva Nouvelles de Henry James (1976)
- Profezia di un delitto (Les magiciens) (1976)
- Pazzi borghesi (Folies bourgeoises) (1976)
- Alice (Alice ou la dernière fugue) (1977)
- 2+2=4 epiśòdi dla serie televiśiva Madame le juge (1977)
- Rosso nel buio (Les liens du sang) (1978)
- Violette Nozière (1978)
- Monsieur Liszt, curtumetraǵ, epiśòdi dla serie televiśiva Il était un musicien (1978)
- Monsieur Prokofiev, curtumetraǵ, epiśòdi dla serie televiśiva Il était un musicien (1978)
- Monsieur Saint-Saëns, curtumetraǵ, epiśòdi dla serie televiśiva Il était un musicien (1978)
- La boucle d'oreille, mèdiumetraǵ, epiśòdi dla serie televiśiva Histoires insolites (1979)
- L'echafaud magique, epiśòdi dla serie televiśiva Fantômas (1980)
- Le tramway fantôme, epiśòdi dla serie televiśiva Fantômas (1980)
- Le Cheval d'orgueil (1980)
- Le système du docteur Goudron et du professeur Plume, mèdiumetraǵ par la TV (1981)
- Les affinités électives, film par la TV (1981)
- I fantasmi del cappellaio (Les fantômes du chapelier) (1982)
- M. le maudit, film par la TV (1982)
- La danse de mort, film par la TV (1982)
- Il sangue degli altri (Le sang des autres) (1984)
- Una morte di troppo (Poulet au vinaigre) (1985)
- L'ispettore Lavardin (Inspecteur Lavardin) (1986)
- Volto segreto (Masques) (1987)
- Il grido del gufo (Le cri du hibou) (1988)
- Un affare di donne (Une affaire de femmes) (1988)
- L'escargot noir, epiśòdi dla serie televiśiva Les dossiers secrets de l'inspecteur Lavardin (1988)
- Maux croisés, epiśòdi dla serie televiśiva Les dossiers secrets de l'inspecteur Lavardin (1988)
- Giorni felici a Clichy (Jours tranquilles à Clichy) (1990)
- Doctor M. (1990)
- Madame Bovary (1991)
- Betty (1992)
- L'oeil de Vichy (1993)
- L'inferno (L'enfer) (1994)
- Il buio nella mente (La cérémonie) (1995)
- Cyprien Katsaris, film par la TV (1996)
- Rien ne va plus (1997)
- Il colore della menzogna (Au coeur du mensonge) (1999)
- Grazie per la cioccolata (Merci pour le chocolat) (2000) Prèmi Louis-Delluc 2000
- Coup de vice, curtumetraǵ, epiśòdi dla serie televiśiva Les redoutables (2001)
- Il fiore del male (La fleur du mal) (2003)
- La damigella d'onore (La demoiselle d'honneur) (2004)
- La commedia del potere (L'ivresse du pouvoir) (2006)
- La parure, film par la TV (2006)
- L'innocenza del peccato (La fille coupée en deux) (2007)
- Bellamy (2009)